Ignacy Jasiukowicz
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 1 listopada 1847 Kowno |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 26 sierpnia 1914 Kutno |
Zawód, zajęcie | przedsiębiorca |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Ignacy Jasiukowicz h. Jasieńczyk ros. Игнатий Игнатьевич Ясюкович (ur. 1 listopada 1847 w Kownie[1], zm. 26 sierpnia 1914 w Kutnie) – polski przedsiębiorca, dyrektor czołowych przedsiębiorstw metalurgicznych w Rosji.
Życiorys
Jego ojcem był Ignacy Andrzej Jasuikowicz, sędzia i właściciel majątku Żeledże koło Święcian[2]. Uczęszczał do gimnazjum i liceum w Kownie, musiał jednak zmienić miejsce nauki z powodu konfliktu z nauczycielem gramatyki rosyjskiej. Ukończył liceum w Wilnie w 1865 i podjął studia w Petersburskim Instytucie Technologicznym[2][3] (obecny Санкт-Петербургский государственный технологический институт) ukończone w 1869. Do 1874 pracował w kolejnictwie, w tym na stanowiskach kierowniczych przy budowie nowych linii kolejowych. Jednocześnie jako docent wykładał na macierzystej uczelni. W 1874 Jasiukowicz dostał posadę głównego inżyniera w Newskiej Fabryce Budowy Parowozów i Okrętów[4], dwa lata później awansował na jej dyrektora zarządzającego. W 1884 został głównym kierownikiem jednych z najważniejszych w Rosji zakładów metalurgicznych – Zakładów Putiłowskich[4].
W 1888 Jasiukowicz objął stanowisko dyrektora Południowo-Rosyjskiego Dnieprowskiego Towarzystwa Metalurgicznego i doprowadził je do rozkwitu, budując szereg zakładów, głównie w małej wsi Kamienskoje, dziś ukraińskim mieście Kamieńskie[4]. Fabryka we wsi Kamienskoje już w 1889 roku otrzymała prawo uczestnictwa w Światowej Wystawie Przemysłu w Paryżu, gdzie otrzymała Wielki Złoty Medal. W 1896 roku na Wszechrosyjskiej Wystawie Przemysłu w Niżnym Nowogrodzie Jasiukowicz otrzymał tytuł „Najlepszego Gospodarza Wszechrosji“[5]. W 1914 roku zarządzana przez niego huta zatrudniała około 20 tysięcy pracowników, w tym ponad 550 urzędników. Kadra kierownicza zakładu w większości składała się z Polaków[6]. Z jego inicjatywy w 1895 roku rozpoczęto budowę rzymskokatolickiego kościoła św. Mikołaja[7]. Doprowadził do elektryfikacji miasta, był także założycielem lub darczyńcą wielu tamtejszych instytucji: powstała tam m.in. szkoła, towarzystwo spożywcze, kuchnia dla robotników, klub fabryczny i wioślarski, park z domem ludowym, przytułki i ochronki dla dzieci, szpital wraz z przytułkiem położniczym oraz gimnazjum męskie i żeńskie[7].
Od 1902 był we władzach Towarzystwa Metalurgicznego i mieszkał wtedy głównie w Petersburgu, nadal jednak zarządzając hutą w Kamienskoje[8]. W 1902 roku został także założycielem i prezesem syndykatu Prodoamet, kontrolującego przemysł metalurgiczny na południu Rosji i w Królestwie Polskim[9]. W 1906 roku został członkiem komitetu wykonawczego założonego przez Józefa Ziemackiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół Polski”[9].
W 1897 roku zakupił majątek w Chodowie, znajdującym się wówczas w powiecie kutnowskim[10]. W 1906 roku wybudował we wsi szkołę elementarną, w tym samym roku przeznaczył ponad 7 tysięcy rubli na budowę szkoły średniej w Kutnie[10].
Na początku 1914 roku poważnie zachorował. 1 lipca 1914 roku zrezygnował ze stanowiska dyrektora zarządzającego dnieprowskiej spółki. Po śmierci jego zwłoki przewieziono pociągiem ekspresowym do Chodowa, gdzie został pochowany w przykościelnym, rodzinnym grobowcu[11]. W dniu pogrzebu w warszawskim kościele św. Krzyża biskup Kazimierz Ruszkiewicz odprawił nabożeństwo żałobne w jego intencji[11].
Odznaczenia
Został odznaczony Orderem Świętego Włodzimierza IV klasy i belgijskim Orderem Leopolda II II klasy[9].
Życie prywatne
W 1868 roku poślubił Bronisławę z Łabuńskich (ur. 1850). Mieli czterech synów: Stanisława (późniejszego ministra finansów), oraz upośledzonych umysłowo Ignacego, Jana i Pawła. Najmłodszy syn, Paweł, zmarł w 1894 roku w wieku pięciu lat[8].
Upamiętnienie
W 2014 roku w mieście Kamieńskie ufundowano jego pomnik[7].
Przypisy
- ↑ Polski Petersburg, www.polskipetersburg.pl [dostęp 2018-02-07] .
- ↑ a b Zięba 2017 ↓, s. 219.
- ↑ Księga pamiątkowa inżynierów technologów Polaków wychowańców Instytutu Technologicznego w Petersburgu : (w rocznicę stulecia uczelni), Warszawa , 1933, s. 90.
- ↑ a b c Zięba 2017 ↓, s. 220.
- ↑ Zięba 2017 ↓, s. 221.
- ↑ Zięba 2017 ↓, s. 223.
- ↑ a b c Zięba 2017 ↓, s. 224.
- ↑ a b Zięba 2017 ↓, s. 225.
- ↑ a b c Zięba 2017 ↓, s. 226.
- ↑ a b Zięba 2017 ↓, s. 228.
- ↑ a b Zięba 2017 ↓, s. 229.
Bibliografia
- Deło żizni Ignaca Jasiukowicza, Gazeta Dien, 1.08.2006
- Ignacy Jasiukowicz, Przegląd Techniczny, 4.12.1913
- Tomasz Parczewski: Pamiętniki gubernatora Kronsztadu. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”, 2006. ISBN 83-86156-23-6.
- Tadeusz Zięba , Ignacy Jasiukowicz (1847-1914) nieznany twórca potęgi metalurgicznej carskiej Rosji, budowniczy i właściciel majątku Chodów, „Rocznik Kolski”, 10/2017, Koło: Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Kole, 2017, ISSN 1898-1607 .
Media użyte na tej stronie
Baretka Orderu św. Włodzimierza.
Adres wydawniczy: Warszawa : [s.n.], 1933 (Warszawa : St. Niemira)
Opis fizyczny: 100, [2] s. ; 30 cm
Baretka Wielkiego Oficera Orderu Leopolda II
Autor: Fascynat, Licencja: CC BY-SA 4.0
Popiersie Ignacego Jasiukowicza w mieście Kamieńskie, 2016.