Historia gier komputerowych (piąta generacja)

W historii gier komputerowych, 5 generacja konsol gier wideo, znana take jako era 32-bitówców, era 64-bitowców lub era 3D odnosi się do okresu w którym dostępne były 32-bitowe lub 64-bitowe konsole, a rynek zdominowały modele Sony PlayStation (1994), Sega Saturn (1994) i Nintendo 64 (1996). 5 generacja odnosi się także do modeli 3DO, Atari Jaguar oraz nowych generacji konsoli Game Boy: Game Boy Color i dostępnej tylko w Japonii Game Boy Light. Okres rywalizacji pomiędzy producentami tych urządzeń nazywany jest wojną konsol. Największą popularnością cieszyło się PlayStation, sprzedając się w ponad 100 milionach egzemplarzy[1].

Liczba bitów w tej erze była swego rodzaju reklamowaniem technologii użytej przy produkcji konsoli. Najbardziej znaną konsolą pod tym względem jest Nintendo 64. Liczba „bitów” podawana w nazwach konsoli odnosiła się do wielkości słowa maszynowego, na którym operuje procesor konsoli i używana była przez reklamodawców jako „pokaz mocy”. Jednakże stosunkowo prosto było zwiększać wielkość słów maszynowych poza te 32 czy 64 bity – wydajność konsoli zależy od wielu czynników, jak na przykład szybkości zegara procesora, przepustowości czy wielkości pamięci operacyjnej.

Era 32- i 64-bitowców była również okresem wzrostu popularności emulatorów konsoli oraz aktywności graczy na scenie moddingowej. Jedno z pierwszych tłumaczeń fanowskich, tłumaczenie gry Final Fantasy V, wydane zostało właśnie w tej erze. Tłumaczenie tej gry uważane jest za główny czynnik spopularyzowania następnych części gier Final Fantasy w Stanach Zjednoczonych. Z powodu zwiększenia popularności obrazy ROM na konsole NES i SNES rozeszły się po Internecie i łatwiej było je znaleźć podczas szóstej generacji niż ery 32- i 64-bitowców.

Przejście do trójwymiaru

Era 32- i 64-bitowców najbardziej znana jest ze wzrostu popularności gier prezentowanych w pełnym trójwymiarze. Ponieważ gry te oferowały nową jakość, ta era została przez nie zdominowana, usuwając w cień tradycyjne gry dwuwymiarowe er 16- i 8-bitowej. Super Mario 64 na Nintendo 64 i Tomb Raider na Saturn, a później również na PlayStation, były najlepszymi tego przykładami. Reklamowane były jako jedne z pierwszych w pełni trójwymiarowych gier na konsole.

Niezadowolenie starszych graczy

Wraz ze wzrostem popularności trójwymiarowych gier narodził się termin używany przez starszych graczy: „new school” gaming (granie „nowej szkoły”). Najczęściej używany jako określenie pejoratywne, odnoszące się do graczy grających w gry, ich zdaniem, pozbawione grywalności. Mówili oni, że młodsi gracze nastawiają się na nowinki techniczne w grach, a nie na same gry. Wielu krytyków, z których niektórzy zaczęli nazywać siebie old school gamerami (gracze staroszkolni), nazwali tę erę „rewolucją przemysłu” gier komputerowych i niewzruszenie mówili, że gry na konsole SNES były ciekawsze od tych w erze 32- i 64-bitowców (i idąc dalej również od tych dostępnych dzisiaj). Jedną z fundamentalnych różnic pomiędzy graczami staro- i nowoszkolnymi to nastawienie się tych drugich na bardziej rzeczywistą animację postaci z gier (która była już wykonana w grze Prince of Persia, lecz większe znaczenie miała animacja w pełnym trójwymiarowym środowisku, czyli w grach typu Tomb Raider czy Tekken) zamiast szybszej dwuwymiarowej gry akcji podobnej do kreskówki z tytułami, takimi jak Super Mario World czy Sonic the Hedgehog.

Inną fundamentalną zmianą było rozpowszechnienie technologii CD-ROM, która pozwoliła na dołączenie bardziej zawiłej fabuły do gier komputerowych. Krytycy mówili, że producenci zajmą się rozwijaniem fabuły zamiast grywalnością gier.

Wojny konsolowe

Era 32- i 64-bitowców była głównym okresem trwających do teraz „wojen konsolowych” pomiędzy producentami konsoli. "Wojny konsolowe” to określenie na prześciganie się w informowaniu konsumenta o zaletach własnej konsoli i wadach rywali. Z powodu czasu, który upływał na tworzeniu konsoli, wzrastały oczekiwania konsumentów. Jednocześnie konsumenci byli pozostawieni jedynie na porównywanie spekulowanych zalet i wad konsoli. Wiele wydarzeń i informacji było tworzonych dla zmylenia klientów, zmniejszając tym samym ich zaufanie do firm produkujących konsole.

  • Pomimo dużego wsparcia od producentów gier, cena początkowa 3DO Interactive Multiplayer, wynosząca 700 dolarów, spowodowała, że nie zyskała ona dużej popularności.
  • Sega 32X, upgrade Mega Drive/Genesis i Sega [Mega-]CD, który wprowadzał na powyższe konsole architekturę 32-bitową, został wydany rok przed wydaniem konsoli Saturn. Gracze, którzy zakupili 32X, byli niezadowoleni z posunięcia Segi, ponieważ gdy została wydana konsola Sega Saturn, 32X stracił popularność. Ta pomyłka zrujnowała firmę Sega i jest uznawana za główną przyczynę porzucenia przez koncern tworzenia konsoli, a zajęcia się tworzeniem gier.
  • Atari Jaguar został wydany w 1993, mając dobry start. Jednakże liczba dobrych gier na tę platformę okazała się bardzo mała (wartymi odnotowania są głównie Tempest 2000, Wolfenstein 3D, Doom i Alien vs. Predator). Również użyta w nim architektura 64-bitowa okazała się kontrowersyjna, a wydany dodatkowo do konsoli napęd CD, dostępny był tylko w 20 tysiącach egzemplarzy[2].
  • Czasopisma o grach cały czas porównywały specyfikacje sprzętowe wszystkich konsoli, używając niepewnych statystyk. Producenci konsoli zazwyczaj podawali teoretycznie najwyższe wartości renderowania obiektów trójwymiarowych, nie wliczając w nie czasu potrzebnego dla sztucznej inteligencji, oświetlenia czy mapowania tekstur.

Na koniec Atari, mające problemy, zostało wykupione przez JT Storage (a później Infogrames) i przestało tworzyć sprzęt do gier.

CD kontra kartridż

Podczas ery 32- i 64-bitowców Nintendo podjęło pewnego rodzaju kontrowersyjną decyzję, robiąc z Nintendo 64 konsolę wykorzystującą kartridże. Nintendo broniło się, mówiąc, że dzięki temu gry będą miały krótszy czas uruchamiania niż gdyby były wydawane na płytach CD oraz że utrudnia to piractwo gier. Korzyści jednak też były niepewne, ponieważ produkcja kartridżów była dużo droższa od produkcji płyt CD. Wtedy praktycznie wszyscy producenci konsoli zaczęli wykorzystywać nową technologię napędów CD-ROM, a wielu producentów zaczęło produkować gry na Sony PlayStation. Spowodowało to małą wojnę pomiędzy graczami. „Wojna nośników” była dodatkowo pobudzana przez oświadczenia samych prezesów firm. Jeden z magazynów Nintendo pokazał statek kosmiczny (kartridż) obok ślimaka (płyty CD) i wezwał konsumentów do „zdecydowania”, który jest lepszy.

Debata między zwolennikami kartridżów a płyt CD doszła do niesławnego finału, wydania gry Final Fantasy VII na konsolę PlayStation. Pomimo tego, że wszystkie poprzednie sześć części Final Fantasy zostało wydanych na konsole Nintendo, producent serii, Square (teraz znany jako Square Enix), zdecydował się wydać Final Fantasy VII na konsolę Sony. W odpowiedzi na to prezes Nintendo publicznie oświadczył, że Nintendo nie potrzebuje gier Square, ponieważ „gry firmy Square były słabe i powolne, a gracze nie chcą grać w gry słabe i powolne”[3]. Ta wypowiedź spowodowała masową falę krytyki zwróconą w stronę Nintendo i jej konsoli na kartridże.

Konsole piątej generacji

Konsole stacjonarne

Przenośne konsole

Rozszerzenia konsol

Serie gier zapoczątkowane w tej generacji

  • 1080° Snowboarding
  • Ace Combat
  • Arc the Lad
  • Armored Core
  • Atelier Iris
  • Baldur's Gate
  • Banjo-Kazooie
  • Bug!
  • Clockwork Knight
  • Colony Wars
  • Conker
  • Crash Bandicoot
  • Cruis'n USA
  • Daytona USA
  • Dead or Alive
  • Diablo
  • Dino Crisis
  • Doom
  • Doshin the Giant
  • Doubutsu no Mori (Animal Forest)
  • Dynasty Warriors
  • Extreme G
  • Gex

Tytuły uznawane za kamienie milowe

  • Doom, gra, która spowodowała spopularyzowanie gatunku first-person shooterów i która doczekała się następnych części i dedykowanego filmu.
  • Super Mario 64 była pierwszą grą wydaną na Nintendo 64. Pozwoliła udowodnić, że kontrolery analogowe są właściwie niezbędne do trójwymiarowych wypierając D-pady.
  • The Legend of Zelda: Ocarina of Time jest jedną z najcieplej przyjętych gier przez krytyków i graczy. Łączyła mechanikę dwuwymiarowych gier z tej serii z trójwymiarową oprawą graficzną z widokiem trzeciej osoby (z możliwością przełączenia do pierwszej osoby). W grze znalazły się również zadania poboczne, jak łowienie ryb czy ujeżdżanie koni.
  • Metal Gear Solid wydany na PlayStation jesienią 1998. Gra zdobyła popularność dzięki dobrej fabule i wiarygodnemu dubbingowi.

Zobacz też

Przypisy

  1. PlayStation® Cumulative Production Shipments of Hardware. Sony Computer Entertainment. [dostęp 2014-04-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-22)].
  2. Kyle Knight: Atari Jaguar CD. Allgame. [dostęp 2014-04-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-14)]. (ang.).
  3. W oryginale: „Square's games were dull, slow, and gamers did not want to play dull, slow games”.
  4. Marek Pampuch. Amiga CD32. „Amiga Magazyn”, wrzesień 1993 (W stopce Październik 1993). Lupus. 
  5. Sandey. Jaguar czy... Alfa Romeo. „Gry Komputerowe”, s. 31, 11/1994. CGS Computer Studio. 
  6. Eldar. Sega Saturn Już w Polsce. „Gry Komputerowe”, s. 30, 04/1996. CGS Computer Studio. 
  7. Czy wiecie, że.... „Secret Service”, s. 63, Styczeń 1996. ProScript Sp.z.o.o. 
  8. Jak wyglądały ceny konsol w Polsce na przestrzeni lat 1996-2006?
  9. https://www.oldschoolgamermagazine.com/the-last-official-release-3do-creature-shock-1996/
  10. Łukasz Kujawa. Od CD32 do PlayStation. Jak w Polsce rodziły się konsole. „PSX Extreme”. 247, s. 80–83, marzec 2018. Advertigo S.A.. 
  11. Historia konsol: FM Towns Marty, PPE.pl.
  12. Neo Geo Pocket Color. „Neo Plus”, s. 20-21, sierpień-wrzesień 1999. Independent Press. 
  13. Sega Mega 32X. „Gry Komputerowe”, s. 30, 06/1995. CGS Computer Studio. 

Media użyte na tej stronie

64DD-Attached.jpg
Autor: Evan-Amos, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Nintendo 64DD, an N64 add-on released only in Japan in 1999.
FM-Towns-Marty-Console-Set.jpg
An FM Towns Marty video game console, released only in Japan by Fujitsu.
Nintendo 64.jpg
(c) Larry D. Moore, CC BY 4.0
A Nintendo 64 game console and controller (Nintendo 64 is a trademark of Nintendo Company, Limited). Good Design Award 1997.
Game Boy Color.jpg
Autor: PiaCarrot, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Game Boy Color
Virtual Boy system.png
Это изображение игровой системы Virtual Boy с подключённым контроллером Edytuj to w Danych Strukturalnych na Commons
Mega duck cougar boy and games Lighter Sharper.jpg
Mega Duck and Cougar boy and games
WonderSwan.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Neo geo pocket color.png
Autor: Taken by CAPS LOCK, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Neo geo pocket color
Replaces image of unknown origin (but which seems familiar,and I suspect is in fact from advertising material) with a free image. A standard silver-case NGPC, this particular one is showing a little wear and tear. :-( My SPARCstation 5 is in the background.
PC-FX.jpg
Autor: PiaCarrot, Licencja: CC-BY-SA-3.0
PC-FX Console
NeoGeoPocketMonochrome.jpg
Autor: PiaCarrot, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Neo Geo Pocket (Monochrome version)
GameCom-Handheld.jpg
A Tiger Game.com handheld game system.
Cd32.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
3D0 game console.jpg
Autor: Bidou (take screenshot) ; NaSH (work on image), Licencja: CC-BY-SA-3.0
3D0 game console
Atarijaguar.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Pippinfront.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
PlayStationConsole.jpg
I took this photo in an attempt to replace the fair use photo on the en Wiki. Although, it appears that there is already one such replacement available
Atari-Jaguar-CD-wPro-Controller.jpg
The Atari Jaguar console shown with the Jaguar CD add-on and the Pro Controller. The Jaguar CD and Pro Controller were options for the Atari Jaguar released in 1995, shortly before Atari Corp. stopped supporting the system in 1996.