Józef Raczyński (historyk sztuki)
| ||
![]() Nałęcz | ||
Rodzina | Raczyńscy herbu Nałęcz | |
Data i miejsce urodzenia | 1914 Drezno | |
Data i miejsce śmierci | 1999 Sankt Petersburg | |
Ojciec | Zygmunt Edward Raczyński | |
Matka | Antonina Freiin von Bönninghausen | |
Żona | Cecylia von Kleist (ślub w 1943) | |
Dzieci | Piotr Wincenty (ur. 1944), Filip Grzegorz (ur. 1947) |
Józef Raczyński (ur. 1914 w Dreźnie, zm. 1999 w Petersburgu) – niemiecki historyk sztuki i bibliotekarz. Okupacyjny dyrektor Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu.
Życiorys
Pochodził z kurlandzkiej linii rodu Raczyńskich, był najmłodszym dzieckiem Zygmunta Edwarda. Ukończył niemieckie gimnazjum w Łodzi, a następnie studia z zakresu historii sztuki w Wiedniu. Praca doktorska opublikowana w 1937 omawiająca malarstwo flamandzkie od Bruegla do Rubensa na stałe weszła do obowiązkowych lektur studentów historii sztuki. Do chwili wybuchu II wojny zajmował się pracą naukową, często wyjeżdżając za granicę.Wraz z wybuchem II wojny światowej starał się o objęcie stanowiska dyrektora biblioteki, wiedząc, że władze nazistowskie będą dążyły do zniszczenia zbiorów. W październiku 1939 objął komisaryczny zarząd nad książnicą. Przekonał władze miejskie do oszczędzenia księgozbioru i odstąpienia od zamiaru spalenia go. Był jednym z dwóch dyrektorów Biblioteki Raczyńskich narzuconych przez nazistów podczas II wojny światowej (drugim był Paul Sattler). Sprawował tę funkcję w latach 1939-1941. Z czasem otwarto również biblioteczną czytelnię (tylko dla Niemców). Książki polskojęzyczne udało się Raczyńskiemu ukryć. Umożliwiał też nielegalne korzystanie z zasobów Polakom, po oficjalnym zamknięciu instytucji. Przejmował też na rzecz biblioteki konfiskowane księgozbiory z wielkopolskich dworów, które zostałyby w innym wypadku od razu zniszczone. W 1941 został zmobilizowany i wysłany na front wschodni, gdzie został ciężko ranny. Spędził rok w wojskowym szpitalu w Wiedniu. Po demobilizacji (koniec 1943) powrócił do biblioteki, już pod zarządem Sattlera. Przyczynił się do wywiezienia najcenniejszych zbiorów do Obrzycka, gdzie bezpiecznie przetrwały pożar biblioteki w 1945. Od 1944 podejrzewany przez Gestapo o działalność niezgodną z linią władz, opuścił bibliotekę, a potem się ukrywał. W styczniu 1945 wyjechał z rodziną z Polski uciekając przed wkraczającymi wojskami radzieckimi.[1]. Po kilkuletnim pobycie w Niemczach wyjechał do Chile w latach 60. pracował w Paryżu gdzie spotkał się z kuzynem z wielkopolskiej linii rodu Edwardem Raczyńskim. Zarchiwizował historię rodu Raczyńskich i opracował w 1992 Aufzeichnungen zur Geschichte der Familie Raczyński zusammengestellt für meine Söhne und Enkel und für die Kinder meiner Geschwister (Historia rodu Raczyńskich dla moich synów i wnuków)[2].
Przypisy
Media użyte na tej stronie
Autor: Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape przez Avalokitesvara ., Licencja: CC BY-SA 3.0
Herb szlachecki Nałęcz