Halina Konopacka

Halina Konopacka
Leonarda Kazimiera Konopacka
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia26 lutego 1900
Rawa Mazowiecka, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci28 stycznia 1989
Daytona Beach, Floryda, USA
Wzrost181 cm
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Polska
Igrzyska olimpijskie
złotoAmsterdam 1928lekkoatletyka
(rzut dyskiem)
Światowe Igrzyska Kobiet
złotoGöteborg 1926rzut dyskiem
złotoPraga 1930rzut dyskiem
brązGöteborg 1926pchnięcie kulą oburącz
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrna Odznaka Orderu Zasługi PRL
Halina Konopacka podczas rzutu dyskiem na igrzyskach olimpijskich w Amsterdamie w 1928.
Gwiazda w Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie

Halina Konopacka, również Halina Konopacka-Matuszewska-Szczerbińska[1][2], właśc. imiona: Leonarda Kazimiera Konopacka[1] (ur. 26 lutego 1900 w Rawie Mazowieckiej, zm. 28 stycznia 1989 w Daytona Beach) – polska lekkoatletka, dyskobolka, pierwsza polska złota medalistka olimpijska.

Życiorys

Urodziła się w Rawie Mazowieckiej w mieszczańskiej rodzinie Jakuba i Marianny z Raszkiewiczów Konopackich[3]. Ze strony matki miała przodków pochodzenia tatarskiego[4]. Wkrótce, wraz z rodzicami, zamieszkała w Warszawie[3]. Rodzina pasjonowała się sportem, głównie tenisem, w którego grał jej ojciec, siostra Czesława i brat Tadeusz, późniejszy piłkarz i lekkoatleta, instruktor Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego[1].

Karierę sportową rozpoczęła od narciarstwa. Przypadkiem, jako studentka Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Warszawskiego, trafiła do sekcji lekkoatletycznej AZS Warszawa, gdzie w 1923 wypatrzył ją francuski trener Maurice Baquet[3]. Przez całą karierę reprezentowała tylko AZS Warszawa. Uprawiała rzut dyskiem, rzut oszczepem, pchnięcie kulą, skok wzwyż i skok w dal. Rok później świętowała zdobycie mistrzostwa Polski w rzucie dyskiem i pchnięciu kulą, a w 1926 ustanowiła pierwszy ze swoich rekordów świata w rzucie dyskiem – 34,15 m[5]. O jej wszechstronności świadczy 27 tytułów mistrzyni Polski zdobytych w kilku konkurencjach. Również znakomicie grała w piłkę ręczną, jeździła konno, pasjonowała się automobilizmem. Po zakończeniu kariery lekkoatletycznej grała w tenisa w mikście z Czesławem Spychałą. Komentatorzy sportowi nadali jej przydomek „Czerbieta” (zbitek słów: „czerwona kobieta”), gdyż zwykle występowała w czerwonym berecie.

31 lipca 1928 roku podczas igrzysk olimpijskich w Amsterdamie ustanowiła rekord świata w rzucie dyskiem wynikiem 39,62 m i zdobyła pierwszy złoty medal olimpijski dla Polski[5]. W plebiscycie dziennikarzy sportowych została uznana za Miss Igrzysk w Amsterdamie[6]. Do końca swojej kariery nie została pokonana w rzucie dyskiem w żadnych zawodach. W 1931 wycofała się z czynnego życia sportowego[7].

Laureatka Wielkiej Honorowej Nagrody Sportowej (1927 i 1928)[8]. Zwyciężczyni Plebiscytu Przeglądu Sportowego na najlepszego sportowca Polski w 1927 i 1928. Działała w strukturach sportowych. Członkini Zarządu Międzynarodowej Federacji Sportów Kobiecych, prezes Oddziału Warszawskiego Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Kobiet.

Zajmowała się również poezją i malarstwem. Publikowała w „Wiadomościach Literackich” i „Skamandrze”. W 1929 wydano zbiór jej wierszy „Któregoś dnia”[5]. Po wojnie malowała głównie kompozycje kwiatowe, podpisując obrazy pseudonimem Helen George[7].

Gdy wybuchła II wojna światowa, we wrześniu 1939 towarzyszyła mężowi Ignacemu Matuszewskiemu przy ewakuacji złota Banku Polskiego, którą ten organizował i nadzorował[7]. Była kierowcą jednej z ciężarówek na trasie przez Rumunię nad Morze Czarne i dalej do Francji. Po klęsce Francji wyjechała z mężem przez Hiszpanię do USA, gdzie mieszkała od 1941 do końca swojego życia – do 1959 w Nowym Jorku, a następnie na Florydzie[7].

Po wojnie odwiedziła Polskę trzykrotnie w 1958, 1970 i 1975[9].

Była dwukrotnie zamężna: z Ignacym Matuszewskim – od 20 grudnia 1928 (ślub zawarto w Rzymie[10]) do jego śmierci 3 sierpnia 1946[7], i z Jerzym Szczerbińskim – od 1949 do jego śmierci w 1959.

18 października 1990 jej prochy spoczęły na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie[7].

Rekordy życiowe

Osiągnięcia

  • IO w Amsterdamie: 1. miejsce w rzucie dyskiem
  • Światowe Igrzyska Kobiet: 1926 r. – 1. m. w rzucie dyskiem, 3. m. w pchnięciu kulą oburącz, 5. m. w rzucie oszczepem oburącz, 1930 r. – 1. m. w rzucie dyskiem
  • trzykrotna rekordzistka świata w rzucie dyskiem: 1926 r. 34,15 m; 1927 r. 39,18; 1928 r. 39,62 m
  • 27-krotna mistrzyni Polski w pchnięciu kulą, rzucie dyskiem, oszczepem, skoku wzwyż, 3-boju, 5-boju, sztafecie 4x75 m, 4x100 m, 4x200 m
  • 23-krotna rekordzistka Polski

Odznaczenia

Upamiętnienie

  • W 1999 została ustanowiona Wyższa Szkoła Kultury Fizycznej i Turystyki im. Haliny Konopackiej w Pruszkowie[15].
  • W 2000 w pierwszej edycji Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie odsłonięto Gwiazdę Haliny Konopackiej.
  • Była patronką Gimnazjum nr 2 w Rawie Mazowieckiej – jej rodzinnym mieście.

Zobacz też

Uwagi

Przypisy

  1. a b c Konopacka – Matuszewska – Szczerbińska Halina – właściwie Leonarda Kazimiera, [w:] Biografie [online], Polski Komitet Olimpijski, 2013 [dostęp 2020-02-27].
  2. Konopacka Halina, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-02-27].
  3. a b c Wryk 2015 ↓, s. 308.
  4. 25 lat temu zmarła Halina Konopacka – Sport – WP.PL, sport.wp.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  5. a b c Wryk 2015 ↓, s. 309.
  6. Wryk 2015 ↓, s. 310.
  7. a b c d e f Wryk 2015 ↓, s. 311.
  8. Mała encyklopedia sport. T. 2. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987, s. 604. ISBN 83-217-2564-3.
  9. Biografie • Polski Komitet Olimpijski, www.olimpijski.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  10. Ślub p. Haliny Konopackiej. „Gazeta Lwowska”. Nr 294, s. 3, 22 grudnia 1928. 
  11. M.P. z 2019 r. poz. 101.
  12. Anna Kondek-Dyoniziak: Prezydent uhonorował pośmiertnie Orderem Orła Białego ponad 20 wybitnych Polaków. dzieje.pl, 11 listopada 2018. [dostęp 11 listopada 2018].
  13. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 99, Nr 6 z 15 grudnia 1989. 
  14. Starostowie odznaczeni za popieranie przysposobienia wojskowego
  15. O nas. wskfit.pl. [dostęp 2017-10-07].

Bibliografia

  • Olimpijczycy Drugiej Rzeczypospolitej. Poznań: Nauka i Innowacje, 2015, s. 308-311. ISBN 978-83-64864-22-3.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Athletics pictogram.svg
Pictograms of Olympic sports – Athletics. This is an unofficial sample picture. Images of official Olympic pictograms for 1948 Summer Olympics and all Summer Olympics since 1964 can be found in corresponding Official Reports.
Flag of Poland (1928–1980).svg
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Olympic rings.svg
Olympic Rings without "rims" (gaps between the rings), As used, eg. in the logos of the 2008 and 2016 Olympics. The colour scheme applied here pertains to the 2016 Olympics in Rio de Janeiro.
Olympic rings without rims.svg
Olympic Rings without "rims" (gaps between the rings), As used, eg. in the logos of the 2008 and 2016 Olympics. The colour scheme applied here pertains to the 2016 Olympics in Rio de Janeiro.
Letnie Igrzyska Olimpijskie w Amsterdamie (1-M-786-7).jpg
Konkurencje lekkoatletyczne - rzut dyskiem. Widoczna polska lekkoatletka Halina Konopacka.
Gwiazda Halina Konopacka.JPG
Autor: Lukasz2, Licencja: CC0
Gwiazda w Alei Gwiazd sportu we Władysławowie
Konopacka Halina.jpg
Halina Konopacka, Polish sportswoman, winner of Olimpic games in Amsterdam 1928, later wife of Polish politician and minister Ignacy Matuszewski
POL Order Zaslugi PRL kl5 BAR.PNG
Baretka kawalera Srebrnej Odznaki Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej