Herb Rosji

Herb Federacji Rosyjskiej
Ilustracja
Herb Rosji
(wersja ustawowa)
Warianty
Ilustracja
Herb (godło) Rosji
(wersja dopuszczona ustawą)
Ilustracja
Wersja monochromatyczna
(dopuszczona ustawą)
Informacje
W oryginale

Государственный герб Российской Федерации

Wprowadzono

30 listopada 1993 (dekret Prezydenta)
25 grudnia 2000 (ustawa)

Godło Carstwa rosyjskiego w 1672
Herb Wielki Cesarstwa Rosyjskiego z 1882 roku. Wieniec zawiera herby poszczególnych królestw cesarstwa. Z prawej (heraldycznie) strony jest Orzeł Biały.

Herb Rosjiherb Federacji Rosyjskiej to tradycyjny herb Rosji, przywrócony w 1993, przedstawiający dwugłowego złotego orła z czasów Cesarstwa Wschodniorzymskiego – godło dynastii Paleologów z Pogonią Ruską na piersi; całość umieszczona na czerwonej tarczy.

Historia herbu

Po raz pierwszy orzeł został użyty jako godło Wielkiego Księstwa Moskiewskiego przez Iwana III Srogiego w 1472 po jego ślubie z księżniczką bizantyjską Zofią. Prawosławni książęta moskiewscy uważali się za kontynuatorów Cesarstwa Bizantyjskiego, które przestało istnieć w 1453. Na piersi orła znajduje się herb Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, przedstawiające św. Jerzego na koniu, walczącego ze smokiem – jest to tradycyjne, najstarsze godło Księstwa Moskiewskiego.

Podczas wojny moskiewskiej godło przechodziło wiele zmian, m.in. nie było na nim św. Jerzego, a orzeł był z brązu, na niektórych godłach w ogóle nie było orła, tylko św. Jerzy ze smokiem.

Pierwsze godła były dość proste – korona nad złotym, dwugłowym orłem, z tarczą świętego Jerzego na piersi, na tle czerwonym.

Po wstąpieniu na tron pierwszego cara z dynastii Romanowów, Michała Fiedorowicza, godło musiało ulec zmianie. Nad złotym, dwugłowym orłem pojawiły się trzy korony. Kolejną nowością było wprowadzenie symboli monarszych, korony i berła, które nastąpiło po włączeniu części Ukrainy do Rosji. Wzorując się na orle cesarstwa rzymskiego, zmieniono kształt skrzydeł, które teraz nadawały orłu siły i potęgi. Właśnie takie godło znalazło się na wieży Kremla w 1654 roku. W 1667 roku ogłoszono oficjalnie, że te trzy korony mają symbolizować Kazań, Astrachań i Syberię.

Kolejna zmiana nastąpiła za Piotra I Wielkiego w 1698 roku. Orzeł zmienił kolor na czarny, a na jego piersi pojawił się łańcuch Orderu Świętego Andrzeja, który był patronem Piotra I. Początkowo łańcuch z orderem ogarniał całego orła, dopiero później otaczał tylko tarczę ze świętym Jerzym. W miejsce trzech równorzędnych koron pojawiła się jedna główna (insygnium koronacyjne Romanowów, które symbolizowało cesarstwo, bowiem Piotr ogłosił się imperatorem, choć korona ta pojawiła się dziesięć lat wcześniej przed tym faktem), górująca na pozostałymi i dwie mniejsze, znajdujące się na głowach orła. Po nim godło zmieniło się nieznacznie – kształt skrzydeł stał się bardziej nierównomierny, a na orderze św. Jerzego pojawił się napis: „Za wiarę i wierność” pisany cyrylicą.

Godło wzbogacił car Paweł I w 1799 roku. Tarcza ze świętym Jerzym (uznawana przez cara za podstawowe, niezmienialne godło Rosji) zabijającym smoka została umieszczona na krzyżu maltańskim. Związane jest to prawdopodobnie z zajęciem Malty przez Napoleona, po którym car wziął zakon maltański w „opiekę” i otrzymał tytuł wielkiego mistrza. Ten nowy element oparty był na Orderze świętego Jerzego. Order spinają mniejsze orły rosyjskie z krzyżami maltańskimi na piersiach w miejscu postaci św. Jerzego. Sam krzyż wraz z orderem i tarczą został ukoronowany kolejną koroną – maltańską, tak więc występują już cztery królewskie nakrycia głowy – oprócz tego dwie nad głowami orła i czwarta, imperatorska górująca nad godłem. Nieznacznej zmianie uległ sam orzeł; został nieco zniekształcony, jego nogi tworzą zrośniętą całość z ogonem.

Sam car Paweł opracowywał projekt Wielkiego Herbu Cesarstwa Rosyjskiego, gdzie na wielkiej czarno-białej tarczy i dziewięciu mniejszych miały się pojawić czterdzieści trzy herby różnych ziem imperium. Pod krzyżem maltańskim proponowano postawić postać świętego Andrzeja, zaś archaniołowie Gabriel i Michał mieli stać obok herbu i podtrzymywać insygnia koronacyjne. Nie doszło to do skutku, jednak niektóre elementy zostały wykorzystane w późniejszych pracach. Syn Pawła, Aleksander I Pawłowicz, wydał w 1801 roku dekret, który znosił krzyż maltański z godła rosyjskiego.

Podczas następnego okresu wygląd orła ulegał zmianom wręcz rewolucyjnym. Bardzo często się zmieniał, miał jedną lub trzy korony, natomiast w łapach trzymał nie tradycyjne symbole monarsze, lecz nowe, dziwne, które przedostały się do Rosji z europejskim stylem „Empire”. Car Mikołaj I Romanow wprowadził dwa równorzędne godła. Pierwsze ma jedną, imperialną koronę, a w łapach trzyma złoty wieniec laurowy, złotą wstęgę i złote pioruny wraz z płonącym zniczem. Jego skrzydła opadają w dół. Natomiast drugie jest bardziej znane: trzy korony, tradycyjne symbole władzy w łapach, skrzydła skierowane w górę, a na nich po raz pierwszy pojawiają się tarcze herbowe ziem cesarstwa: Polski, Krymu, Finlandii, Kazania, Astrachania i Syberii. W roku 1857 przeprowadzono reformę, wzorowaną na Europie Zachodniej i według heraldyki niemieckiej. Orzeł przybrał zupełnie inny kształt, srebrzysty kolor, postać św. Jerzego została odwrócona w drugą stronę, a na skrzydłach pojawiło się więcej herbów ziem: Kazania, Polski, Krymu (Gubernia taurydzka), trzech wielkich księstw: Kijowa, Włodzimierza i Nowogrodu, a na lewym skrzydle Astrachania, Syberii, Gruzji i Finlandii.

Zaprojektowano również Herb Mały, Średni i Wielki cesarstwa. Wzór Dużego z 1882 r. przedstawia się tak: w centralnej części dwugłowy orzeł na żółtym tle, ukoronowany trzema koronami, tarcza zwieńczona hełmem świętego Aleksandra Newskiego. Obok stoją archaniołowie Gabriel i Michał. Nad nimi znajdowała się jeszcze jedna korona imperialna z rosyjskim napisem: „Bóg z nami”. Wokół znajduje się kilkanaście herbów prowincji. Wielkie herby po prawej stronie to: Kazania, Polski, Mołdawii i 3 wielkich księstw, na lewej stronie Astrachania, Syberii, Gruzji i Finlandii. Małe herby w górnej części to symbole mniejszych ziem: herb regionów północno-wschodnich, połączony herb obwodów białoruskich i litewskich (W. Ks. Litewskiego, białostockiego, żmudzkiego, połockiego, witebskiego i mścisławskiego), połączony herb obwodów, m.in. smoleńskiego i pskowskiego, połączony herb obwodów pd.-wschodnich: wołyńskiego, podolskiego i czernichowskiego, połączony herb obwodów nadbałtyckich: Estonii, Inflant, Kurlandii-Semigalii, karelskiego oraz na końcu herb Turkiestanu. Na samym dole herbu Wielkiego jest herb rodziny Holstein – Gottorp – Romanow, jedyny raz w historii cesarstwa rosyjskiego.

Herb mały cesarstwa różnił się od tego z 1857 roku tylko zmianą koloru koron ze złotego na srebrny i nieznaczną zmianą sylwetki.

Wszystkie te herby obowiązywały do upadku caratu w 1917 roku. Wtedy powołano komisję złożoną z wybitnych artystów i historyków, by opracować nowy projekt godła narodowego Rosji. Podstawą był orzeł z czasów Iwana III, pozbawiony wszelkich symboli władzy. Takie godło obowiązywało nawet po przejęciu władzy przez bolszewików, aż do wprowadzenia godła sowieckiego w lipcu 1918 roku. Ten, był zupełnie niezwiązany z żadną tradycją ani heraldyką: czerwona tarcza z sierpem i młotem, wokół kłosy żyta, nad nią czerwona gwiazda, a na dole napis: „Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!” (zobacz godło ZSRR).

Stary wizerunek godła przywrócono w 1993 roku. Nawiązuje on do wyglądu orła z przełomu XV i XVI wieku. Kolor ptaka jest złoty, podobnie trzech koron. Święty Jerzy ponownie usytuowany jest według heraldyki wschodniej.

Galeria herbów i godeł Rosji

Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka:

Zobacz też

Media użyte na tej stronie

EuropeContour.svg
Autor: Scroch, Licencja: CC BY-SA 4.0
Contours of Europe
Emblem of the Russian SFSR (1918-1920).svg
State Emblem of the Russian SFSR (1918–1920).
Seal of Ivan 3 (reverse).svg
Double-headed eagle on the reverse of the seal of Ivan III of Russia
Emblem of the Russian SFSR (1920-1978).svg
Emblem of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (RSFSR) (1920-1954)
Russian COA 1672.png
Autor: Лобачев Владимир, Licencja: CC0
Герб из Титулярника 1672 г.
Coat of arms of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg
Emblem of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (RSFSR)
Emblem of the Russian Federation (1992-1993).svg
Coat of arms of the Russian Federation (1992)
AsiaContour.svg
Autor: Scroch, Licencja: CC BY-SA 4.0
Contours of Asia
Coat of Arms of the Russian Empire 1828.png
Autor: Andrew Romanov 1721, Licencja: CC BY-SA 4.0
Coat of Arms of the Russian Empire during 1828-1856.
CoA of Russian Empire (1721).svg
Герб Российской империи 1721 года
Russian coa 1917.svg
Coat of arms of Russia - Provisional Government, 1917
Russian-coat-arm-1667.svg
Autor: AlexTref871, Licencja: CC BY-SA 4.0
Coat of arms of the Russian kingdom of 1667
Seal of Ivan 3 (obverse).png
Печать Ивана III Васильевича. Конец XV века. Лицевая сторона.
COA by Ivan IV of Russia 1577.png
COA by Ivan IV of Russia. 1577
Coat of Arms of Russia 1577.png
Coat of Arms of Russia in mid-16th centyry
Coat of Arms of the Russian Federation bw.svg
Герб Российской Федерации. Многоцветный вариант на геральдическом щите.
Государственные флаг, герб и гимн Российской Федерации, их описание и порядок официального использования устанавливаются федеральным конституционным законом.

—Конституция Российской Федерации (1993). Статья 70, часть 1

Государственный герб Российской Федерации представляет собой четырехугольный, с закругленными нижними углами, заостренный в оконечности красный геральдический щит с золотым двуглавым орлом, поднявшим вверх распущенные крылья. Орел увенчан двумя малыми коронами и — над ними — одной большой короной, соединенными лентой. В правой лапе орла — скипетр, в левой — держава. На груди орла, в красном щите, — серебряный всадник в синем плаще на серебряном коне, поражающий серебряным копьем черного опрокинутого навзничь и попранного конем дракона.

—Федеральный Конституционный закон от 25 декабря 2000 года № 2-ФКЗ «О Государственном гербе Российской Федерации». Статья 1, часть 2

Russian COA 1825—55 B.jpg
Российская империя 1825–1855 гг. Первый тип государственного герба при Николае I. Бумага, акварель. Государственный Эрмитаж. С.-Петербург
Russian greaterarms.png
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Coat of arms of the Kolchak government (unofficial).png
Autor: Michael Mustafin, Licencja: CC BY-SA 4.0
Coat of arms project for the Russian State, used by the govenments of Alexander Kolchak and Anton Denikin.
Lesser Coat of Arms of Russian Empire (1800-1802).svg
Autor: Ten obraz wektorowy zawiera elementy, które zostały zaczerpnięte lub zaadaptowane z tego pliku:, Licencja: CC BY-SA 4.0
Lesser Coat of Arms of Russian Empire during Paul I
Russia10.gif
герб России с 8 декабря 1856 по 22 февраля 1883 г.
Russia05.png
Coat of arms of Russia in early XVIII century