Gujana Francuska

Région Guyane
Gujana Francuska
Flaga Gujany Francuskiej
Herb Gujany Francuskiej
Flaga Gujany FrancuskiejHerb Gujany Francuskiej
Dewiza: (fr.) Liberté, Égalité, Fraternité
(Wolność, Równość, Braterstwo)
Hymn:
La Marseillaise

(Marsylianka)
Położenie Gujany Francuskiej
PaństwoFrancja
Język urzędowyfrancuski
StolicaKajenna
Status terytoriumdepartament zamorski
Zależne odFrancja Francji
Głowa terytoriumprezydent Emmanuel Macron
Prefektprefekt Patrice Faure
Szef rząduPrzewodniczący Rady Regionalnej Rodolphe Alexandre[1]
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

86 504 km²
2%
Liczba ludności (2012)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
184. na świecie
232 223 (2010)
2,9 osób/km²
walutaeuro (€)
Rok utworzenia1643
Strefa czasowaUTC -3
Kod ISO 3166GF/GUF/254
Domena internetowa.gf
Kod telefoniczny+594
Mapa Gujany Francuskiej
Podział administracyjny Gujany Francuskiej. Kolorem zielonym wyróżniono Arrondissement de Saint-Laurent-du-Maroni a kolorem pomarańczowym Arrondissement de Cayenne. Numeracja oznacza 22 gminy (wymienione w tekście)

Gujana Francuska (fr. Guyane) – francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim, graniczące na zachodzie z Surinamem, a na południu i południowym wschodzie z Brazylią. Gujana Francuska, jako integralna część Francji, należy do Unii Europejskiej.

Ustrój polityczny

Rząd francuski jest reprezentowany przez mianowanego prefekta. Mieszkańcy wybierają na 6-letnie kadencje członków organów samorządu lokalnego: Rady Generalnej i Rady Regionalnej. Terytorium deleguje dwóch przedstawicieli do francuskiego Zgromadzenia Narodowego i jednego do Senatu.

Gujana jest największym departamentem zamorskim Francji. Sprawa niepodległości departamentu jest znacznie utrudniona od czasu wybudowania na jej terytorium kosmodromu Kourou, z którego wystrzeliwane są rakiety Ariane. Kosmodrom został zlokalizowany w Gujanie z powodu małego zaludnienia i bliskości równika, a w związku z faktem, że Francja nie ma alternatywnej lokalizacji dla kosmodromu, terytorium to posiada dla niej strategiczną wartość.

Geografia

Powierzchnia Gujany Francuskiej jest przeważnie nizinna. W części środkowej i na południu leżą niewysokie pasma Wyżyny Gujańskiej.

Klimat równikowy wilgotny. Średnia roczna suma opadów około 3000 mm.

Główne rzeki to Maroni i Oyapock (graniczne).

81% powierzchni pokrywają wilgotne lasy równikowe. Poza tym występują sawanny i namorzyny.

Historia

Od XVII wieku kolonizowana przez Francuzów. Między drugą połową XVII wieku a początkiem XIX wieku parę razy zmieniała przynależność. W 1848 roku stała się kolonią karną Francji. W latach 1886–1891 na południu i południowym wschodzie kolonii istniało nieuznane na arenie międzynarodowej państwo Republika Niepodległej Gujany. W 1946 roku Gujana Francuska została przekształcona w departament zamorski.

Od 2 połowy lat 60. XX wieku uaktywniły się na terytorium Gujany Francuskiej ugrupowania o orientacji lewicowej, których celem była szeroka autonomia lub niepodległość. Pod ich naciskiem, w roku 1982 władze francuskie zdecydowały się na ograniczone reformy decentralizacyjne i samorządowe. W ich wyniku Gujana Francuska, będąc departamentem zamorskim Francji, uzyskała również status regionu. W ślad za tym z budżetu centralnego Francji wydzielono znaczne środki na rozwój tego terytorium.

W 1998 roku uzyskało ono dodatkowe, ograniczone uprawnienia autonomiczne, m.in. powołano do życia Radę Regionalną. Z inicjatywy części przedstawicieli Rady Departamentu i Rady Regionalnej zwołano w roku 2001 Gujański Kongres, którego efektem był projekt nowego statusu Gujany Francuskiej jako tzw. wspólnoty terytorialnej (collectivité territoriale) o znacznej autonomii. W odróżnieniu od Gwadelupy i Martyniki, na terytorium Gujany Francuskiej nie przeprowadzono jednak 7 grudnia 2003 roku referendum dot. zmiany jej statusu. Znaczne dotacje rządu francuskiego oraz długofalowy program rozwoju tej posiadłości, a także złoto w rzekach gujańskiej dżungli, był jednym z powodów masowego napływu brazylijskich imigrantów (w większości nielegalnych). Od 1982 roku ludność Gujany Francuskiej zwiększyła się ponad trzykrotnie (z 70 do 230 tys.). Gujana Francuska, jako integralna część Republiki Francuskiej, należy do Unii Europejskiej (jest jej regionem peryferyjnym).

Podział administracyjny

Gujana Francuska dzieli się na dwa okręgi, 19 kantonów i 22 gminy.

Okręg Saint-Laurent-du-Maroni:

Okręg Kajenna:

Gospodarka

Kajenna – zdjęcie lotnicze

Podstawą gospodarki jest rolnictwo, górnictwo i leśnictwo. Ważną rolę odgrywa pomoc finansowa Francji oraz zyski z obsługi kosmodromu francuskiego.

Uprawia się ryż, trzcinę cukrową, kukurydzę, banany, maniok, bataty. Niewielka hodowla bydła i trzody chlewnej.

Wydobycie złota, tantalitu, kaolinu i boksytów (bogate złoża – zasoby 40–50 mln t). Eksploatacja lasów (głównie drewno).

Przemysł cukrowniczy i drzewny, ponadto destylacja rumu.

Rozwinięte rybołówstwo (65% połowów stanowią krewetki – 1990).

Ważnym źródłem dochodów jest także turystyka (164 tys. osób z zagranicy – 1990).

Waluta obowiązująca to euro (€).

Na terenie Gujany Francuskiej w drugiej dekadzie XXI znajdowało się 12 kąpielisk wyznaczonych zgodnie z przepisami dyrektywy kąpieliskowej. Jedno na jeziorze Lac du Bois Diable, dwa na rzekach, a pozostałe na wybrzeżu oceanu. Warunki klimatyczne pozwalają na ich funkcjonowanie przez cały rok. W 2008 jakość wód w prawie wszystkich z nich była oceniona jako doskonała, podczas gdy w 2018 w większości była słaba. Pogorszenie stanu wiązane jest z masowym pojawieniem się gronorostów[2][3].

Sieć komunikacyjna jest słabo rozwinięta. Transport głównie samochodowy i rzeczny. Głównym portem lotniczym jest Port lotniczy Kajenna-Rochambeu obsługujący połączenia krajowe i zagraniczne głównie z Francją (Paris-Orly) i Brazylią.

Od 1968 inwestycje związane z francuskim kosmodromem i centrum lotów kosmicznych Kourou-Ariane.


Mapa konturowa Gujany Francuskiej
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Gujanie Francuskiej

Demografia

Gujana Francuska to kraj o małym zaludnieniu. Większość ludności koncentruje się na wybrzeżu morskim. Największą grupę ludności stanowią Murzyni i Mulaci (66%). Ponadto biali (12%), Indianie, Chińczycy 12% i inni 10%. Handel zdominowany przez społeczność chińską. Większość ludności wyznaje katolicyzm. Mówi się po francusku i kreolsku. Jest to społeczeństwo stosunkowo młode (31% populacji stanowią dzieci do 14 lat, a 5% ludzie powyżej 65 lat). Wysoki jest przyrost naturalny, osiągający w 2003 roku 2,9%. Średnia długość życia wynosi 72,8 lat dla mężczyzn i 79,6 lat dla kobiet.

Demografia Gujany Francuskiej w latach 1961-2003
2010
Liczba ludności231 000
Ludność według wieku
0 – 14 lat31%
15 – 64 lat64%
ponad 64 lata5%
Przyrost rzeczywisty1,96%
Współczynnik urodzeń22,44 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów4,76 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji11,59 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu1,05 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat1,05 mężczyzn/kobiet
15 – 64 lat1,18 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat1,2 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
W całej populacji13,99 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
W całej populacji76,1 lat
Mężczyzn72,77 lat
Kobiet79,6 lat
Rozrodczość3,21 urodzeń/kobietę

Religia

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[4][5]:

Przypisy

  1. French Guiana (ang.). World Statesmen.org - Ben M. Cahoon. [dostęp 2015-01-22].
  2. French bathing water quality in 2018 [pdf], Europejska Agencja Środowiska (ang.).
  3. Bathing water quality 2018 - 2019-05-23.zip [zip], Europejska Agencja Środowiska (ang.).
  4. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-29].
  5. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-29].

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

REF orange.svg
Autor: Khutuck, vectorization: Razorbliss, color: Sławek Borewicz, Licencja: CC0
icon of references
Airplane silhouette.svg

Icon-type silhouette of an airplane. (Mainly to be used in Userboxes)

Used on WIkipedia as an airport location icon.
Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
La Marseillaise.ogg
National anthem of France, La Marseillaise
French Guiana demography.png
Autor: unknown, Licencja: CC BY 2.0
Guyane administrative.PNG
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Ezeu (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
Originally uploaded to English Wikipedia by User:Godefroy with the following licence:
Aerial photograph of Cayenne, French Guiana (1).jpg
Autor: Spotting973, Licencja: CC BY-SA 2.0
Aerial photograph of Cayenne, French Guiana
EU 2020.png
Autor: Aotearoa, Licencja: CC BY 3.0
Unia Europejska w 2013; bez terytoriów zamorskich.
Guyane department location map.svg
Autor: Eric Gaba (Sting - fr:Sting), Licencja: CC BY-SA 3.0
Blank administrative map of the region and department of the French Guiana, France, for geo-location purpose, with arrondissements boundaries.
French Guiana in France.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of XY (see filename) in France
Blason de la Guyane.svg
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 3.0
South America (orthographic projection).svg
Autor: by Luan Tokyoship Talk icon.svg Tango style Wikipedia Icon.svg, Licencja: CC BY 3.0
South America (orthographic projection)
Armoiries république française.svg
Autor: Dessiné par Jérôme BLUM le 5 septembre 2007. Készítette: Jérôme BLUM 2007., Licencja: CC BY-SA 2.0 fr
unofficial armorial bearings of the French republic, created from France coa.png. (The only official emblem of France is its tricolour flag).