Huta Szklana (województwo świętokrzyskie)
Artykuł | 50°51′0″N 20°54′34″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 50°48'N, 20°55'E |
- błąd | 19777 m |
Odległość | 3 m |
wieś | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2018) | 238[1] |
Strefa numeracyjna | 41 |
Kod pocztowy | 26-004[2] |
Tablice rejestracyjne | TKI |
SIMC | 0228157[3] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Huta Szklana – zwana wcześniej Szklaną Hutą wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Bieliny[4][3].
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0228163 | Pod Pakułą | część wsi |
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Przez wieś przechodzi Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego z Gołoszyc do Kuźniaków.
22 kwietnia 1943 roku oddział żandarmerii niemieckiej dokonał pacyfikacji wsi i mordu jej mieszkańców. W wyniku tego rozstrzelano 10 osób[5].
Pochodzenie nazwy
Huta (z niem. Hǔte) jest to zwykle budynek urządzony do produkcji bądź metali z odpowiednich rud, bądź szkła. Nazwa wskazuje, iż niemieccy osadnicy rozkrzewili u nas tę gałąź przemysłu. Huty zakładano zawsze śród lasów, by tą drogą ciągnąć dochody z wielkich obszarów leśnych. Obok ogólnej nazwy Huta noszą one zwykle drugą od wsi, na której gruntach powstały a rzadziej od założyciela. Jako sposób użytkowania z lasów przedstawiają one pewien postęp w stosunku do budynków i majdanów. Hucisko natomiast jest to miejsce po zniesionej hucie. (opis etymologii nazwy dał Bronisław Chlebowski w tomie III str.229 Słownika geograficznego Królestwa Polskiego)
Historia
Huta Szklana w roku 1819 Szklana Huta, 1827 Huta Szklana – wieś 10 km na północny zachód od Łagowa, nad rzeką Belnianką, pod Przełęczą Hucką; około 3 km na W od klasztoru świętokrzyskiego.
Historycznie osadzona w 1827 w powiecie opatowskim parafii Nowa Słupia[6].
W wieku XIX wieś stanowiła własność klasztoru świętokrzyskiego, w roku 1819 wieś Szklana Huta z karczmą należy do stołu konwentu świętokrzyskiego [6] Spis z roku 1827 podaje 12 domów i 73 mieszkańców Dziesięcina w wymiarze 12 florenów należy w roku 1819 do stołu konwentu[6].
22 kwietnia 1943 wieś spacyfikowali żandarmi niemieccy z posterunku w Nowej Słupi. Zamordowali 10 osób[7].
Uwagi
Nie wiadomo do końca, czy do tej konkretnie osady odnosi się zapis o hucie szkła (officina vitrearia sub Calvo Monte), która w 1529 r. należała do uposażenia konwentu świętokrzyskiego i płaciła mu 3 grzywny czynszu (Liber Retaxationum 350). W tym okresie do stołu konwentu rzeczywiście należały tereny położone u południowych stoków Łysej Góry, na zachód od Wólki Milanowskiej i Paprocic[8]. Liczba i rozmieszczenie hut szklanych w Małopolsce w XIV–XVII w., łączy zapis z 1529 r. z późniejszą wsią Szklana Huta.
D. Bienias w badaniach nad nowożytnymi hutami szkła w kieleckim[9] datuje jej powstanie ogólnie na XVI–XVII w.
Zabytki i obiekty turystyczne
- Pomnik „Golgota Wschodu” – pomnik upamiętniający ofiary Katynia, Charkowa i Miednoje
- Kapliczka świętej Barbary
- „Osada Średniowieczna” – jeden z obiektów Centrum Tradycji i Turystyki Gór Świętokrzyskich – składająca się z kilkunastu zrekonstruowanych chat wiejskich z wyposażeniem[10].
Przypisy
- ↑ Raport o stanie gminy w roku 2018. Stan ludności 31.12.2018 str. 5-6 [dostęp 2022-03-10]
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 354 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-08-21].
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-08-05].
- ↑ Upamiętnili pomordowanych w Hucie Szklanej (pol.). Radio Kielce. [dostęp 2018-05-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ a b c Marek Derwich: Materiały do słownika historyczno-geograficznego dóbr i dochodów dziesięcinnych benedyktyńskiego opactwa św. Krzyża na Łysej Górze do 1819 r.. Wrocław 2000: Pracownia Badań nad Dziejami Zakonów i Kongregacji Kościelnych (LARHCOR) w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. ISBN 83-904219-4-1.
- ↑ Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 122.
- ↑ Józef Gacki , Benedyktyński klasztor na Łysej Górze, „Benedyktyński klasztor na Łysej Górze”, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2006, ISBN 83-7442-389-7 .
- ↑ Daniel Bienias. Środowisko geograficzne nowożytnych hut szkła w województwie kieleckim,. „[w:] Studia z archeologii, historii i geografii historycznej, red. J. Olczak (Archeologia Historica Polona, 6),”. Toruń 1997, s. 261–262..
- ↑ Osada Średniowieczna – zwiedzanie (pol.). Centrum Tradycji i Turystyki Gór Świętokrzyskich. [dostęp 2012-07-30].
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Świętokrzyskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 51.4 N
- S: 50.1N
- W: 19.6 E
- E: 22 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Kielce County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 51.08 N
- S: 50.52 N
- W: 20.08 E
- E: 21.21 E
Czerwony szlak turystyczny.
Herb gminy Bieliny
Autor: Polimerek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Osada Średniowieczna w Hucie Szklanej.
Autor: Polimerek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Huta Szklana - a village in Góry Świętokrzyskie