HMS Dorsetshire (1929)

HMS Dorsetshire
Ilustracja
Historia
Stocznia

HMNB Portsmouth

Położenie stępki

21 września 1927

Wodowanie

29 stycznia 1929

 Royal Navy
Wejście do służby

30 września 1930

Zatopiony

5 kwietnia 1942 na Oceanie Indyjskim

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

standardowa: 9975 t
pełna: 13 425 t

Długość

192,9 m

Szerokość

20,1 m

Zanurzenie

6,37 m

Napęd
8 kotłów parowych, 4 turbiny parowe o mocy 80 000 KM napędzające 4 śruby
Prędkość

32,3 węzła

Zasięg

8000 Mm przy prędkości 10 w, 2300 Mm przy 30 w (inne dane: 12 500 Mm / 12 w[1])

Uzbrojenie
8 x 203 mm (4xII)
8 x 102 mm plot (4xII)
16 x 40 mm plot (2xVIII)
8 wt 533 mm (2xIV)
- stan na 1937-41
Opancerzenie
burty 25 mm, pokład 35-37 mm, wieże i barbety 25 mm, komory amunicyjne 102-25 mm
Wyposażenie lotnicze
1 wodnosamolot Supermarine Walrus, katapulta
Załoga

653-710

HMS Dorsetshirebrytyjski krążownik ciężki typu County z okresu międzywojennego i II wojny światowej. Okręt był drugą i ostatnią jednostką trzeciej serii produkcyjnej krążowników typu County, znanej jako podtyp Norfolk. W służbie od 1930, w 1942 zatopiony przez japońskie lotnictwo.

Historia

Projekt trzeciej serii krążowników typu County zatwierdzono 28 października 1926. W nowym projekcie Norfolk bazującym na okrętach podtypu London wprowadzono jedynie niewielkie zmiany polegające na ulepszeniu wież i zmniejszeniu masy okrętu. Podobnie jak pozostałe okręty typu County, należące do pierwszego pokolenia krążowników ciężkich, okręty podtypu Norfolk charakteryzowały się prymatem własności „krążowniczych” – zasięgu i dobrej dzielności morskiej, nad słabym opancerzeniem, przy uzbrojeniu typowym dla tej klasy.

Stępkę pod budowę krążownika HMS „Dorsetshire” położono 21 września 1927 w stoczni HMNB Portsmouth. Wodowanie miało miejsce 29 stycznia 1929, wejście do służby 30 września 1930. Okręt nosił numer taktyczny (pennant number) 40 i był trzecią i ostatnią jednostką o tej nazwie, po okrętach liniowych służących w latach 1694-1749 (80-działowy) i 1757-1775 (70-działowy).

W 1932 roku okręt wyposażono w katapultę dla wodnosamolotu, a w 1937 wzmocniono uzbrojenie przeciwlotnicze, zamieniając 4 pojedyncze działa kalibru 102 mm i 4 pojedyncze 40 mm przez 4 podwójnie sprzężone 102 mm i 2 podstawy z ośmioma armatami 40 mm. Dalsze wzmocnienie nastąpiło w 1942, przez zamontowanie 9 działek 20 mm[2].

Służba

Przed wojną

Po wejściu do służby okręt został jednostką flagową 2 Eskadry Krążowników. W latach 19331936 operował w rejonie wybrzeży afrykańskich. W 1936 przeszedł remont, a następnie został przydzielony do sił działających w rejonie Chin, gdzie w 1938 wszedł w skład Eskadry Chińskiej (China Station).

1939 – na wodach azjatyckich

Po wybuchu II wojny światowej okręt zajmował się patrolowaniem i ochroną żeglugi na wodach południowo-wschodniej Azji. W październiku 1939 został przydzielony do 4 Eskadry Krążowników, wchodzącej w skład Zespołu Indii Wschodnich. Od 28 października do grudnia 1939, wchodząc w skład zespołu Force I, uczestniczył w bezskutecznych poszukiwaniach niemieckiego rajdera – krążownika ciężkiego „pancernika kieszonkowego”) „Admiral Graf Spee” na Oceanie Indyjskim (z lotniskowcem „Eagle”, krążownikiem „Cornwall” i niszczycielami).

1939-1941 – południowy Atlantyk i zachodni Ocean Indyjski

10 grudnia 1939 okręt przeszedł na południowy Atlantyk, operując pomiędzy Afryką Południową a Falklandami. 24 grudnia dołączył do krążowników „Achilles”, „Ajax” i „Exeter”, po bitwie u ujścia La Platy, po czym 21-29 stycznia eskortował uszkodzonego „Exetera” na części drogi do Wielkiej Brytanii. 12 lutego przechwycił niemiecki statek „Wakama” u wybrzeży Brazylii, który został następnie samozatopiony przez załogę[3].

Od połowy marca do kwietnia 1940 okręt przeszedł remont w Simonstown w Południowej Afryce, dokończony w Devonport w Wielkiej Brytanii. Po remoncie, 23 czerwca 1940 został skierowany w pobliże Dakaru w celu monitorowania ruchów francuskiej floty (m.in. z lotniskowcem „Hermes"). W lipcu i sierpniu ponownie pełnił służbę na południowym Atlantyku, m.in. poszukując niemieckich rajderów i zajmując się ochroną konwojów. Po dokowaniu w Durbanie przeprowadzonym we wrześniu, eskortował w październiku i listopadzie konwój WS3 wokół Afryki, między Freetown a Adenem, po czym 18 listopada 1940 ostrzeliwał włoskie pozycje w Dante w Somalii[3]. Po powrocie na południowy Atlantyk, w drugiej połowie grudnia brał udział w bezskutecznych poszukiwaniu niemieckiego krążownika ciężkiego "Admiral Scheer", operując z Freetown w Sierra Leone (jako zespół „K”).

Rozbitkowie z „Bismarcka” przy burcie „Dorsetshire”

Od początku 1941 uczestniczył ponownie w eskortowaniu konwojów (m.in. WS-5A i WS-6) w rejonie południowego Atlantyku (głównie pomiędzy Freetown a Kapsztadem) oraz zachodniego Oceanu Indyjskiego. 5 marca 1941 na Seszelach rozbił się wodnosamolot Walrus okrętu (4 ofiary)[3].

1941 – operacja przeciw "Bismarckowi"

26 maja 1941 "Dorsetshire" odłączył się od eskortowanego z Freetown konwoju SL-74 i udał się w rejon, gdzie były prowadzone poszukiwania niemieckiego pancernika "Bismarck". Brał udział w zatopieniu "Bismarcka", ostrzeliwując obezwładniony okręt (wystrzelił 254 pociski 203 mm, lecz bez widocznych trafień)[4]. Po tym, jak pancerniki HMS "Rodney" i HMS "King George V" zakończyły ostrzał niemieckiego pancernika, "Dorsetshire" otrzymał rozkaz dobicia go torpedami, po czym wystrzelił 2 torpedy w jego prawą burtę, a następnie torpedę w lewą burtę. Trafiła jedna torpeda z prawej burty i torpeda z lewej burty, które przyspieszyły tonięcie okrętu. Po zatonięciu "Bismarcka", "Dorsetshire" wyłowił z wody 85 rozbitków[4]. Ratowanie rozbitków zostało przerwane w momencie dostrzeżenia domniemanego niemieckiego okrętu podwodnego. W czerwcu i lipcu okręt był remontowany w Wielkiej Brytanii, przepłynąwszy do tej pory 207 401 mil morskich[3]. Zainstalowano wówczas także radar.

1941-1942 – południowy Atlantyk

W drugiej połowie sierpnia okręt powrócił do dotychczasowych zadań na południowy Atlantyk, przechodząc do Freetown w eskorcie konwoju WS10X z Wielkiej Brytanii. 21 września jego kolejny wodnosamolot Walrus uległ wypadkowi. Eskortował m.in. konwój WS-12. W listopadzie wziął udział w poszukiwaniach niemieckiego rajdera HSK "Atlantis" (zatopionego ostatecznie przez HMS "Devonshire") oraz statku zaopatrzeniowego okrętów podwodnych "Python". 1 grudnia 1941 HMS "Dorsetshire" odnalazł statek "Python", który został na skutek wykrycia samozatopiony przez załogę[3].

1942 – Ocean Indyjski (Flota Wschodnia)

Od połowy grudnia 1941 „Dorsetshire” eskortował konwoje na Oceanie Indyjskim pomiędzy Południową Afryką a Bombajem. W lutym 1942 został przydzielony do nowo formowanej Floty Wschodniej, operującej z Cejlonu w rejonie Oceanu Indyjskiego. Eskortował konwoje na trasie do Singapuru oraz ewakuacyjne konwoje z Birmy.

HMS "Dorsetshire" i "Cornwall" pod bombami – zdjęcie z japońskiego samolotu

Z uwagi na konieczność bieżącego remontu, 27 marca był dokowany w Kolombo na Cejlonie, 31 marca przerwano prace z powodu doniesień o japońskich okrętach. „Dorsetshire” dołączył wówczas do sił głównych Floty Wschodniej, 2 kwietnia wraz z krążownikiem HMS „Cornwall” wysłano go ponownie na Cejlon w celu dokończenia remontu. 4 kwietnia, po kolejnych doniesieniach o japońskich okrętach operujących w rejonie Oceanu Indyjskiego, oba okręty zostały zawrócone. 5 kwietnia jednostki zostały dostrzeżone przez samolot z japońskiego krążownika „Tone” na pozycji 1°54′N 77°45′E/1,900000 77,750000, na południe od Cejlonu. W następującym ataku japońskiego lotnictwa pokładowego „Dorsetshire” został trafiony w ciągu ośmiu minut dziesięcioma bombami i szybko zatonął (zginęło 234 członków załogi, resztę po dwóch dniach uratowały okręty brytyjskie)[3].

Dane techniczne

Uzbrojenie:

  • początkowo:
    • 8 dział kalibru 203 mm Mk VIII w wieżach dwudziałowych Mk II (4xII)
      • długość lufy: 50 kalibrów (L/50), szybkostrzelność: 3-4 strz/min, masa pocisku: 116,1 kg, donośność: 28 030 m, kąt podniesienia: -3°+70°[5]
    • 4 działa przeciwlotnicze 102 mm Mk V (4xI)
    • 4 działka przeciwlotnicze 40 mm Vickers Mk II (4xI)
    • 8 wyrzutni torpedowych 533 mm (2xIV)
    • 1 wodnosamolot Supermarine Walrus, katapulta (od 1932)

Przypisy

  1. A. Daszjan (А.В. Дашьян), "Korabli Wtoroj mirowoj wojny. WMS Wielikobritanii. Czast 1" (Корабли Второй мировой войны. ВМС Великобритании. Часть 1), Morskaja Kollekcja 4/2003
  2. R. Chesneau: Conway's..
  3. a b c d e f HMS Dorsetshire, British heavy cruiser, WW2, www.naval-history.net [dostęp 2017-11-23].
  4. a b William H. Garzke, Jr., Robert O. Dulin, Jr.: Battleships: axis and neutral battleships in World War II. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1985. ISBN 0-87021-101-3, s.239-246
  5. Dane dział – serwis NavWeaps, dostęp 19-9-2008

Bibliografia

  • Marek Twardowski. Krążowniki brytyjskie typu Dorsetshire. „NTW”. Styczeń 1997. nr 1. s. 47 – 50. 
  • Roger Chesneau: Conway's All the World's Fighting Ships 1922-1946, Londyn 1992, ISBN 0-85177-146-7 (dane techniczne z wyj. zasięgu)
  • Geoffrey B. Mason: HMS DORSETSHIRE – County-type Heavy Cruiser w serwisie Naval-History.net (dostęp 13-9-2008)

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

HMS Dorsetshire Bismarck survivors.jpg
Survivors from the Bismarck are pulled aboard HMS Dorsetshire (40) on 27 May 1941.
HMS Dorsetshire (40).jpg
The Norfolk Class cruiser HMS DORSETSHIRE at Sydney, Australia.
Dorsetshire&Cornwall.jpg
The Royal Navy heavy cruisers HMS Dorsetshire and HMS Cornwall under heavy air attack by Japanese carrier aircraft on 5 April 1942. The photo was taken from a Japanese aircraft.