Jadwiga żagańska

Jadwiga żagańska
Z Bożej łaski królowa Polski, pani i dziedziczka ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, Kujaw, Pomorza i Rusi, księżniczka Śląska, księżna Legnicka
Ilustracja
Jadwiga żagańska/ autor: A. Ziembińska
Królowa Polski
Okresod 25 lutego 1365
do 5 listopada 1370
Jako żonaKazimierza III Wielkiego
PoprzedniczkaAdelajda Heska
NastępczyniElżbieta Bośniaczka
Księżna legnicka
Okresod ok. 1372 r.
do 27 marca 1390 r.
Jako żonaRuprecht I legnicki
Dane biograficzne
DynastiaPiastowie
Data urodzeniapomiędzy 1340 a 1350
Data i miejsce śmierci27 marca 1390
Legnica
Miejsce spoczynkuLegnica
OjciecHenryk V Żelazny
MatkaAnna płocka
RodzeństwoAnna Żagańska
Henryk VII Rumpold
Henryk VI Starszy
Henryk VIII Wróbel
MążKazimierz III Wielki
od
do 5 listopada 1370 r.
DzieciAnna Kazimierzówna
Kunegunda Kazimierzówna
Jadwiga Kazimierzówna
MążRuprecht I legnicki
od Około 1372 r.
do 27 marca 1390 r.
DzieciBarbara legnicka
Agnieszka

Jadwiga żagańska (ur. pomiędzy 1340 a 1350, zm. 27 marca 1390 w Legnicy) – księżniczka żagańska, królowa Polski w latach 1365-1370, od 1372 r. księżna legnicka; córka Henryka V Żelaznego, księcia żagańskiego i Anny płockiej, czwarta żona króla Kazimierza Wielkiego, od 1372 r. - żona Ruprechta legnickiego.

Życiorys

Na początku lat sześćdziesiątych Jadwiga stała się, w związku ze zbliżeniem politycznym ojca względem Polski, kandydatką na żonę starzejącego się, a nadal nieposiadającego męskiego potomka Kazimierza Wielkiego. Ślub młodej, bo liczącej pomiędzy 15 a 25 lat księżniczki śląskiej z 55-letnim królem odbył się we Wschowie 25 lutego 1365 roku. W ten sposób Jadwiga stała się czwartą żoną Kazimierza. Prawdopodobnie została koronowana na królową Polski[1].

Ślub Kazimierza i Jadwigi wywołał skandal, ponieważ stanowił podwójną bigamię. Adelajda, druga żona króla, żyła i aktywnie upominała się o swoje prawa jako żony króla polskiego u papieża. Prawdopodobnie żyła również trzecia żona Kazimierza (bigamiczna), Krystyna Rokiczana[2]. Dodatkowo Jadwiga, jako prawnuczka Giedymina, była spokrewniona z pierwszą żoną Kazimierza, Aldoną Anną. Pierwsze miesiące po zawarciu ślubu małżonkowie spędzili w zamku w Żarnowcu, gdzie przed laty przebywała oddalona przez Kazimierza z Wawelu Adelajda[2].

W 1369 r. papież Urban V legitymizował najstarszą córkę Kazimierza i Jadwigi, Annę[3] Do dziś przedmiotem sporu wśród historyków jest kwestia, czy małżeństwo Kazimierza z Jadwigą zostało uznane za legalne przez papieża.[3].

Kazimierz Wielki oczekiwał ciągle na narodziny syna i nawet spowodował wydanie przez swego siostrzeńca i desygnowanego na następcę tronu Ludwika Węgierskiego dokumentu, w którym stwierdzono, że w przypadku narodzin syna traci on prawa do tronu, jeżeli zaś urodzą się córki – wówczas dziedzicem pozostaje Ludwik. Król Węgier został też zobowiązany do wyposażenia księżniczek i wydania ich za mąż.

Jadwiga urodziła Kazimierzowi Wielkiemu trzy córki. Najstarsza, Anna (ur. ok. 1366/1367, zm. 1425), po osiągnięciu 14 roku życia wyszła za mąż za hrabiego Celje Wilhelma. Z tego związku urodziła się córka Anna Cylejska (ur. 1380, zm. 21 maja 1416) – przyszła żona króla Władysława Jagiełły. Po śmierci Wilhelma poślubiła Ulryka księcia Teck[4]. Kolejna córka, Kunegunda (ur. ok. 1367/1368, zm. 1369/1370), zmarła w dzieciństwie, natomiast o najmłodszej, Jadwidze (ur. 1369/1370, zm. po 1382), nie ma pewnych wiadomości, być może wyszła za mąż za jednego z możnowładców południowosłowiańskich[5]. Anna i Jadwiga w 1371 r., z inicjatywy ich ciotki Elżbiety Łokietkówny, zostały wysłane na dwór królewski w Budzie i tam spędziły resztę dzieciństwa[3].

Po śmierci Kazimierza Wielkiego, który zmarł 5 listopada 1370 r. i po wzięciu udziału w koronacji jego następcy, Ludwika Wielkiego, Jadwiga wróciła do księstwa żagańskiego[2]. Na mocy testamentu Kazimierza Jadwiga otrzymała ze skarbca królewskiego 53 grzywny srebra i 1/3 srebrnych naczyń oraz wiano w kwocie 1000 grzywien szerokich groszy.

Przed 10 lutego 1372 roku Jadwiga wstąpiła w kolejny związek małżeński – z księciem legnickim Ruprechtem I (zm. w styczniu 1409), synem Wacława I[6].

Z tego małżeństwa pochodziły również tylko córki: Barbara (ur. między 1372 a 1384, zm. 9 maja 1436) – żona elektora saskiego Rudolfa III oraz Agnieszka (ur. przed 1385, zm. po 7 lipca 1411). Barbara i Rudolf III Saski byli teściami Jana I żagańskiego[6].

Zmarła i została pochowana w Legnicy w miejscowej kolegiacie[1].

W kulturze

Postać Jadwigi żagańskiej, grana przez Aleksandrę Nowosadko, pojawia się w telenoweli historycznej Korona królów.

Przypisy

  1. a b K. Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Poznań – Wrocław 2001, s. 171.
  2. a b c Iwona Kienzler, Król Kazimierz Wielki bigamista, 2013, s. 217-221.
  3. a b c Marek Urbański, Poczet królowych i żon władców polskich, 2006, s. 152.
  4. O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895, s. 413.
  5. M. Spórna, P. Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Kraków 2003, s. 187.
  6. a b K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 390.

Bibliografia

  • Jasiński K., Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań – Wrocław 2001, s. 171, ISBN 83-913563-5-3.
  • Jasiński K., Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007, s. 181, 390–391, ISBN 978-83-60448-28-1.
  • Spórna M., Wierzbicki P., Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Zielona Sowa, Kraków 2003, s. 186–187, ISBN 83-7389-189-7.

Media użyte na tej stronie

POL Przemysł II 1295 COA.svg
Rekonstrukcja herbu z rewersu pieczęci majestatycznej króla Polski – Przemysła II z 1295
Jadwiga Żagańska- mal. Anna Ziembińska.jpg
Autor: Nerdowa, Licencja: CC BY-SA 4.0
Portret królowej polskiej Jadwigi Żagańskiej, autor: Anna Ziembińska