Indochiny Francuskie

Indochiny Francuskie
L’Indochine Française
1887–1954
Flaga Indochin Francuskich
Godło Indochin Francuskich
Flaga Indochin FrancuskichGodło Indochin Francuskich
Hymn: Marsylianka
(Hymn Francji)
Język urzędowyfrancuski
StolicaSajgon (1887–1902, 1945–1954)
Hanoi (1902–1945)
Typ państwakolonia
Status terytoriumterytorium zależne
Zależne odFrancji
Powierzchnia
 • całkowita

750 000 km²
Liczba ludności (1940)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne

22 655 000
30,21 osób/km²
Wietnamczycy, Khmerzy, Chińczycy i Laotańczycy
walutaPiastr
Data powstania1887
Data likwidacjiI wojna indochińska
1954
Religia dominującabuddyzm, konfucjanizm, islam

Indochiny Francuskie (wiet. Đông Dương thuộc Pháp) – dawna kolonia francuska na Półwyspie Indochińskim, w jego wschodniej części nazywanej przez Europejczyków właśnie Indochinami. Obecnie na tym terytorium znajdują się niepodległe państwa: Laos, Kambodża i Wietnam. Największymi miastami kolonii były: Sajgon, Hanoi, Hajfong, Wientian, Phnom Penh, Luang Prabang, Kâmpóng Chhnăng i Huế.

Kolonia francuska

Francuzi przejmowali stopniowo władzę nad lokalnymi królestwami przez całą drugą połowę XIX wieku. Ich działania były kolejnym etapem francuskiej polityki kolonialnej, która potrzebowała nowych terytoriów po tym, jak zajęła już znaczną część Afryki. Indochiny stały się kolejnym polem rozgrywki między największymi ówczesnymi mocarstwami kolonialnymi: Francją i Wielką Brytanią. To drugie imperium roztoczyło swoje wpływy w zachodniej części tego obszaru, tj. na Birmę i Syjam (obecnie Tajlandia).

Do Wietnamu Francuzi wkroczyli w 1858 roku pod pretekstem ochrony francuskich misjonarzy. Szybko zajęli Sajgon, który stał się wkrótce stolicą francuskiej posiadłości o nazwie Kochinchina. Miejscowa dynastia Nguyễn poddała się przeważającej sile kolonizatora i w 1862 roku podpisała tzw. umową sajgońską o bezwarunkowym przekazaniu Francji tej najbogatszej prowincji kraju. Rok później, w 1863, Francja ustanowiła swój protektorat nad sąsiednią Kambodżą. Od 1873 roku Francuzi zaczęli postępować na północ podbijając kolejne prowincje Wietnamu i zmuszając miejscowych władców do przyjęcia ich zwierzchności. W roku 1880 zajęli Wietnam Środkowy – Annam, a w 1885 – Wietnam Północny – Tonkin. W 1887 z protektoratów Annam, Tonkin i Kambodży oraz kolonii Kochinchina utworzyli unię indochińską, czyli Indochiny Francuskie. W 1917 do Indochin przyłączono Laos, który od roku 1893, po traktacie francusko-syjamskim, był francuskim protektoratem. Francuzi zachowali władzę nad tym obszarem aż do II wojny światowej.

Okupacja japońska

We wrześniu 1940 wojska japońskie realizując wielkomocarstwową politykę Cesarstwa Japonii przeprowadziły kilkudniową (22-26 IX 1940) operację militarną w północnej części Indochin i po krótkotrwałym oporze francuskim obsadziły ten teren. W czerwcu 1941 Japonia zajęła również południową część Indochin pozostawiając jednakże na całym ich obszarze francuską administrację cywilną, która współpracowała z wojskami japońskimi do marca 1945 roku. Oprócz tego po wojnie z Tajlandią (X 1940 – V 1941) Francja Vichy – mimo odniesionych zwycięstw (np. w bitwie pod Ko Chang) – musiała pod naciskiem Japonii i Niemiec odstąpić Tajlandii zachodnią część Kambodży. W marcu 1945 Japonia przejęła całkowitą kontrolę nad Indochinami przyznając niepodległość Laosowi i Wietnamowi.

Walka o niepodległość

Po kapitulacji Japonii we wrześniu 1945 Francja upomniała się o zwierzchnictwo nad Indochinami, lecz miejscowi władcy postanowili uniezależnić się także od Francji. W 1945 przywódca Việt Minh Hồ Chí Minh proklamował niepodległy Wietnam, podobnie król Khmerów Norodom Sihanouk ogłosił niezawisłość Kambodży. Francuzi nie chcieli jednak zrezygnować ze swojej kolonii w tym strategicznym regionie świata i pomimo podpisanych porozumień rozpoczęli rekolonizację Indochin. Spotkało się to z oporem politycznym i zbrojnym miejscowej ludności, zwłaszcza Wietnamczyków. Rozpoczęła się pierwsza francuska wojna kolonialna, 8-letnia I wojna indochińska (1946-1954). Klęska Francuzów pod Điện Biên Phủ 7 maja 1954 przypieczętowała utratę Indochin przez Francuzów. 20 lipca 1954 podpisano na konferencji w Genewie układy pokojowe – powstały 4 niepodległe państwa: Wietnam Północny, Wietnam Południowy, Laos i Kambodża.

Państwa sąsiednie

Indochiny Francuskie graniczyły z Chinami, Syjamem i Birmą (kolonią brytyjską). Najdłuższą granicę prowadziły z Syjamem (miała ona ponad 700 km długości). Państwo posiadało granicę morską z Chinami oraz wyspiarską z Syjamem (wyspy w Zatoce Tajlandzkiej). Naturalną granicę państwa stanowiła rzeka Mekong.

Największe miasta Indochin Francuskich

Podział administracyjny i mapy kolonii

Film „Indochiny”

Ekspansja Francuzów (niebieski) w Indochinach

Historię tego regionu przedstawia francuski film Indochiny w reżyserii Régisa Wargniera z Catherine Deneuve w roli głównej.

Bibliografia

  • Stanley Karnow: Vietnam: a history, Viking Press, New York 1972, ISBN 0-670-74604-5.
  • Leszek Sobolewski: Indochiny Francuskie w polityce Japonii w latach 1940–1945

Media użyte na tej stronie

REF new (questionmark).svg
Autor: Sławobóg, Licencja: LGPL
Icon for missing references
Phatart Lampangluang Temple.jpg
Autor: Mr.Peerapong Prasutr, Licencja: CC BY-SA 4.0
-Pra Thart Lam Parng Luang Temple is one of the most important temples of the Wang river basin. It is located at Lam Parng Luang village, Moo 2, Koh Kha District, Lam Parng Province.

-The legend stated that during the Buddhist era Buddha come to meet Lua Aye Gon and predicted that there would be a person who built a city named Lampa Kuppa or Lam Parng City and Buddha's relics would be brought to be located here. Pra Thart Lam Parng Luang is the pagoda of the people who were born in the year of the

Ox. There is a worship ceremony every year in the 12th lunar month (Yi Peng). There is a bathing ceremony for Buddha's relics and the Emerald Buddha every year on 16 April. There is also a worship ceremony for Buddha’s footprints in the north on the 6th lunar month of every year. This temple is the temple that Buddhist people should not miss visiting.
Emblem of the Gouvernement général de l'Indochine.svg
Emblem of the Government-General of French Indochina
French Indochina c. 1930.jpg
Map of French Indochina from the colonial period showing its six subdivisions: Tonkin, Annam, Cochinchine, Cambodge, Laos and Kwangchow Wan.
French Indochina 1900-1946-es.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 4.0
Carte administrative de l'Indochine française de 1900 (rattachement de la concession chinoise de Kouang-Tchéou-Wan) à 1946 (rétrocession du même territoire).
Flag of Colonial Annam.svg
Flag of the French protectorates of Annam and Tonkin (Nguyễn Dynasty under French domination).
Iconographie Historique de l'Indochine Française 5.jpg
Direction des archives et des bibliothèque de l'Indochine. Iconographie historique de l'Indochine française.
Chùa Hương Sơn, Hải Phòng.jpg
Autor: Duchpvn, Licencja: CC BY-SA 4.0
chùa Hương Sơn (chùa Trại Kênh) ở thôn Trại Kênh, xã Đại Bản, An Dương, Hải Phòng
Map of French Indochina expansion.svg
Autor: Milenioscuro, Licencja: CC BY-SA 4.0
Expansión territorial de la Indochina Francesa (1862-1907)
  Territorio adquirido por los franceses en 1862
  Territorio adquirido por los franceses en 1867
  Territorio adquirido por los franceses en 1883-84
  Territorio adquirido por los franceses en 1884
  Territorio adquirido por los franceses en 1888
  Territorio adquirido por los franceses en 1893
  Territorio adquirido por los franceses en 1904
  Territorio adquirido por los franceses en 1907
Hanoi Oper.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Indochine Francaise 1937.png
Autor: XrysD, Licencja: CC BY-SA 4.0
Carte administrative de l'Indochine Francaise en 1937. Dans la carte des protectorats et provinces/districts sont montres. La source de donnees: AMS 509 (Indochina & Thailand) 1:250k (PCL Map collection). Reseau Routier de l'Indochine 1:2m (BNF).
Hue Vietnam Citadel-of-Huế-01.jpg
Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0
Hue, Vietnam: Main gate of Imperial palace in Hue