Ignacy Fik

Ignacy Fik
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

4 kwietnia 1904
Przeciszów

Data i miejsce śmierci

26 listopada 1942
Krzesławice (obecnie Kraków)

Narodowość

polska

Język

polski

Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Dziedzina sztuki

publicystyka społeczna, krytyka literacka, poezja awangardowa, prace syntetyczne o literaturze

Epoka

dwudziestolecie międzywojenne, II wojna światowa

Ważne dzieła
  • Rodowód syntetyczny literatury polskiej
  • Uwagi nad językiem Cypriana Norwida
  • Kłamstwa lustra
  • Przemiany
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu II klasy

Ignacy Fik (ur. 4 kwietnia 1904 w Przeciszowie, zm. 26 listopada 1942 w Krzesławicach) – poeta, publicysta, krytyk literacki i działacz polityczny; ojciec Marty Fik (historyczki i krytyczki teatru).

Życie

W 1920 brał udział jako ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej. Studiował polonistykę i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po studiach pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Prywatnym Gimnazjum Realnym Koedukacyjnym im. ks. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu. Przez kilka lat był więziony z powodu działalności w organizacjach lewicowych.

W czasie II wojny światowej działał w podziemiu komunistycznym. Podczas okupacji m.in. wraz z żoną H. Moskwianką założył komunistyczną grupę „R” (Rewolucja). Redagował w Krakowie konspiracyjne pismo „Polska Ludowa”, a następnie był współredaktorem „Trybuny Ludowej”. Brał udział w tajnym nauczaniu i podziemnej działalności kulturalnej w Krakowie. Aresztowany przez gestapo w październiku 1942 po ciężkim śledztwie w Więzieniu Montelupich został rozstrzelany w zbiorowej egzekucji w Krakowie w listopadzie 1942. W 1948 pośmiertnie odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy[1].

Biblioteka Narodowa podaje jako rok urodzenia 1904, czasami błędnie podawana jest data 1910.

Twórczość

Ignacy Fik był autorem kilku tomów poezji: Kłamstwa lustra (1931)[2], Przemiany (1932), Plakaty na murze (1936)[3], Przymierze (1940, wydanie konspiracyjne)[4]. Opublikował syntezy historycznoliterackie Rodowód społeczny literatury (1938)[5] i Dwadzieścia lat literatury polskiej (1939)[6]. Pisał również utwory publicystyczne o tematyce społecznej.

Jako krytyk akcentował społeczne, ideowe i klasowe uwarunkowania literatury. Postulował estetykę realizmu, chociaż akceptował częściowo nowe trendy literackie. Brał m.in. udział w sporze o Ferdydurke Witolda Gombrowicza (pamflet na powieść ogłoszony w 1938) i twórczość Michała Choromańskiego, którą skrytykował w głośnym artykule Literatura choromaniaków (1935)[7]. Współpracował głównie z czasopismami o orientacji lewicowej: „Nasz Wyraz”, „Sygnały”. Publikował także w pismach „Gazeta Literacka”, „Pion”, „Życie Literackie”.

Upamiętnienie

W Oświęcimiu była ulica imienia Ignacego Fika, zmieniona na mocy ustawy w 2018 roku[8][9]. Dwa lata później na mocy tej samej ustawy jego imię usunięto też z nazwy Szkoły Podstawowej nr 1 w Przeciszowie, której był patronem.[10] Na budynku Liceum im. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu od lat sześćdziesiątych roku wisiała tablica upamiętniająca postać nauczyciela Ignacego Fika oraz powstanie PPR. Również ona została usunięta[11].

W Krakowie na domu przy ul. Kujawskiej 11 znajdowała się tablica upamiętniająca działalność konspiracyjną poety.

Przypisy

  1. M.P. z 1948 r. nr 43, poz. 189.
  2. Ignacy Fik, Kłamstwa lustra, wyd. 1932 [wersja elektroniczna pierwodruku], polona.pl [dostęp 2019-05-28].
  3. Ignacy Fik, Plakaty na murze, wyd. 1936 [wersja elektroniczna pierwodruku], polona.pl [dostęp 2019-05-28].
  4. Artur Hutnikiewicz (red. nauk.), Andrzej Lam, Literatura polska XX wieku: przewodnik encyklopedyczny, t. 1, s. 167.
  5. Ignacy Fik, Rodowód społeczny literatury polskiej, wyd. 1939 [wersja elektroniczna pierwodruku], polona.pl [dostęp 2019-05-28].
  6. Ignacy Fik, 20 lat literatury polskiej, wyd. 1939 [wersja elektroniczna pierwodruku], polona.pl [dostęp 2019-05-28].
  7. Artur Hutnikiewicz (red. nauk.), Andrzej Lam, Literatura polska XX wieku: przewodnik encyklopedyczny, t. 1, s. 167.
  8. Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2021-04-27].
  9. Redakcja, Ignacy Fik jest symbolem komunizmu - przekonuje IPN, Oświęcim Nasze Miasto, 24 sierpnia 2018 [dostęp 2021-04-27] (pol.).
  10. Zarządzenie zastępcze Wojewody Małopolskiego, „Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego” (Poz. 772), 22 stycznia 2022.
  11. Bogusław Kwiecień, Tablica na liceum w Oświęcimiu poświęcona Ignacemu Fikowi powinna zostać usunięta, Gazeta Krakowska, 19 września 2017 [dostęp 2021-04-27] (pol.).

Bibliografia

  • Grzegorz Gazda: Dwudziestolecie międzywojenne. Słownik literatury polskiej. Gdańsk: słowo / obraz terytoria; Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, 2008, s. 61, 63, 71, 136, 151, 188. ISBN 978-83-7420-110-0.
  • Jerzy Kwiatkowski: Dwudziestolecie międzywojenne. Wyd. III, 5. dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 478–480, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13851-6.
  • Literatura polska XX wieku: przewodnik encyklopedyczny, red. nauk. Artur Hutnikiewicz, Andrzej Lam, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13027-X.
  • Jerzy Święch: Literatura polska w latach II wojny. Wyd. VI, 2. dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 35 i 36, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13852-3.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

POL Order Krzyża Grunwaldu 2 Klasy BAR.svg
Baretka: Order Krzyża Grunwaldu II klasy
Ignacy Fik.jpg
Ignacy Fik (1904-1942) - a Polish poet and politician.