Gubernia podolska
1793–1923 | |||
| |||
Stolica | |||
---|---|---|---|
Powierzchnia • całkowita |
| ||
Liczba ludności (1897) • całkowita • gęstość zaludnienia |
| ||
II rozbiór Polski | |||
Utworzenie okręgów | |||
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/1897_Gov_Podil_ethno.jpg/250px-1897_Gov_Podil_ethno.jpg)
Gubernia podolska (ros. Подольская губерния) – gubernia Imperium Rosyjskiego w latach 1793–1917 i jednostka terytorialna Ukraińskiej Republiki Ludowej 1918-1920 i USRR 1920-1923. Położona na południowo-zachodnim krańcu imperium, graniczącym z Galicją i Bukowiną i miała obszar ok. 42 000 km². Centrum administracyjnym był Kamieniec Podolski, w USRR w latach 1921–1923 – Winnica. W latach 1819–1830 gubernia podolska pozostawała pod naczelnym zarządem administracyjnym wielkiego księcia Konstantego[1]. Od 1832 weszła w skład Kraju Południowo-Zachodniego (generał-gubernatorstwo kijowskie).
W latach 1918–1920 jednostka administracyjna Ukraińskiej Republiki Ludowej, w latach 1921–1923 USRR. W 1923 z guberni podolskiej utworzono 6 okręgów USRR: hajsyński, kamieniecki, mohylowski, płoskirowski, tulczyński i winnicki.
Podział administracyjny
W roku 1882 dzieliła się na następujące powiaty:
- bałcki,
- bracławski,
- hajsyński,
- jampolski,
- kamieniecki,
- latyczowski,
- lityński,
- mohylowski,
- olhopolski,
- płoskirowski,
- uszycki lub nowouszycki,
- winnicki
Demografia
Według pierwszego spisu ludności Imperium Rosyjskiego z 1897 roku gubernię zamieszkiwało 3 018 299 osób. Respondenci zadeklarowali jako język ojczysty[2]:
- ukraiński – 2 442 819 (80,93%)[3]
- jidysz – 369 306 (12,24%)
- rosyjski – 98 984 (3,28%)
- polski – 69 156 (2,29%)
- mołdawski – 26 764 (0,89%)
- niemiecki – 4 069 (0,13%)
- tatarski – 2296 (0,08%)
Według tegoż samego spisu podział wyznaniowy przedstawiał się następująco[4]:
- prawosławni – 2 358 497 (78,14%)
- żydzi (wyznawcy judaizmu) – 370 612 (12,28%)
- katolicy – 262 738 (8,7%)[5]
- starowiercy – 18 849 (0,62%)
- protestanci – 3 876 (0,13%)
- muzułmanie – 3 460 (0,11%)
- inni – 2 283 (0,02%)
Ludność w powiatach według deklarowanego języka ojczystego 1897[2]
Powiat | Ukraińcy | Żydzi | Rosjanie | Polacy | Mołdawianie i Rumuni |
---|---|---|---|---|---|
Gubernia ogółem | 80,9% | 12,2% | 3,3% | 2,3% | 0,9% |
Bałcki | 76,9% | 13,6% | 3,9% | 0,9% | 4,5% |
Bracławski | 82,6% | 11,6% | 3,3% | 2,0% | 0,1% |
Winnicki | 74,4% | 12,4% | 7,1% | 5,1% | … |
Hajsyński | 86,3% | 10,4% | 1,9% | 1,2% | … |
Kamieniecki | 78,9% | 13,9% | 4,1% | 2,7% | … |
Latyczowski | 80,8% | 13,2% | 3,7% | 1,7% | … |
Lityński | 83,1% | 11,4% | 3,0% | 2,1% | 0,1% |
Mohylowski | 80,5% | 14,5% | 2,8% | 1,9% | … |
Olhopolski | 81,6% | 11,5% | 2,2% | 1,5% | 2,9% |
Płoskirowski | 78,1% | 12,1% | 2,9% | 6,4% | … |
Uszycki | 84,6% | 11,4% | 2,3% | 1,2% | … |
Jampolski | 85,7% | 10,4% | 1,9% | 1,8% | … |
Miasta
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA1906.jpg/220px-%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA1906.jpg)
Największe miasta guberni w 1897 roku na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego oraz porównanie przynależności administracyjnej przed rozbiorami Polski oraz przynależności państwowej w międzywojniu i współcześnie:
miasto | populacja | województwo (1771) | 1930 | 2016 | |
---|---|---|---|---|---|
1. | Kamieniec Podolski | 35 934 | ![]() | ![]() | ![]() |
2. | Winnica | 30 563 | ![]() | ![]() | ![]() |
3. | Bałta | 23 363 | ![]() | ![]() | ![]() |
4. | Płoskirów | 22 855 | ![]() | ![]() | ![]() |
5. | Mohylów Podolski | 22 315 | ![]() | ![]() | ![]() |
6. | Chmielnik | 11 657 | ![]() | ![]() | ![]() |
7. | Bar | 9 982 | ![]() | ![]() | ![]() |
8. | Lityn | 9 420 | ![]() | ![]() | ![]() |
9. | Hajsyn | 9 374 | ![]() | ![]() | ![]() |
10. | Olhopol | 8 134 | ![]() | ![]() | ![]() |
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Wacław Tokarz, Wojna polsko-rosyjska 1830 i 1831, Warszawa 1993, s. 55–56.
- ↑ a b Demoscope Weekly – Annex. Statistical indicators reference Pierwszy spis powszechny Imperium Rosyjskiego 1897 – gubernia podolska- ludność według deklarowanego języka ojczystego.
- ↑ Spis z roku 1897 język ukraiński wraz z białoruskim i rosyjskim traktował jako jeden język rosyjski z podziałem na dialekty.
- ↑ Демоскоп Weekly – Приложение. Справочник статистических показателей, demoscope.ru [dostęp 2017-11-23] .
- ↑ Kwestią dyskusyjną pozostaje jakie narodowości w guberni podolskiej podczas spisu 1897, oprócz Polaków były wyznania katolickiego. Można przypuszczać, że prawdziwy obraz narodowościowy tejże guberni należy odtwarzać nie na podstawie deklarowanego języka tylko wyznania. Podstawową masą wyznawców Kościoła katolickiego w guberni podolskiej byli Polacy, stąd można wnioskować, że spis zaniżył liczbę Polaków o ok. 200 tys. ludzi.
Linki zewnętrzne
- Gubernia podolska, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 442 .
- Подольская губерния Энциклопедия Брокгауза Ф.А. и Ефрона И.А.
Media użyte na tej stronie
this is the flag of the Soviet Union in 1936. It was later replaced by File:Flag of the Soviet Union (1955-1980).svg.
Central element of the Russian imperial coat of arms.
Autor: Original author was Halibutt, translation by Alokasta, Licencja: CC BY-SA 3.0
Mapa rozbiorów Polski
Coat of Arms of Podolia Governorate, Russian Empire
this is the flag of the Soviet Union in 1936. It was later replaced by File:Flag of the Soviet Union (1955-1980).svg.
Старе місто.Кам'янець-Подільський.: Старе місто.Польський ринок
Autor: Роман Днепр, Licencja: CC BY-SA 3.0
Ethnic groups Podolsk province according to Census 1897
Autor: Killroyus, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zasięg Rzeczypospolitej przed rozbiorami i państwa polskie istniejące po nich.
Podolia governorate