Guty (Trzyniec)
Część miasta Trzyńca | |
Rzymskokatolicki kościół Bożego Ciała | |
Państwo | |
---|---|
Kraj | |
Powiat | |
Miasto | |
W granicach Trzyńca | 1980 |
Powierzchnia | 9,47 km² |
Populacja (2008) • liczba ludności |
|
• gęstość | 80,5 os./km² |
Kod pocztowy | 739 55 |
Położenie na mapie Czech (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Portal ![]() |
Guty (czes. Guty, niem. Gutty) – część miasta Trzyńca w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek w Czechach. Jest to także gmina katastralna o powierzchni 947,21 ha[1]. Położona około 6 kilometrów na południowy zachód od centrum miasta, u podnóża gór Beskidu Śląsko-Morawskiego. Populacja w 2008 wynosiła 762 osoby[2], zaś w 2010 odnotowano 279 adresów[3].
Historia
Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Gutha[4][5][6]. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).
W 1557 liczyła jedynie 13 osadników ze swoimi rodzinami. W 1563 wybudowany został luterański drewniany kościół, z którego miejscowość słynie do dziś, z tym że od 1654 jest on rzymskokatolicki.
Pierwsza drewniana, ewangelicka szkoła została wybudowana w 1775[7] i służyła aż do 1866, kiedy to wzniesiono nowy budynek z wieżą i dzwonem. Ta budowla pełniła swą funkcję do 1903. Ostatnia polska szkoła wybudowana w 1903 służyła do 1973, tak jak pierwsza czeska od 1923. Obie zostały zamknięte z powodu niedostatecznej ilości dzieci, które obecnie uczęszczają głównie do szkół w Oldrzychowicach.
Według austriackiego spisu ludności z 1910 roku Guty miału 832 mieszkańców, z czego 824 (99%) było polsko-, 7 (0,8%) czesko- i 1 (0,1%) niemieckojęzyczna, 65 (7,8%) katolików, 754 (90,6%) ewangelików oraz 13 (1,6%) innej religii lub wyznania[8].
W granicach administracyjnych Trzyńca znajduje się od 1980.
- (c) Czesil, CC BY-SA 3.0
Kościół ewangelicki na cmentarzu
- (c) Czesil, CC BY-SA 3.0
Pomnik ofiarom I wojny światowej
Przypisy
- ↑ Informace o katastrálním území Guty (cz.). [dostęp 2010-09-23].
- ↑ Počet obyvatel k 1.1.2008. Správní oddělení města Třince, 2008.
- ↑ Adresy v České republice (cz.). 2010-09-23. [dostęp 2010-09-23].
- ↑ Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 296. ISBN 978-83-926929-3-5.
- ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
- ↑ H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
- ↑ Kubacz 2001, 151.
- ↑ Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien, Troppau 1912.
Bibliografia
- Ladislav Hosák, Rudolf Šrámek: Místní jména na Moravě a ve Slezsku I, A-L. Praha: Academia, 1970.
- Wpływ reform terezjańskich i józefińskich na rozwój szkolnictwa na Śląsku Cieszyńskim. W: Adam Kubacz: Książka – biblioteka – szkoła w kulturze Śląska Cieszyńskiego. Materiały z konferencji naukowej Cieszyn 4-5 listopada 1999. Cieszyn: Książnica Cieszyńska, Zarząd Główny Macierzy Ziemi Cieszyńskiej, Społeczny Komitet Budowy Pomnika Ks. Leopolda Jana Szersznika, 2001. ISBN 83-902888-8-5.
- Józef Londzin: Kościoły drewniane na Śląsku Cieszyńskim. Cieszyn: Dziedzictwo błog. Jana Sarkandra, 1932, s. 92-97. OCLC 297540848.
- Jan Myrdacz. Dzieje szkolnictwa w Gutach. „Zwrot”, s. 24, Styczeń 2007.
- Stanisław Zahradnik, Marek Ryczkowski: Korzenie Zaolzia. Warszawa - Praga - Trzyniec: PAI-press, 1992. OCLC 177389723.
Linki zewnętrzne
- Zbór. guty.estranky.cz. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-31)]. Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania w Gutach (cz. • ang.)
Media użyte na tej stronie
Autor: Caroig, Licencja: CC BY-SA 3.0
Outline map of the Moravian-Silesian Region, Czechia, ready for the Geobox template, calibrated at en:Template:Geobox locator Moravian-Silesian Region
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of the Czech Republic
(c) Czesil, CC BY-SA 3.0
Description: Monument dedicated to local victims of World War I in Guty, Czech Republic. It is located on the Protestant cemetery. Inscriptions are in Polish. Built in 1932.
- Date: 19 June, 2006
- Camera: Panasonic DMC-FZ20
- Author: Czesil
(c) Czesil, CC BY-SA 3.0
Description: Lutheran church in Guty, Czech Republic.
- Date: 19 June 2006
- Camera: Panasonic DMC-FZ20
- Author: Czesil
Coats of arms of Třinec, Czechia
Autor: User:Darwinek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Monument built in 1898 to commemorate the construction of a road in Guty, Czech Republic. The inscription is in Polish.
Autor: User:Darwinek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Cemetery near the Corpus Christi wooden church in Guty, Czech Republic
Flag of Moravian-Silesian Region
(c) Photo: Hons084 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Ta ilustracja pokazuje chroniony obiekt zabytkowy w Republice Czeskiej o numerze
Autor: User:Darwinek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Moravian-Silesian Beskids as seen from Guty, Czech Republic