Jan Adam Maklakiewicz
![]() Jan Maklakiewicz (marzec 1932) | |
Data i miejsce urodzenia | 24 listopada 1899 |
---|---|
Pochodzenie | |
Data i miejsce śmierci | 8 lutego 1954 |
Przyczyna śmierci | |
Instrumenty | |
Gatunki | |
Zawód | kompozytor, dyrygent, pedagog, krytyk muzyczny |
Odznaczenia | |
![]() |
Jan Adam Maklakiewicz (ur. 24 listopada 1899 w Chojnacie koło Skierniewic, zm. 8 lutego 1954 w Warszawie) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog i krytyk muzyczny. Grał na organach, skrzypcach, altówce i fortepianie.
Życiorys
Był trzecim spośród 12 dzieci Jana i Rozalii z Izbickich Maklakiewiczów. W 1905 Jan Maklakiewicz (ojciec) przeniósł się wraz z rodziną do Mszczonowa, gdzie w miejscowym kościele parafialnym został organistą, prowadził chór oraz strażacką orkiestrę dętą. Dwaj spośród braci Jana Adama – Franciszek Maklakiewicz i Tadeusz Wojciech Maklakiewicz – również byli kompozytorami. Był stryjem Zdzisława Maklakiewicza.
Pierwszym nauczycielem był ojciec Jan Maklakiewicz. Jan Adam zaczął komponować w wieku 13 lat[1]. Jego pierwszą kompozycją wykonaną publicznie była kolęda, wykonana w mszczonowskim kościele w 1918. W latach 1917–1918 uczył się w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie. W latach 1919–1922 uczył się w Wyższej Szkole Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie gry na skrzypcach w klasie Leopolda Binentala, harmonii pod kierunkiem Michała Biernackiego oraz kontrapunktu u Felicjana Szopskiego. W latach 1921–1925 studiował kompozycję w klasie Romana Statkowskiego w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie. W 1926 studiował w Ecole Normale de Musique u Paula Dukasa w Paryżu. Był on jednym z pierwszych polskich kompozytorów w okresie międzywojennym, którzy pojechali jako stypendyści kształcić się do Paryża.
W latach 20. i 30. XX w. był profesorem harmonii w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie, a w latach 1927–1929 uczył przedmiotów teoretycznych i dyrygował chórem w Konserwatorium Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej w Łodzi.
Przed wojną był także organistą i kierownikiem chóru w kościele Św. Krzyża w Warszawie, który uznawany był wówczas za jeden z najlepszych chórów kościelnych w Polsce. Prowadził także chór Znicz Pracowników Gazowni Miejskiej, chór i orkiestrę fabryki zbrojeniowej przy Forcie Bema, chór młodzieży handlowej oraz chór Lira Akademickiego Koła Muzycznego na Uniwersytecie Warszawskim. Regularnie pisywał recenzje muzyczne do „Kuriera Porannego”. Był założycielem (1934) miesięcznika „Chór” o tematyce chóralnej.
W 1939 spłonął dom parafialny oraz mieszkanie rodziny Maklakiewiczów. Zniszczeniu uległy m.in. kompozycje i nuty, w tym prawie cały dorobek kompozytorski jego brata Franciszka, również bardzo dobrze zapowiadającego się kompozytora.
Od 1945 do 1947 był dyrektorem Państwowej Filharmonii w Krakowie, a w latach 1947–1948 dyrektorem Orkiestra Filharmonii Narodowej w Warszawie. W 1949 pracował w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie na stanowisku profesora kompozycji, instrumentacji i kontrapunktu. Prowadził także działalność w Senacie PWSM w Warszawie i pracował na stanowisku dziekana wydziału Kompozycji, Teorii i Dyrygentury. Jego uczniami są m.in. Jerzy Tyszkowski, Antoni Szaliński, Miłosz Magin i Benedykt Konowalski.
W okresie stalinowskim, jako wysoko postawiony nauczyciel akademicki oraz osoba zasiadająca we władzach uczelni, był zobligowany do propagowania ustroju komunistycznego w swojej twórczości. Z tego tytułu Maklakiewicz jest autorem m.in. dużej liczby pieśni masowych, które w późnych latach 40. i w latach 50. cieszyły się dużą popularnością oraz aprobatą ówczesnych władz[2]. Zmarł w wyniku błędnej diagnozy lekarskiej (dur brzuszny) 7 lutego 1954. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (klin-5-6)[3].
W 1947 otrzymał Nagrodę Miasta Krakowa. Uchwałą Rady Państwa z 10 lutego 1954 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości muzycznej oraz zasługi na polu upowszechnienia kultury muzycznej[4].
Upamiętnienia
Imieniem kompozytora nazwano ulice w Mszczonowie, Krakowie, Poznaniu i Warszawie.
Twórczość
Utwory na orkiestrę
- Wariacje symfoniczne (1922)
- Symfonia nr 2 „Święty Boże” na baryton solo, chór i orkiestrę (1927)
- Koncert na wiolonczelę i orkiestrę na tematy gregoriańskie (1929)
- Concertino quasi una fantasia na fortepian, mezzosopran i orkiestrę (1929)
- I Koncert skrzypcowy (1930)
- Cztery pieśni japońskie na sopran i orkiestrę (1930)
- Pieśń o chlebie powszednim na chór mieszany i orkiestrę (1931)
- Tango symfoniczne na orkiestrę (1931)
- Shiwohumi, balet (1934)
- Ostatnie werble, poemat symfoniczny na śmierć Józefa Piłsudskiego (1935)
- Przekupka warszawska na orkiestrę (1937)
- Cagliostro w Warszawie, balet (1938)
- Uwertura koncertowa (1939)
- Grunwald, poemat symfoniczny (1939-44)
- Cztery pieśni na głos wysoki z towarzyszeniem orkiestry (1946)
- Uwertura praska na orkiestrę (1947)
- Madonny, 5 pieśni na sopran i orkiestrę (1947)
- Śląsk pracuje i śpiewa, suita ludowa na tenor, chór męski, żeński i mieszany z orkiestrą symfoniczną (1948)
- Suita łowicka na sopran, chór mieszany i orkiestrę (1948)
- Zabrze (wersja I), kantata na chór męski lub mieszany i orkiestrę symfoniczną (1949)
- Złota kaczka, balet (1950)
- Suita tańców łowickich na orkiestrę (1951)
- II Koncert skrzypcowy „Góralski” (1952)
- Tryptyk morski na chór męski i orkiestrę (1953)
Utwory kameralne
- Suita huculska na skrzypce i fortepian (1927)
- Romans na flet i fortepian (1927)
- Tryptyk na wiolonczelę i fortepian (1927)
- O zmierzchu na 2 mezzosoprany, flet, altówkę i harfę (1927)
- Pieśń o burmistrzance na głos z fortepianem (1928)
- Reflexions na skrzypce i fortepian (1928)
- Du bist wie eine Blume na głos i fortepian (1928)
- Negers Heimweh na skrzypce i fortepian (1929)
- Kołysanka (wersja III) na głos i fortepian (1946)
Utwory organowe
- Prelude pour orgue (1927)
Utwory chóralne
- Pięć pieśni ludowych na chór mieszany (1929)
- Leciały gąsańki, melodia na chór mieszany (1929)
- Trzy struny na chór męski (1935)
- Msza polska na chór mieszany, sopran lub tenor i organy (1944)
- Kołysanka (wersja I) na chór męski, (wersja II) na chór mieszany (1946)
- Zabrze na chór męski lub mieszany (1949)
Przypisy
- ↑ Jerzy Korab. Jan Adam Maklakiewicz. „Głos Wielkopolski”. 19 (681), s. 5, 1947-01-21. Poznań. [dostęp 2020-06-19].
- ↑ zbiorowy, Na nowej drodze. Pieśni masowe na głos z fortepianem lub akordeonem, wyd. Spółdzielnia Wydawniczo-Oświatowa "Czytelnik" Biblioteka muzyczna Związku Samopomocy Chłopskiej, 1951 .
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: JAN ADAM MAKLAKIEWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-01-04] .
- ↑ M.P. z 1954 r. nr 25, poz. 405
Bibliografia
- Jan Adam Maklakiewicz w serwisie Culture.pl
- Jan Adam Maklakiewicz. polmic.pl. [dostęp 2011-06-22]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Jan Adam Maklakiewicz na zdjęciach w bibliotece Polona
Media użyte na tej stronie
Autor: Lukasz2, Licencja: CC0
Grób Jana Adama Maklakiewicza na cmentarzu Powązkowskim
Autor: Radosław Botev, Licencja: Attribution
Izba Pamięci Rodziny Maklakiewiczów w Mszczonowie