Iron Man (film)

Iron Man
Ilustracja
Gatunekfantastyka naukowa
akcja
Rok produkcji2008
Data premiery14 kwietnia 2008
30 kwietnia 2008 (Polska)
Kraj produkcjiStany Zjednoczone
Językangielski
Czas trwania126 minut
ReżyseriaJon Favreau
ScenariuszHawk Ostby
Arthur Marcum
Matthew Hollaway
Mark Ferqus
Główne roleRobert Downey Jr.
Terrence Howard
Jeff Bridges
Shaun Toub
Gwyneth Paltrow
MuzykaRamin Djawadi
ZdjęciaMatthew Libatique
ScenografiaJ. Michael Riva
KostiumyLaura Jean Shannon
MontażDan Lebental
ProdukcjaAvi Arad
Kevin Feige
WytwórniaMarvel Studios
Fairview Entertainment
DystrybucjaParamount Pictures
United International Pictures
Budżet140 000 000 USD
Przychody brutto585 174 222 USD
Strona internetowa
Chronologia
Marvel Cinematic Universe
Produkcja
Wydarzenia
Seria Iron Man

Iron Man – amerykański fantastycznonaukowy film akcji na podstawie serii komiksów o superbohaterze o tym samym imieniu wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiedzialny jest Jon Favreau, a za scenariusz Hawk Ostby, Arthur Marcum, Matthew Hollaway i Mark Ferqus. W rolach głównych występują: Robert Downey Jr., Terrence Howard, Jeff Bridges, Shaun Toub i Gwyneth Paltrow.

Główny bohater, Tony Stark, przemysłowiec i inżynier, buduje bojowy egzoszkielet wspomagany i staje się korzystającym z tego pancerza superbohaterem zwanym „Iron Manem”.

Kontynuacja filmu, Iron Man 2, miała premierę w 2010 roku, a trzecia część, Iron Man 3, w 2013 roku. Film wchodzi w skład I Fazy Marvel Cinematic Universe i jest on produkcją rozpoczynającą tę franczyzę.

Światowa premiera odbyła się 14 kwietnia 2008 roku, a polska premiera 30 kwietnia tego samego roku. Film zarobił 585 milionów dolarów przy budżecie 140 milionów.

Streszczenie fabuły

Geniusz, miliarder i playboy, Tony Stark, który odziedziczył po ojcu firmę zbrojeniową Stark Industries, znajduje się razem z przyjacielem, pułkownikiem Jamesem Rhodesem, w bazie wojskowej w Afganistanie, gdzie prezentuje swój najnowszy pocisk – „Jerycho”. Konwój, którym przewożony jest Stark, wpada w zasadzkę. Tony zostaje ciężko ranny, schwytany i uwięziony w jaskini przez grupę terrorystyczną Dziesięć Pierścieni. Współwięzień, Ho Yinsen, wszczepia mu w klatkę piersiową elektromagnes, aby ten blokował odłamkom granatu dostęp do serca. Lider Dziesięciu Pierścieni, Raza, oferuje Starkowi wolność w zamian za budowę pocisku „Jerycho”.

Stark i Yinsen, którzy zdają sobie sprawę, że Raza nie dotrzyma umowy, potajemnie budują miniaturową wersję źródła energii zwanego reaktorem łukowym do zasilania elektromagnesu Starka i zbroję do pomocy w ucieczce. Kiedy zbroja jest bliska ukończenia, członkowie Dziesięciu Pierścieni odkrywają zamiary Starka i atakują warsztat. Yinsen poświęca życie, aby dać Starkowi czas na założenie zbroi. Opancerzony Stark wydostaje się z jaskini, podpala broń należącą do Dziesięciu Pierścieni i odlatuje. Awaryjnie ląduje na pustyni, gdzie zostaje odnaleziony przez Rhodesa, i wraca do domu. Na konferencji prasowej informuje, że Stark Industries nie będzie już zajmować się produkcją broni. Przyjaciel jego ojca i dyrektor przedsiębiorstwa, Obadiah Stane, ostrzega Starka, że ta decyzja może zniszczyć firmę. W domu Stark buduje ulepszone wersje zbroi i reaktora, nie zdradzając szczegółów Stane’owi.

Podczas imprezy charytatywnej Stark Industries reporterka Christine Everhart informuje Starka, że jego broń, w tym „Jerycho”, została dostarczona Dziesięciu Pierścieniom. Stark dowiaduje się także, iż Stane stara się przejąć firmę. Stark leci w zbroi do Afganistanu i ratuje wioskę Yinsena, Gulmirę, ale w drodze powrotnej zostaje przechwycony przez dwa amerykańskie myśliwce; wyjawia wówczas Rhodesowi swoją tożsamość, prosząc, aby przerwano atak. W tym czasie grupa Dziesięć Pierścieni odnajduje szczątki pierwszej zbroi Starka na pustyni i spotyka się ze Stane’em. Ten ogłusza i zabija Razę i jego ludzi, po czym przejmuje zbroję. Virginia „Pepper” Potts na prośbę Starka włamuje się do systemu komputerowego firmy i odkrywa, że Stane zaopatruje terrorystów w broń i zatrudnił Dziesięć Pierścieni do zabicia Starka. Następnie spotyka się z agentem Philem Coulsonem z T.A.R.C.Z.Y. i informuje go o działaniach Stane’a.

Stane nie potrafi zbudować reaktora łukowego. Wkrada się więc do domu Starka i wyjmuje reaktor z jego piersi. Stark ratuje swoje życie, używając starego reaktora, zachowanego na pamiątkę. Potts i agenci T.A.R.C.Z.Y. próbują aresztować Stane’a, ale ten atakuje ich w zbroi. Stark walczy ze Stane’em i tłumaczy Potts, jak przeciążyć duży reaktor łukowy zasilający firmę. Przeciążenie wywołuje potężną falę elektromagnetyczną. Stark wrzuca Stane’a do reaktora, powodując eksplozję, w wyniku której Stane ginie. Następnego dnia Stark podczas konferencji prasowej ujawnia, że to on jest superbohaterem, którego media nazwały „Iron Manem”.

W scenie po napisach Nick Fury, dyrektor T.A.R.C.Z.Y., odwiedza Starka w domu i mówi mu, że Iron Man nie jest jedynym superbohaterem na świecie i że chce omówić z nim „Inicjatywę Avengers”.[1]

Obsada

PostaćAktor / aktorka
Tony Stark / Iron ManRobert Downey Jr.[2]
Geniusz, milioner, filantrop i playboy, który skonstruował dla siebie bojowy egzoszkielet wspomagany. Odziedziczył po ojcu majątek i firmę, specjalizującą się w przemyśle zbrojeniowym, o nazwie Stark Industries.
Virginia „Pepper” PottsGwyneth Paltrow[3]
Osobista asystentka Starka.
James „Rhodey” RhodesTerrence Howard[4]
Podpułkownik armii amerykańskiej, przyjaciel Starka będący łącznikiem między Stark Industries a Wojskowym Departamentem ds. Zbrojeń.
Obadiah StaneJeff Bridges[5]
Menadżer Stark Industries, wcześniej był współpracownikiem Howarda Starka, a po jego śmierci prezesem Stark Industries, do czasu pełnoletniości Tony’ego.
Ho YinsenShaun Toub[6]
Lekarz i naukowiec pochodzącym ze wsi Gulmira, położonej w środkowo-wschodnim Afganistanie.
Robert Downey Jr.
(Tony Stark / Iron Man)
Terrence Howard
(James „Rhodey” Rhodes)
(c) Gage Skidmore, CC BY-SA 3.0
Jeff Bridges
(Obadiah Stane)
Shaun Toub
(Ho Yinsen)
Gwyneth Paltrow
(Virginia „Pepper” Potts)

W filmie występują również: Paul Bettany jako J.A.R.V.I.S., komputerowa sztuczna inteligencja stworzona przez Starka, która zarządza posiadłością i zbrojami Tony’ego; Jon Favreau jako Harold „Happy” Hogan, osobisty ochroniarz i szofer Starka; Clark Gregg jako Phil Coulson, agent T.A.R.C.Z.Y.; Leslie Bibb jako Christine Everhat, reporterka Vanity Fair; Faran Tahir jako Raza, członek grupy terrorystycznej Dziesięć Pierścieni oraz Gerard Sanders, który pojawia się na fotografii jako ojciec Tony’ego, Howard Stark[7][6][8]. W rolach cameo pojawili się: twórca komiksów Marvela, Stan Lee jako Hugh Hefner, gitarzysta Rage Against the Machine, Tom Morello jako strażnik terrorystów, Jim Cramer zagrał samego siebie, a w scenie po napisach Samuel L. Jackson pojawił się jako Nick Fury, dyrektor T.A.R.C.Z.Y.[9][10][11]

Produkcja

Rozwój projektu

Reżyser filmu, Jon Favreau.

W kwietniu 1990 roku Universal Studios zakupiło prawa do postaci[12]. Stuart Gordon został zatrudniony na stanowisku reżysera niskobudżetowego filmu na podstawie tej postaci[13]. W 1996 roku 20th Century Fox odkupiło prawa od Universalu[14]. W styczniu 1997 roku Nicolas Cage wyraził chęć zagrania tytułowej roli, a we wrześniu Tom Cruise[15][16]. Jeff Vintar rozpoczął prace nad scenariuszem dla studia. W maju 1999 roku Jeffrey Caine został zatrudniony do poprawienia scenariusza, a w październiku tego samego roku zaproponowano stanowisko reżysera i scenarzysty Quentinowi Tarantino[17][18]. Ostatecznie Fox sprzedał prawa New Line Cinema w grudniu 1999 roku z powodu zbyt dużej ilości projektów filmowych na podstawie superbohaterów z komiksów Marvela[19]. Od lipca 2000 roku do napisania scenariusza zatrudniani byli kolejno: Ted Elliott, Terry Rossio i Tim McCanlies[17][20]. W czerwcu 2001 roku New Line rozpoczęło negocjacje z Jossem Whedonem na stanowisko reżysera[21]. W grudniu 2004 roku studio zatrudniło na tym stanowisku Nicka Cassavetesa z zamiarem premiery filmu w 2006 roku[22].

W 2005 roku New Line zwróciło prawa do Marvel Studios, które rozpoczęło projekt od zera i ogłosiło, że będzie to ich pierwsza niezależna produkcja[23]. W kwietniu 2006 roku studio zatrudniło Jona Favreau na stanowisku reżysera[24]. Arthur Marcum i Matt Holloway zostali zatrudnieni do napisania scenariusza, a Mark Fergus i Hawk Ostby do napisania innej jego wersji. Ostatecznie Favreau połączył obie wersje[24]. Przy scenariuszu doradzali również scenarzyści komiksów: Mark Millar, Brian Michael Bendis, Joe Quesada, Tom Brevoort, Axel Alonso i Ralph Macchio[25].

Favreau miał problem z wybraniem głównego złoczyńcy w filmie, największy przeciwnik Iron Mana, Mandaryn był dla niego za mało realistyczny[25][26]. Stwierdził on, że będzie on lepszy przy kolejnych filmach. Zamiana złoczyńcy z Mandaryna na Stane'a została dokonana po obsadzeniu Jeffa Bridgesa w tej roli, który w początkowych założeniach miał być antagonistą w sequelu[27][25]. Jako przeciwnika rozważano również Crimson Dynamo[28]. Scena po napisach, która przedstawia Nicka Fury’ego została napisana przez Bendisa[29].

Casting

We wrześniu 2006 roku ujawniono, że w tytułowego bohatera wcieli się Robert Downey Jr., a w październiku, że Terrence Howard zagra Jamesa Rhodesa[2][4]. W styczniu 2007 roku do obsady dołączyła Gwyneth Paltrow jako Pepper Potts, a w lutym Jeff Bridges jako Obadiah Stane[3][5].

Zdjęcia i postprodukcja

Terrence Howard na planie w bazie Edwards Air Force Base.

Favreau nie wybrał wschodniego wybrzeża USA na miejsce akcji, żeby odróżnić się od wielu innych filmów o superbohaterach[30]. Zdjęcia do filmu rozpoczęły się w 12 marca 2007 roku, gdzie przez pierwsze tygodnie były kręcone sceny niewoli Starka w Afganistanie[31][32]. Zdjęcia te miały miejsce w Lone Pine i Olanchii w Kalifornii[33]. Film był kręcony w kwietniu w bazie wojskowej Edwards Air Force Base, a w czerwcu w Nevadzie, gdzie zakończono zdjęcia pod koniec miesiąca[34][35].

Za zdjęcia do filmu odpowiadał Matthew Libatique, za scenografię – J. Michael Riva, a za kostiumy – Laura Jean Shannon[33][36]

Ze względu na nieukończony scenariusz dialogi w filmie były w dużej mierze improwizowane, co zdaniem Favreau sprawiło, że film brzmiał bardziej naturalnie[27]. Zbroję Iron Mana, Mark III zaprojektował twórca komiksów Adi Granov razem z Philem Saundersem[37]. Stan Winston Studios zbudowało 360-kilogramową animatroniczną wersję zbroi Obadiaha Stana na potrzeby symulacji chodu, przy której do poruszenia ramienia potrzebnych było pięciu operatorów[33].

Za montaż odpowiadał Dan Lebental, za efekty specjalne – John Nelson[33], a zajmowało się nimi studio produkcyjne Industrial Light & Magic[33].

Muzyka

Do napisania muzyki do filmu został zatrudniony Ramin Djawadi, który jako dziecko był fanem Iron Mana[38]. Początkowo miał ją skomponować współpracujący z Favreau przy innych produkcjach John Debney[39]. Favreau postrzegał Iron Mana bardziej jako gwiazdę rocka niż superbohatera, dlatego zadecydował, że w filmie będzie dominować muzyka heavy metalowa[38][40]. Djawadi skomponował ścieżkę dźwiękową za gitarze, a następnie przearanżował ją na orkiestrę[38]. Przy aranżacjach pomagał Hans Zimmer i jego firma Remote Control Productions oraz gitarzysta Rage Against the Machine, Tom Morello, który zagrał również rolę cameo w filmie[38][10]. W filmie wykorzystano również muzykę tytułową Iron Mana z serii animowanej The Marvel Super Heroes z 1966 roku, zaaranżowanej w big-bandowym stylu przez Johna O’Briena i Ricka Bostona[41]. Soundtrack do filmu został wydany 29 kwietnia 2008 roku przez Lions Gate Records[42].

Promocja

Robert Downey Jr. podczas San Diego Comic-Con 2007.

Zwiastun został zaprezentowany 3 lutego 2008 roku podczas Super Bowl XLII[43]. Partnerami promocyjnymi były firmy Audi, Burger King, LG i 7-Eleven[44][45].

Gra komputerowa

2 maja 2008 roku Sega wydała grę wideo Iron Man. Robert Downey Jr., Terrence Howard i Shaun Toub użyczają głosów Iron Manowi, Rhodesowi i Yinsenowi, powtarzając swoje role z filmu[46]. Gra została wydana na konsolach: PlayStation 2, PlayStation 3, Wii i Xbox 360, na przenośnych konsolach: PlayStation Portable i Nintendo DS, na system operacyjny Microsoft Windows oraz na telefony komórkowe[46].

Komiksy powiązane

We wrześniu 2008 roku Marvel Comics wydało komiks inspirowany Iron Man: Fast Friends, za którego scenariusz odpowiadał Paul Tobin, a za rysunki Ronan Cliquet[47]. W tym samym miesiącu został wydany również limitowany komiks Iron Man: Security Measures, który był dostępny dla klientów sieci Walmart, którzy zakupili film[48]. W styczniu 2010 roku została wydana adaptacja filmu Iron Man: I Am Iron Man ze scenariuszem Petera Davida; za rysunki odpowiadał Sean Chen[49].

Książka / Przewodnik

28 października 2015 roku wydano cyfrowo Guidebook to the Marvel Cinematic Universe: Marvel's Iron Man, która zawiera fakty dotyczące filmu, porównania do komiksów oraz informacje produkcyjne[50][51]. Fizycznie przewodnik został wydany 5 kwietnia 2017 w publikacji zbiorczej Marvel Cinematic Universe Guidebook: The Avengers Initiative[52].

Premiera i wydanie

Światowa premiera odbyła się 14 kwietnia 2008 roku w Greater Union na George Street w Sydney, podczas której pojawiła się obsada, zespół produkcyjny filmu oraz zaproszeni goście[53]. Pokazy dla publiczności rozpoczęły się 30 kwietnia 2008 w ponad trzydziestu krajach na świecie, w tym w Polsce[54][55]. W Stanach Zjednoczonych premiera odbyła się 2 maja tego samego roku[56].

Film został wydany 30 września 2008 roku na DVD i Blu-ray, w Polsce został wydany 7 października tego samego roku[57]. 2 kwietnia 2013 roku został wydany również w dziesięciodyskowej wersji kolekcjonerskiej Marvel Cinematic Universe: Phase One – Avengers Assembled, która zawiera wszystkie filmy I Fazy Filmowego Uniwersum Marvela[58].

Do 2013 roku dystrybutorem filmu była firma Paramount Pictures, a w Polsce United International Pictures Sp. z o.o.; kiedy to prawa do dystrybucji odkupił Disney[59].

Odbiór

Box office

Budżet filmu wyniósł 140 milionów dolarów[60]. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie film podczas weekendu otwarcia zarobił 98,6 miliona dolarów. W sumie zarobił tam 318,4 milionów, a na świecie 585 milionów dolarów[60]. W Polsce podczas weekendu otwarcia film zarobił 249 tysięcy dolarów, łącznie zarobił niecały milion[60].

Film uzyskał trzecie miejsce z najwyższym otwarciem i jest drugim filmem z najlepszym wynikiem w 2008 roku w Stanach Zjednoczonych[61]. Natomiast na świecie uzyskał on ósme miejsce pod względem dochodów w 2008 roku[62].

Krytyka w mediach

W serwisie Rotten Tomatoes 94% z 278 recenzji uznano za pozytywne, a średnia ocen wystawionych na ich podstawie wyniosła 7,71/10[63]. Na portalu Metacritic film średnia ważona ocen z 38 recenzji wyniosła 79 punktów na 100[64].

Todd McCarthy z Variety napisał: „W końcu ktoś znalazł sposób jak zarobić pewne pieniądze z filmu o współczesnej wojnie na Bliskim Wschodzie. Wystarczy wysłać tam superbohatera Marvela, aby skopać im tyłki.”[65]. Kirk Honeycutt z The Hollywood Reporter stwierdził, że: „Iron Man może nie jest pierwszy na liście w stajni Marvel Comics, ale może być kinowym superbohaterem dla nas wszystkich.”[36]. Anthony Oliver Scott z The New York Times ocenił, że jest „niezwykle dobry film o superbohaterze. Albo przynajmniej – bo z pewnością ma swoje problemy – film o superbohaterze, który jest dobry w niezwykły sposób.”[66]. Natomiast Cristobal Giraldez Catalan z Bright Lights Film Journal napisał: „Iron Man jest daleki od fantazji playboya; to amerykańska polityka zagraniczna realizowana bez kontekstu (...) z reżyserską precyzją udowadnia antymuzułmańską retorykę Hollywood”[67].

Łukasz Muszyński z portalu Filmweb stwierdził, że film: „pozbawiony jest infantylizmu, trzyma dobre tempo i ma dopalacze w postaci skrzących humorem dialogów.”[68] Tomasz Piętowski z serwisu Stopklatka.pl napisał: „Kolejna ekranizacja komiksu odświeża nam bohatera nieco już zapomnianego, który nie utkwił tak silnie w świadomości polskiego odbiorcy, nie stał się też ikoną naszych czasów, jak Superman czy Batman. Film wpisuje się w gatunek typowego kina rozrywkowego, nie należy więc szukać tutaj specjalnych innowacji w doborze środków ani też skomplikowanej treści. Mimo wszystko tytułowy heros to postać pełnokrwista, wiarygodna i ciekawa.”[69]

Nagrody i nominacje

RokCeremoniaKategoriaNominowaniRezultatPrzypis
2008MTV Movie AwardsNajlepszy, póki co, film lataIron ManWygrana[70]
Teen Choice AwardsUlubiony film akcji / przygodowyIron ManNominacja[71]
Ulubiona aktorka filmu akcjiGwyneth PaltrowNominacja
Ulubiony aktor filmu akcji / filmu przygodowegoRobert Downey Jr.Nominacja
Ulubiony czarny charakterJeff BridgesNominacja
Screem AwardsNajlepsza aktorka w filmie lub serialu sci-fiGwyneth PaltrowNominacja[72]
Czarne SzpuleNajlepszy aktor drugoplanowyTerrence HowardNominacja[73]
SatelityNajlepszy montażDan LebentalWygrana[74]
Najlepszy dźwiękChristopher BoyesNominacja
Najlepsze efekty specjalneJohn Nelson, Shane Mahan, Dan Sudek, Ben SnowNominacja
2009People's Choice AwardsUlubiony filmIron ManNominacja[75]
Ulubiony aktorRobert Downey Jr.Nominacja
Ulubiony aktor akcjiRobert Downey Jr.Nominacja
Ulubiony superbohaterRobert Downey Jr.Nominacja
Amerykańska Gildia Aktorów FilmowychNajlepszy zespół kaskaderski w filmieIron ManNominacja[76]
USC Scripter AwardUSC Libraries 21st Annual Scripter AwardMark Fergus, Hawk Ostby, Art Marcum, Matt HollowayNominacja[77]
Nagroda Brytyjskiej Akademii FilmowejNajlepsze efekty specjalneShane Mahan, John Nelson, Ben SnowNominacja[78]
Grammy AwardsNajlepsza ścieżka muzyczna w filmie kinowym, telewizyjnym lub innej formie wizualnejRamin DjawadiNominacja[79]
Amerykańska Gildia ScenografówNajlepsza scenografia w filmie fantasyJ. Michael RivaNominacja[80]
Amerykańska Gildia KostiumologówNajlepsze kostiumy w filmie współczesnymLaura Jean Shannon, Rebecca GreggNominacja[81]
Irish Film and Television AwardsNajlepszy aktor zagranicznyRobert Downey Jr.Wygrana[82]
VES AwardsNajlepsze efekty specjalnie w filmie, gdzie efekty odgrywają główną rolęIron ManNominacja[83]
Najlepszy pojedynczy efekt specjalnyIron ManNominacja
Najlepiej animowana postać w filmie aktorskimIron ManNominacja
Najlepsze makiety i modele w filmie kinowymIron ManNominacja
Najlepiej wykreowane środowisko w filmie kinowymIron ManNominacja
Złote SzpuleNajlepszy montaż dźwięku w filmie pełnometrażowym – dialogi i technika ADRIron ManNominacja[84]
Najlepszy montaż dźwięku w filmie pełnometrażowym – efekty i imitacje dźwiękoweIron ManNominacja
Najlepszy montaż muzyki w filmie pełnometrażowymIron ManNominacja
OskaryNajlepsze efekty specjalneJohn Nelson, Ben Snow, Dan Sudick i Shane MahanNominacja[85]
Najlepszy montaż dźwiękuFrank Eulner i Christopher BoyesNominacja
Nickelodeon Kids’ Choice AwardsUlubiony filmIron ManNominacja[86]
Empire AwardsNajlepszy filmIron ManNominacja[87][88][89]
Najelpszy aktorRobert Downey Jr.Nominacja
Najlepszy film sci-fi / akcjiIron ManNominacja
Taurus World Stunt AwardsNajlepsza walkaIron ManWygrana[90]
Najlepsza koordynacja efektów kaskaderskichThomas R. Harper, Phil Neilson, Keith WoulardNominacja
Najlepsza sekwencja z ogniemMike Justus, Damien Moreno, Timothy P. TrellaWygrana
MTV Movie AwardsNajlepszy filmIron ManNominacja[91]
Najlepszy aktorRobert Downey Jr.Nominacja
SaturnyNajlepszy film sci-fiIron ManWygrana[92][93]
Najlepszy aktorRobert Downey Jr.Wygrana
Najlepsza aktorkaGwyneth PaltrowNominacja
Najlepszy aktor drugoplanowyJeff BridgesNominacja
Najlepsza reżyseriaJon FavreauWygrana
Najlepszy scenariuszMark Fergus, Hawk Ostby, Art Marcum i Matt HollowayNominacja
Najlepsza muzykaRamin DjawadiNominacja
Najlepsze efekty specjalneIron ManNominacja
Hugo AwardsNajlepsza prezentacja dramatyczna (długa forma)Iron ManNominacja[94]

Kontynuacja

Iron Man 2

Iron Man 2amerykański fantastycznonaukowy film akcji z 2010 roku. Za reżyserię odpowiedzialny jest Jon Favreau, a za scenariusz Justin Theroux[95][96]. W rolach głównych występują: Robert Downey Jr., Gwyneth Paltrow, Don Cheadle, Scarlett Johansson, Sam Rockwell, Mickey Rourke i Samuel L. Jackson[97][98].

Iron Man 3

Iron Man 3amerykańsko-chiński fantastycznonaukowy film akcji z 2013 roku. Jest on inspirowany komiksem Iron Man: Extremis, który został wydany w ramach Wielkiej kolekcji komiksów Marvela. Za reżyserię odpowiedzialny jest Shane Black, który wraz z Drew Pearce’em napisał scenariusz[99]. W głównych rolach występują: Robert Downey Jr., Gwyneth Paltrow, Don Cheadle, Guy Pearce, Rebecca Hall, Stephanie Szostak, James Badge Dale, Jon Favreau i Ben Kingsley[99].

Marvel One-Shot: Niech żyje król

Marvel One-Shot: Niech żyje król (ang.: Marvel One-Shot All Hail the King) – amerykański film krótkometrażowy z 2014 roku, który znajduje się na Blu-ray z filmem Thor: Mroczny świat w reżyserii i ze scenariuszem Drew Pearce’a. W rolach głównych występują: Ben Kingsley, Scoot McNairy, Lester Speight i Sam Rockwell. Opowiada ona historię o wydarzeniach, jakie mają miejsce po filmie Iron Man 3[100].

Zobacz też

  • seriale na podstawie komiksów Marvela

Przypisy

  1. O’Sullivan ↓.
  2. a b Paweł Marczewski: Robert Downey Jr. jako Iron Man w filmie Jona Favreau (pol.). Filmweb. [dostęp 2006-09-29].
  3. a b Marcin Kamiński: Gwyneth Paltrow dołącza do obsady „Iron Mana” (pol.). Filmweb. [dostęp 2007-01-17].
  4. a b Marcin Kamiński: Terrence Howard dołącza do obsady „Iron Mana” (pol.). Filmweb. [dostęp 2006-10-10].
  5. a b Marcin Kamiński: Jeff Bridges uzupełnia obsadę „Iron Mana” (pol.). Filmweb. [dostęp 2007-02-06].
  6. a b Roger Ebert: IRON MAN (ang.). Chicago Sun-Times. [dostęp 2008-06-01].
  7. Borys Kit: Jon Favreau Returning to 'Iron Man 3' as an Actor (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2012-05-24].
  8. Vic Holtreman: Iron Man 2: Set Visit, Story Details & Meet Howard Stark (ang.). Screen Rant. [dostęp 2013-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. Marcin Pietrzyk: Samuel L. Jackson jako Nick Fury do końca życia (pol.). Filmweb. [dostęp 2009-02-26].
  10. a b Tom Morello Has Cameo Appearance In „Iron Man” Movie (ang.). metalunderground.com. [dostęp 2008-05-07].
  11. Eric Goldman: STAN LEE'S FURTHER SUPERHERO ADVENTURES (ang.). IGN. [dostęp 2007-05-04].
  12. Ryan James. Bam! Pow! Heroes take over the silver screen. „Seattle Post-Intelligencer”, 1990-04-14. 
  13. Marc Shapiro. Pumping Iron. „Starlog”, s. 47-50, 2008-04-01. 
  14. Andrew Smith. Gen X kids not bad on screen. „The Commercial Appeal”, 1996-02-18. 
  15. Film Clips Column. „The Journal Gazette”, 1997-01-03. 
  16. Bill Radford. Big screen gaining new ground as venue for comics creations. „The Gazette”, 1998-09-06. 
  17. a b Iron Man (Archives) (ang.). Comics2Film. [dostęp 2006-05-03].
  18. Jeff Vice. Comic books poised for film incarnations. „Deseret Morning News”, 1999-10-03. 
  19. Andrew Smith. Superheroes lining up for millennium movie debuts. „The Commercial Appeal”, 1999-12-26. 
  20. Rodney Richey. Warner Bros. goes Bat to the Future. „Los Angeles Daily News”, 2000-09-25. 
  21. Robert Elder. All work and lots of slay. „Chicago Tribune”, 2001-06-01. 
  22. Nick Cassavetes to Direct New Line Cinema and Marvel's 'Iron Man' (ang.). PR Newswire. [dostęp 2004-11-30]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  23. El Chavo: Iron Man by Alfred Gough & Miles Millar, Revisions By David Hayter (ang.). Latino Review. [dostęp 2006-04-24].
  24. a b Borys Kit: Marvel Studios outlines slew of superhero titles (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2006-04-28].
  25. a b c Rich Johnston: LYING IN THE GUTTERS VOLUME 2 COLUMN 156 (ang.). Comic Book Resources. [dostęp 2008-05-05].
  26. Rob M. Worley: Iron Man: Favreau on film, fans and Fin Fang Foom (ang.). comics2film.com. [dostęp 2008-04-28].
  27. a b Edward Douglas: Exclusive: An In-Depth Iron Man Talk with Jon Favreau (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2008-04-29].
  28. Chris Hewitt. Super Fly Guy. „Empire”, s. 66–72, 2008-04-01. 
  29. Dave Itzkoff: Modern Marvel (ang.). New York Times. [dostęp 2011-03-25].
  30. Quint visits the IRON MAN production offices! Art! Favreau speaks about sequels (?!?), casting... (ang.). [dostęp 2015-09-28].
  31. Funding Initiated for Iron Man Movie - Superhero Hype! (ang.). Super Hero Hype, 2007-03-02. [dostęp 2015-09-28].
  32. Jon Favreau on Iron Man Shooting (ang.). Super Hero Hype, 2007-03-19. [dostęp 2015-09-28].
  33. a b c d e RON MAN Production Notes (ang.). scifijapan.com. [dostęp 2016-08-21].
  34. David Coppler: Flying with the stars (ang.). Edwards Air Force Base. [dostęp 2015-09-28].
  35. Iron Man Movie Update! (ang.). Super Hero Hype. [dostęp 2015-09-28].
  36. a b Kirk Honeycutt: Iron Man - Film Review (pol.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2008-04-27].
  37. Who Designed the Iron Man Suit? (ang.). Superhero Hype. [dostęp 2008-05-05].
  38. a b c d RAMIN DJAWADI: COMPOSITORE DI IRON MAN (ang.). comicus.it. [dostęp 2008-04-06].
  39. Randall Larson: Of Superheroes and Predators: John Debney Returns to Sci-Fi (ang.). cinefantastiqueonline.com. [dostęp 2010-07-22].
  40. Paul Weedon: Ramin Djawadi on Game Of Thrones, Iron Man, Pacific Rim (ang.). denofgeek.com. [dostęp 2013-10-17].
  41. Rick Boston: Iron Man Theme by John O’Brien and Rick Boston (ang.). rickboston.org. [dostęp 2016-10-18].
  42. ron Man (Original Motion Picture Soundtrack) (ang.). iTunes. [dostęp 2016-10-17].
  43. Marc Graser: Studios suit up for Super Bowl (ang.). Variety. [dostęp 2001-12-19].
  44. Marc Graser: ‘Iron Man’ rides with Audi (ang.). Variety. [dostęp 2007-07-25].
  45. IRON MAN’S POTENT PROMO PARTNERS (ang.). ICv2. [dostęp 2008-01-15].
  46. a b Ryan Geddes: IRON MAN FILM CAST TO VOICE GAME (ang.). IGN. [dostęp 2008-03-20].
  47. Marvel: IRON MAN: FAST FRIENDS (2008) #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2008-09-16].
  48. Marvel: WALMART EXCLUSIVE: IRON MAN DIGICOMIC (ang.). marvel.com. [dostęp 2008-09-25].
  49. Marvel: IRON MAN: I AM IRON MAN! (2010) #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2010-01-27].
  50. Trace William Cowen: Earn a PhD in Marvel With the Official 'Guidebook to the Marvel Cinematic Universe' Series (ang.). Complex. [dostęp 2015-09-09].
  51. Marvel: Guidebook to the Marvel Cinematic Universe - Marvel's Iron Man #1 (ang.). marvel.com. [dostęp 2015-10-28].
  52. Marvel: Marvel Cinematic Universe Guidebook: The Avengers Initiative (ang.). marvel.com. [dostęp 2017-03-05].
  53. Iron Man Aussie Premiere Pics (ang.). Super Hero Hype. [dostęp 2008-04-14].
  54. Peter Sciretta: Iron Man NOT Coming Early (ang.). Slash Film. [dostęp 2008-03-12].
  55. premiery i zapowiedzi 2008 (pol.). Filmweb. [dostęp 2015-10-10].
  56. Marvel: IRON-CLAD DATE: MAY 2, 2008 (ang.). marvel.com. [dostęp 2006-06-23].
  57. Iron Man (2008) Wydania (pol.). Filmweb. [dostęp 2010-10-10].
  58. Anthony Breznican: Marvel's delayed 'Phase One' box set to now feature 'Phase Two' tease -- VIDEO (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2012-11-20].
  59. Nikki Finke: Disney Completes Purchase Of Marvel Home Entertainment Distribution Rights (ang.). Deadline. [dostęp 2013-07-02].
  60. a b c Iron Man (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2015-01-30].
  61. 2008 DOMESTIC GROSSES (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2017-03-10].
  62. 2008 WORLDWIDE GROSSES (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2017-03-10].
  63. Rotten Tomatoes: Iron Man (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2020-03-02].
  64. Metacritic: Iron Man (ang.). Metacritic. [dostęp 2020-03-02].
  65. Todd McCarthy: Review: ‘Iron Man’ (pol.). Variety. [dostęp 2008-04-25].
  66. Anthony Oliver Scott: Heavy Suit, Light Touches (pol.). The New York Times. [dostęp 2008-05-02].
  67. Cristobal Giraldez Catalan: “Heckuva Job, Tony!” Racism and Hegemony Rage in Iron Man (pol.). Bright Lights Film Journal. [dostęp 2008-07-31].
  68. Łukasz Muszyński: Człowiek w żelazie (pol.). Filmweb. [dostęp 2008-04-24].
  69. Tomasz Piętowski: Nerwy ze stali, serce jak dzwon (pol.). Stopklatka.pl. [dostęp 2008-04-30].
  70. William Keck: MTV Movie Awards full of pomp, promotion (ang.). USA Today. [dostęp 2008-06-02].
  71. Arthur Ochs Sulzberger Jr.: 2008 Teen Choice Awards winners and nominees (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2008-06-17].
  72. Casey Seijas.: COMICS TAKE OVER '2008 SCREAM AWARDS' AS NOMINEES ANNOUNCED (ang.). MTV. [dostęp 2008-09-15].
  73. Black Reel Awards Of 2008 (ang.). wow.com. [dostęp 2016-09-15].
  74. 2008 13th Annual SATELLITE� Awards (ang.). pressacademy.com. [dostęp 2016-11-12].
  75. 2009 NOMINEES & WINNERS (ang.). People's Choice Award. [dostęp 2008-06-02].
  76. `Doubt' Tops SAG Pack (ang.). CBS News. [dostęp 2008-12-18].
  77. Susan King: USC Scripter Award nominations announced (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2009-01-07].
  78. Bafta Film Awards 2009: The winners (ang.). BBC News. [dostęp 2009-02-08].
  79. Casey Seijas: ‘THE DARK KNIGHT’, ‘IRON MAN’ ROCK THE GRAMMY NOMINATIONS (ang.). MTV. [dostęp 2008-12-04].
  80. 13th Annual Excellence in Production Design Awards 2008 Nominees & Winners (ang.). adg.org. [dostęp 2016-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  81. Costume Designers Guild (ang.). moviecitynews.com. [dostęp 2016-11-12].
  82. WINNERS OF THE 6TH ANNUAL IRISH FILM & TELEVISION AWARDS (ang.). ifta.ie. [dostęp 2016-11-12].
  83. Iron Man Leads Visual Effects Society Awards Nominations (ang.). gamesradar.com. [dostęp 2009-01-20].
  84. 2009 Golden Reel Award Nominees: Feature Films (ang.). mpse.org. [dostęp 2016-11-12].
  85. Complete list of Academy Award winners and nominees - CNN.com (ang.). CNN. [dostęp 2015-09-28].
  86. Nickelodeon Kids’ Choice Awards 2009 Press Kit | Nominees (ang.). Nickelodeon. [dostęp 2015-09-28].
  87. Empire Awards 2009 Best Film (ang.). Empire. [dostęp 2011-11-06].
  88. Empire Awards 2009 Best Sci-Fi / Superhero (ang.). Empire. [dostęp 2011-11-06].
  89. Empire Awards 2009 Best Actor (ang.). Empire. [dostęp 2011-11-06].
  90. 2009 TAURUS WORLD STUNT AWARDS (ang.). Taurus World Stunt Awards. [dostęp 2016-11-12].
  91. MTV’S 2009 MOVIE AWARD NOMINATIONS ARE PACKED WITH COMIC BOOK NODS – VOTE NOW! (ang.). MTV. [dostęp 2009-05-04].
  92. Marcin Pietrzyk: Pięć statuetek Saturnów dla „Mrocznego rycerza” (pol.). Filmweb. [dostęp 2015-09-28].
  93. Marcin Pietrzyk: „Mroczny rycerz” przewodzi nominacjom do Saturnów (pol.). Filmweb. [dostęp 2015-09-28].
  94. 2009 Hugo Awards (ang.). World Science Fiction Society. [dostęp 2016-08-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  95. Marcin Pietrzyk: Jon Favreau już oficjalnie reżyserem „Iron Mana 2” (pol.). Filmweb. [dostęp 2008-07-10].
  96. Marcin Pietrzyk: Scenarzysta „Tropic Thunder” pisze „Iron Mana 2” (pol.). Filmweb. [dostęp 2008-07-16].
  97. Marvel: IRON MAN 2 WRAPS ON SCHEDULE (ang.). marvel.com. [dostęp 2009-07-18].
  98. Marcin Pietrzyk: Samuel L. Jackson powróci w „Iron Man 2” (pol.). Filmweb. [dostęp 2008-10-20].
  99. a b Germain Lussier: Marvel's Iron Man 3 Flies Into IMAX 3D (ang.). marvel.com. [dostęp 2013-06-22].
  100. Anthony Breznican: Marvel One-Shot: First Look at Ben Kingsley's Mandarin encore in 'All Hail the King' short film -- EXCLUSIVE (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2014-01-09].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Robert Downey, Jr. SDCC 2014 (cropped).jpg
Autor: Gage Skidmore, Licencja: CC BY-SA 2.0
Robert Downey, Jr. speaking at the 2014 San Diego Comic Con International, for "Avengers: Age of Ultron", at the San Diego Convention Center in San Diego, California. Please attribute to Gage Skidmore if used elsewhere.
Jon Favreau-2008 cropped.jpg
Autor: Edgar Meritano, Licencja: CC BY-SA 3.0
Actor and film director Jon Favreau promoting the film "Iron Man" in Mexico City.
Jeff Bridges by Gage Skidmore 2.jpg
(c) Gage Skidmore, CC BY-SA 3.0
Jeff Bridges at the 2013 San Diego Comic Con International in San Diego, California.
Jon Favreau 2012.jpg
Autor: Genevieve, Licencja: CC BY 2.0
Jon Favreau in 2012
Terrence Howard TIFF 2011.jpg
Autor: gdcgraphics, Licencja: CC BY-SA 2.0
Terrence Howard at the 2011 Toronto International Film Festival.
Robert Downey Jr at Comic Con 2007.jpg
Autor: Alyssa Patton, Licencja: CC BY-SA 2.0
Robert Downey, Jr. at Comic Con 2007.
Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
Shaun Toub 2011 cropped.jpg
Autor: Shaun_Toub_2011.jpg MingleMediaTVNetwork *derivative work: Sirab, Licencja: CC BY 2.0
Shaun Toub at the 83rd Academy Awards in Hollywood Heights, Los Angeles, California.
'Iron Man'.svg
"Iron Man" (movie)
Information icon4.svg
An i icon for templates and the like
Gwyneth Paltrow face.jpg
Autor: Jared Purdy, Licencja: CC BY-SA 3.0
Rostro de la actriz Gwyneth Paltrow
Wikimedal POL.svg
Autor: Olek Remesz (wiki-pl: Orem, commons: Orem), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Wikimedal, ze wstążką w kolorach polskiej flagi. Symbol Artykułu na Medal na Polskiej Wikipedii.
Terrence Howard at Nellis AFB 2007-03-16 3.JPG
U.S. Air Force Maj. Yonel Dorelis, left, a pilot with the 66th Rescue Squadron, briefs actor Terrence Howard on the HH-60G Pave Hawk helicopter at Nellis Air Force Base, Nev., March 16, 2007. Howard is researching his role as a U.S. Airman in the film Iron Man, which begins filming soon. VIRIN: 070316-F-1460M-003
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności