Iwan Dziuba
Ten artykuł od 2020-08 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
![]() Ivan Dziuba (2004) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 22 lutego 2022 |
Minister kultury Ukrainy | |
Okres | od 17 listopada 1992 |
Poprzednik | Łarysa Chorołeć |
Następca | Dmytro Ostapenko |
Odznaczenia | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/%D0%94%D0%B7%D1%8E%D0%B1%D0%B0_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD.%D0%9A%D0%94%D0%91.jpg/250px-%D0%94%D0%B7%D1%8E%D0%B1%D0%B0_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD.%D0%9A%D0%94%D0%91.jpg)
Iwan Mychajłowycz Dziuba (ukr. Іван Михайлович Дзюба, ur. 26 lipca 1931 we wsi Mykołajiwka w obwodzie donieckim, zm. 22 lutego 2022 w Kijowie[1]) – ukraiński pisarz, redaktor.
Jeden z liderów pokolenia lat 60. (szistdesiatnykiw), sekretarz Wydziału Literatury, Języka i Wiedzy o Sztuce Akademii Nauk Ukrainy, redaktor czasopisma „Suczasnist’” (ukr. „Сучасність”) (1992-1995), prezes Narodowego Stowarzyszenia Ukraińców, współprzewodniczący kolegium red. wydawnictwa Енциклопедія Сучасної України (Encyklopedia współczesnej Ukrainy). Były minister kultury Ukrainy. Prześladowany i więziony w czasach reżimu komunistycznego. Pozostaje jednym z najbardziej szanowanych i cenionych działaczy kultury ukraińskiej. Mieszkał w Kijowie.
W swoim głośnym eseju pt. Internacjonalizm czy rusyfikacja? (Інтернаціоналізм чи русифікація?), nie odstępując od podstawowych założeń oficjalnej ideologii marksistowsko-leninowskiej, próbował zwrócić uwagę władz na sytuację narodu ukraińskiego w ZSRR. Najmocniejszy wydźwięk miały fragmenty poświęcone rusyfikacji, przykładom ukrainofobii, historii rosyjskiej ekspansji i wielkomocarstwowego szowinizmu. Pracę wkrótce rozpowszechnił samwydaw, czytano ją w odpisach na całej Ukrainie. Szybko trafiła też za granicę. W 1968 roku wydawnictwo Suczasnist w Monachium jako pierwsze wydało ją w formie książkowej. Później została przetłumaczona na wiele języków. Publikacja książki za granicą spowodowała prześladowania Dziuby, wykluczenie ze Związku Sowieckich Pisarzy Ukrainy, uwięzienie i zesłanie. Złamany przez władzę, zmuszony do publicznej samokrytyki i częściowego przyznania się do winy, został ostatecznie ułaskawiony.
Utwory
- Zwyczajna liudyna czy miszczanyn? (Звичайна людина чи міщанин?, 1959);
- Internacionalizm czy rusyfikacija (Інтернаціоналізм чи русифікація?, 1965);
- Hrani krystała (Грані кристала, 1978);
- Stefan Zorian w istoriji wirmenśkoji literatury (Стефан Зорян в історії вірменської літератури 1982);
- Awtohrafy widrodżennia (Автографи відродження 1986);
- Sadriddin Ajni (Садріддін Айні 1987);
- U wsiakoho swoja dola (У всякого своя доля, 1989);
- Bo to ne prosto mowa, zwuky (Бо то не просто мова, звуки, 1990);
- Zastukały serdesznu wolu… (Застукали сердешну волю…, 1995);
- Miż kulturoju i politykoju (Між культурою і політикою, 1998);
- Spraha (Спрага, 2001);
- Pastka (Пастка, 2003).
Przypisy
- ISNI: 0000 0001 0899 6605
- VIAF: 49633298
- LCCN: n50030200
- GND: 10323344X
- SUDOC: 074141414
- NLA: 35052925
- NKC: jn20020722029
- BNE: XX1115517
- NTA: 152481338
- CiNii: DA04179980
- Open Library: OL271648A
- PLWABN: 9810637042205606
- NUKAT: n97082572
- J9U: 987007306671105171
- PTBNP: 1398273
- LNB: 000106037
- NSK: 000345259
- LIH: LNB:U+i;=Be
- WorldCat: lccn-n50030200
Media użyte na tej stronie
Планка украинского ордена "Державы" к званию "Герой Украины"
Autor: Encyclopedia of history of Ukraine, Licencja: CC BY-SA 3.0
Picture of Ivan Dziuba (2004). Retrieved from the website of Encyclopedia of history of Ukraine created by NASU Institute of History of Ukraine whose images are stored under CC BY-SA license
Order of Liberty (ribbon bar)
Lesser Coat of Arms of Ukraine, the so called Tryzub. A stylised trident symbol in gold on a background shield of blue.