Jan Machulski

Jan Machulski
Ilustracja
Jan Machulski (2008)
Imię i nazwiskoJan Henryk Machulski
Data i miejsce urodzenia3 lipca 1928
Łódź
Data i miejsce śmierci20 listopada 2008
Warszawa
Zawódaktor, reżyser, pedagog
Współmałżonek

Halina Machulska

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal „Pro Memoria” Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Jan Henryk Machulski (ur. 3 lipca 1928 w Łodzi, zm. 20 listopada 2008 w Warszawie[1]) – polski aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, profesor sztuk teatralnych, reżyser teatralny i pedagog.

Pomysłodawca Alei Gwiazd w Łodzi. Współzałożyciel Teatru Ochoty w Warszawie (1970). Pedagog PWSTTviF w Łodzi. Wieloletni dziekan Wydziału Aktorskiego tej uczelni. Mąż aktorki Haliny Machulskiej i ojciec reżysera filmowego Juliusza Machulskiego.

Życiorys

W 1947 ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum Koedukacyjne Pierwszego Stopnia w Aleksandrowie Łódzkim. Absolwent (1950) ówczesnego Państwowego Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki w Łodzi (obecnie III LO w Łodzi)[2]. W 1954 ukończył studia aktorskie w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Łodzi, a w 1971 reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Trzy lata później zaczął wykładać w łódzkiej szkole filmowej, na wydziale aktorskim. Od 1963 należał do PZPR[3][4].

W 1970, razem z żoną, otworzył w Warszawie własną scenę, Teatr Ochoty – Ośrodek Kultury Teatralnej, a wkrótce potem ognisko teatralne dla dzieci i młodzieży. Machulski szefował Teatrowi Ochoty do 1996. Scena miała być miejscem edukacji młodych ludzi sztuki i miejscem spotkania twórców z publicznością. Od 1975 Teatr Ochoty występował latem w Zamościu grając sztuki szekspirowskie. Te występy stały się zalążkiem dorocznego Zamojskiego Lata Teatralnego.

Działalność pedagogiczna stała się wkrótce ważnym zajęciem Machulskiego. W 1974 rozpoczął pracę w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. W latach 1981–1983 oraz 1991–1996 był dziekanem wydziału aktorskiego tej uczelni. W 1999, wraz z żoną, otworzył prywatną Szkołę Aktorską im. Haliny i Jana Machulskich, działającą przy ASSITEJ – Międzynarodowym Stowarzyszeniu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży. Szkoła proponuje alternatywny program kształcenia aktorów zawodowych.

Występował na scenach wielu teatrów: w latach 1954–1955 Teatr Jaracza w Olsztynie, Teatr Ziemi Opolskiej w Opolu (1955–1957), Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1957-1963), Teatr Nowy w Łodzi (1963–1966), teatrów Polskiego oraz Narodowego w Warszawie (1966–1970).

Był założycielem m.in.: „agencji” w Teatrze Lubelskim (1961), „Sceny studyjnej” w Łodzi (1964). Zagrał ok. 120 ról teatralnych oraz ok. 45 ról filmowych.

W młodości aktywnie uprawiał sport, grając w III-ligowym klubie piłkarskim Włókniarz Aleksandrów Łódzki.

Był ambasadorem Łodzi w staraniach o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. 12 listopada 2008 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi[5]. W latach 1986-1988 członek Społecznego Komitetu Odnowy Starego Miasta Zamościa[6].

Zmarł na zawał serca w warszawskim Szpitalu Bielańskim, w wieku 80 lat. 28 listopada 2008 został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C29-tuje-5)[7] po mszy pogrzebowej w Kościele Wizytek[8]. Pośmiertnie prezydent Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[9].

Upamiętnienie

Imię Jana Machulskiego nosi Biblioteka Publiczna w Aleksandrowie Łódzkim[10]. W roku 2009 doroczne Nagrody Polskiego Kina Niezależnego otrzymały imię Jana Machulskiego – kilkuletniego członka OFFowej Akademii Filmowej i laureata pierwszej Nagrody za całokształt działań na rzecz polskiego kina.

6 listopada 2020, zgodnie z uchwałą rady m.st. Warszawy, założony przez aktora Teatr Ochoty otrzymał imię Haliny i Jana Machulskich w związku z jubileuszem 50-lecia teatru[11].

Filmografia

Pomnik
Odcisk dłoni i podpis aktora
Grób Jana Machulskiego na Wojskowych Powązkach
(2012)
(2009)

Dubbing

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia

Przypisy

  1. Gazeta Wyborcza: Jan Machulski nie żyje (pol.). [dostęp 20 listopada 2008].
  2. Stowarzyszenie Wychowanków III LO im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi.
  3. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 569. ISBN 83-223-2073-6.
  4. Kto jest kim w Polsce 1989. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1989, s. 770. ISBN 83-223-2491-X.
  5. Honorowe obywatelstwo miasta Łodzi. [dostęp 21 lutego 2011]. [zarchiwizowane z tego adresu (23 grudnia 2010)].
  6. https://www.zamosciopedia.pl/index.php/so-ss/item/5514-spoleczny-komitet-odnowy-starego-miasta
  7. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  8. Pożegnanie Jana Machulskiego, „TVN24.pl” [dostęp 2018-10-31].
  9. a b M.P. z 2009 r. nr 28, poz. 389 – pkt 1.
  10. Biblioteka Publiczna im. Jana Machulskiego, Biblioteka Publiczna im. Jana Machulskiego [dostęp 2019-05-24].
  11. Teatr Ochoty z nową nazwą!. Teatr Ochoty. [dostęp 2020-11-18].
  12. M.P. z 1998 r. nr 43, poz. 608 – pkt 11.
  13. Wydarzenia. senat.gov.pl, 2008-02-27. [dostęp 2018-03-22].
  14. Jakub Wiewiórski, Marcin Kwintkiewicz, Jan Machulski nie żyje, lodz.wyborcza.pl [dostęp 2016-09-19].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

POL Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis BAR.png
Baretka Złotego Medalu "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis"
Międzyzdroje, Aleja Gwiazd - Jan Machulski (MW).jpg
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Międzyzdroje, Aleja Gwiazd - Jan Machulski
Jan Machulski gwiazda Lodz.jpg
Autor: HuBar, Licencja: CC BY-SA 2.5
Łódź Walk of Fame - Jan Machulski
Pomnik Jana Machulskiego.JPG
Autor: Selerro, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pomnik Jana Machulskiego w Międzyzdrojach. Autor- Michał Selerowski
Jan Machulski grób.JPG
Jan Machulski grób - Warszawa, Cmentarz Wojskowy na Powązkach
Jan Machulski2 grób.JPG
Autor: Lukasz2, Licencja: CC BY-SA 3.0
Grób Jana Machulskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
POL Medal Pro Memoria BAR.png
Baretka Medalu "Pro Memoria"
2008.02.27. Jan Machulski Fot. Mariusz Kubik 02.JPG
Autor: Mariusz Kubik, Licencja: CC BY 3.0
Jan Machulski (b. 1928), Polish actor