Hugo von Seeliger
| ||
![]() | ||
Data i miejsce urodzenia | 23 września 1849 Biała | |
Data i miejsce śmierci | 2 grudnia 1924 Monachium | |
Zawód, zajęcie | astronom | |
Narodowość | niemiecka | |
Alma Mater | Uniwersytet Lipski | |
Uczelnia | Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium | |
Odznaczenia | ||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Hugo von Seeliger (ur. 23 września 1849 w Białej, zm. 2 grudnia 1924 w Monachium) – niemiecki astronom, związany przede wszystkim z Uniwersytetem Ludwika i Maksymiliana w Monachium i tamtejszym obserwatorium, autor prac poświęconych paradoksowi grawitacyjnemu i odkrywca tzw. zjawiska Seeligera.
Życiorys
Urodził się w Białej (dziś Bielsko-Biała) na pograniczu Galicji i Śląska Austriackiego jako drugie dziecko Rudolfa Seeligera, zamożnego posiadacza ziemskiego, lokalnego polityka i długoletniego burmistrza Białej. Jego bratem był historyk Gerhard Seeliger. Hugo po skończeniu w 1867 szkoły średniej w Cieszynie studiował astronomię i matematykę na uniwersytetach w Heidelbergu i Lipsku. W roku 1872 uzyskał doktorat z astronomii pod kierunkiem Carla Christiana Bruhnsa.
Przez krótki czas pracował w obserwatorium astromicznym w Lipsku, po czym przeniósł się do Bonn, gdzie został asystentem Friedricha Wilhelma Argelandera. W 1874 przewodził niemieckiej ekspedycji na Wyspy Auckland w celu obserwacji tranzytu Wenus. Po habilitacji w roku 1877 zrezygnował ze stanowiska i przez kilka lat utrzymywał się z pracy prywatnego nauczyciela. W 1881 został dyrektorem obserwatorium w Gothcie, skąd we wrześniu 1882 przeniósł się do Monachium. Został profesorem astronomii na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana i dyrektorem Królewskiego Obserwatorium Astronomicznego Bogenhausen. W stolicy Bawarii pozostał już na zawsze. Do jego studentów należał m.in. pionier nowoczesnej astrofizyki, Karl Schwarzschild.
W 1882 Seeliger został członkiem Niemieckiej Akademii Przyrodników Leopoldina, dziesięć lat później przyjęto go do londyńskiego Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego. W latach 1897–1921 był przewodniczącym Astronomische Gesellschaft (niemieckiego towarzystwa astronomicznego), a w latach 1919–1923 pełnił funkcję prezydenta Bawarskiej Akademii Nauk. Został odznaczony szeregiem odznaczeń państwowych: pruskim Orderem Orła Czerwonego (1896), Orderem Zasługi Korony Bawarskiej (1902), szwedzkim Orderem Gwiazdy Polarnej (1912), pruskim Pour le Mérite (1915) oraz bawarskim Orderem św. Michała. Wraz z otrzymaniem bawarskiego Orderu Zasługi został w 1902 podniesiony do stanu szlacheckiego (tytuł Ritter). Zmarł w grudniu 1924 w wieku 75 lat.
W swej pracy naukowej Seeliger skupiał się na czterech dziedzinach: mechanice nieba (m.in. badania układu wielogwiezdnego Zeta Cancri), fotometrii (prace poświęcone pierścieniom Saturna i światłu zodiakalnemu), teorii nowych (obalona później teoria o powstawaniu nowych poprzez zderzenie gwiazdy z chmurą gazową) oraz statystyce stelarnej (uczestniczył w tworzeniu Bonner Durchmusterung). W 1895 sformułował wyjaśnienie paradoksu grawitacyjnego, zwanego też paradoksem Seeligera. W trakcie obserwacji Saturna zaobserwował tzw. efekt opozycji, nazwany później zjawiskiem Seeligera. W 1888 zmodyfikował opracowaną przez Eugena von Lommela formułę opisującą odbicie światła na nierównych powierzchniach, znaną odtąd jako formuła Lommela-Seeligera.
Nazwiskiem astronoma zostały nazwane krater księżycowy Seeliger oraz planetoida (892) Seeligeria.
Bibliografia
- Reinhold Häfner: Seeliger, Hugo Hans Ritter von. W: Neue Deutsche Biographie. T. 24. Berlin: Duncker & Humblot, 2010, s. 149. ISBN 978-3-428-11205-0. (niem.)
- Freddy Litten: Astronomie in Bayern 1914–1945. Stuttgart: Franz Steiner, 1992, s. 43–55. ISBN 978-3-515-06092-8. (niem.)
- Freddy Litten: Hugo von Seeliger ‒ Kurzbiographie (niem.). W: Professorenkatalogs der Ludwig-Maximilians-Universität München [on-line]. 2000. [dostęp 2016-06-29].
Media użyte na tej stronie
Baretka pruskiego i niemieckiego Orderu Pour le Mérite za zasługi w dziedzinie nauki i sztuki.
Autor: Wiki Romi, Licencja: CC0
Bareteka Kawalera Królewskiego Orderu Gwiazdy Polarnej (1748-1975)
Autor: McOleo, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar of the Order of Merit of the Bavarian Crown
Baretka:Order Czerwonego Orła
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 4.0
Order of Saint Michael ribbon bar. Kingdom of Bavaria.
Photograph of Hugo von Seeliger, the astronomer