Jan Tyrawa

Jan Tyrawa
Ilustracja
Jan Tyrawa (2018)
Crux ave spes unica
Witaj Krzyżu, jedyna nadziejo
Kraj działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

4 listopada 1948
Kuźnice Świdnickie

Biskup diecezjalny bydgoski
Okres sprawowania

2004–2021

Biskup pomocniczy wrocławski
Okres sprawowania

1988–2004

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

26 maja 1973

Nominacja biskupia

24 września 1988

Sakra biskupia

5 listopada 1988

Sukcesja apostolska
Data konsekracji

5 listopada 1988

Miejscowość

Wrocław

Miejsce

archikatedra św. Jana Chrzciciela

Konsekrator

Henryk Gulbinowicz

Współkonsekratorzy

Tadeusz Rybak
Adam Dyczkowski
Józef Pazdur

Jan Karol Tyrawa[1] (ur. 4 listopada 1948 w Kuźnicach Świdnickich) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor nauk teologicznych, biskup pomocniczy wrocławski w latach 1988–2004, biskup diecezjalny bydgoski w latach 2004–2021, od 2021 biskup senior diecezji bydgoskiej.

Święcenia prezbiteratu przyjął w 1973. Doktorat z teologii uzyskał na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Był ojcem duchownym w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym we Wrocławiu i adiunktem w Katedrze Teologii Dogmatycznej Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. W 1988 został biskupem pomocniczym wrocławskim, a w 2004 otrzymał nominację na pierwszego biskupa diecezjalnego nowo ustanowionej diecezji bydgoskiej. W 2021 złożył rezygnację z urzędu po przeprowadzeniu przez Stolicę Apostolską postępowania dotyczącego sygnalizowanych zaniedbań hierarchy w prowadzeniu spraw o nadużycia seksualne niektórych podległych mu duchownych na szkodę osób małoletnich.

Życiorys

Urodził się 4 listopada 1948 w Kuźnicach Świdnickich[1] (obecnie Boguszów-Gorce)[2]. W 1966 ukończył Liceum Ogólnokształcące nr 3 w Wałbrzychu i uzyskał świadectwo dojrzałości. W latach 1966–1973 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym we Wrocławiu, przerwane na czas odbycia zasadniczej służby wojskowej w Szczecinie-Podjuchach w latach 1967–1969. Magisterium z teologii uzyskał w 1973 na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu. Wyświęcony na prezbitera został 26 maja 1973 w archikatedrze św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu przez kardynała Bolesława Kominka, miejscowego arcybiskupa metropolitę. W latach 1974–1980 kontynuował studia na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie w 1976 uzyskał licencjat, a w 1980 doktorat na podstawie dysertacji Nauka Wojciecha Nowopolczyka o Eucharystii. W latach 1985–1986 realizował stypendium naukowe w Paderborn[1].

W latach 1973–1974 pracował jako wikariusz i katecheta w parafii św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy[3]. W latach 1988–1993 był proboszczem parafii Bożego Ciała we Wrocławiu[1], a w 2001 pełnił funkcję wpierw administratora, a następnie proboszcza parafii Ducha Świętego we Wrocławiu[4].

W latach 1980–1985 pełnił funkcję ojca duchownego w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym we Wrocławiu[5]. W 1980 został wykładowcą na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu[5], gdzie objął stanowisko adiunkta w Katedrze Teologii Dogmatycznej[1], a w latach 1981–1988 sprawował urząd sekretarza[5]. Wszedł w skład kolegium redakcyjnego „Colloquium Salutis”[1].

24 września 1988 papież Jan Paweł II mianował go biskupem pomocniczym archidiecezji wrocławskiej[3] ze stolicą tytularną Nova Sinna[6]. Święcenia biskupie otrzymał 5 listopada 1988 w archikatedrze św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu. Udzielił mu ich kardynał Henryk Gulbinowicz, arcybiskup metropolita wrocławski, w asyście wrocławskich biskupów pomocniczych: Tadeusza Rybaka, Adama Dyczkowskiego i Józefa Pazdura[1]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „Crux ave spes unica” (Witaj Krzyżu, jedyna nadziejo)[7]. W 1989 objął urząd wikariusza generalnego archidiecezji[1]. Zajmował się duszpasterstwem świeckich i młodzieży, a także był cenzorem wydawnictw religijnych[3] i egzaminatorem prosynodalnym[1]. Należał do rady kapłańskiej i rady konsultorów. W 1989 został kanonikiem kapituły katedralnej. Był przewodniczącym komisji głównej synodu wrocławskiego i sekretarzem generalnym komitetu organizacyjnego międzynarodowego kongresu eucharystycznego we Wrocławiu[3].

24 lutego 2004 decyzją Jana Pawła II został przeniesiony na urząd biskupa diecezjalnego nowo ustanowionej z dniem 25 marca 2004 diecezji bydgoskiej[8][9]. Ingres do katedry bydgoskiej, w trakcie którego kanonicznie objął diecezję, odbył 28 marca 2004[10]. W 2020 w procesie wytoczonym przez byłego ministranta molestowanego w dzieciństwie przez księdza archidiecezji wrocławskiej Pawła Kanię przeciwko kuriom wrocławskiej i bydgoskiej zapadł prawomocny wyrok, w którym sąd ustalił, że pomimo wiedzy na temat pedofilnych zachowań księdza[11] i postępowania przeciwko niemu o posiadanie dziecięcej pornografii (za co ostatecznie został skazany)[12] hierarcha umożliwił mu kontynuowanie działalności duszpasterskiej (w tym pracę z dziećmi i młodzieżą) w diecezji bydgoskiej[11]. 12 maja 2021 Nuncjatura Apostolska w Polsce poinformowała, że Stolica Apostolska zgodnie z motu proprio Vos estis lux mundi przeprowadziła postępowanie dotyczące sygnalizowanych jego zaniedbań w prowadzeniu spraw o nadużycia seksualne na szkodę osób małoletnich ze strony niektórych podległych mu duchownych. W następstwie postępowania, mając też na względzie inne trudności w zarządzaniu diecezją, złożył rezygnację z urzędu, którą tego dnia przyjął papież Franciszek[13][14].

W ramach Konferencji Episkopatu Polski został członkiem Komisji „Iustitia et Pax”, Rady ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego[1] oraz Rady ds. Środków Społecznego Przekazu[3]. Objął również funkcje: przedstawiciela Konferencji Episkopatu Polski dla kontaktów z Konferencją Episkopatu Austrii, asystenta Konferencji Episkopatu Polski ds. Radia i Telewizji Niepokalanów. Ponadto wszedł do Rady Programowej Katolickiej Agencji Informacyjnej oraz Rady Nadzorczej Fundacji Opoka. Z ramienia Episkopatu Polski został także członkiem Komitetu Organizacyjnego Środkowoeuropejskiego Dnia Katolików[3].

W 2009 był współkonsekratorem podczas sakry biskupiej nuncjusza apostolskiego w Kongu Jana Pawłowskiego[6].

W 2016 został przyjęty do Rycerskiego i Szpitalnego Zakonu św. Łazarza z Jerozolimy obediencji orleańskiej[15] i do 2022 pełnił w nim funkcję przeora duchowego Wielkiego Przeoratu Polski[16].

W Wojsku Polskim otrzymał awanse na stopnie kapitana (1997)[17], majora (2013)[18] i podpułkownika (2017)[19].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 152. ISBN 83-7052-900-3.
  2. Papież ustanowił nowe polskie diecezje. „Niedziela”. 10/2004. ISSN 0208-872X. [dostęp 2013-04-27]. 
  3. a b c d e f Nowa diecezja, nowy biskup.... „Przewodnik Katolicki”. 11/2004. ISSN 0137-8384. [dostęp 2015-07-06]. 
  4. Ks. Bp Jan Tyrawa. duchsw.archidiecezja.wroc.pl. [dostęp 2013-04-27].
  5. a b c G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 384–385. ISBN 83-911554-0-4.
  6. a b Jan Tyrawa. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2013-04-27]. (ang.).
  7. Jan Tyrawa na stronie Konferencji Episkopatu Polski. episkopat.pl. [dostęp 2016-11-18].
  8. Erezione della Diocesi di Bydgoscz e nomina del primo Vescovo. press.vatican.va, 2004-02-24. [dostęp 2017-02-06]. (wł.).
  9. Komunikat Nuncjusza Apostolskiego w Polsce (dokumentacja). ekai.pl (arch.), 2004-02-24. [dostęp 2019-01-08].
  10. M. Woźniak. Bp jan Tyrawa objął diecezję bydgoską [sic!]. „Niedziela”. 15/2004. ISSN 0208-872X. [dostęp 2013-04-27]. 
  11. a b J. Harłukowicz: Precedensowy wyrok: kurie zapłacą za przestępstwa księży pedofilów. Ofiara ks. Kani: czuję wielką ulgę. wroclaw.wyborcza.pl, 2020-12-03. [dostęp 2021-08-28].
  12. M. Kącki: Pedofilia w Kościele. Jak biskupi chronili księdza Pawła Kanię. wyborcza.pl, 2016-10-13. [dostęp 2021-08-22].
  13. Rinuncia del Vescovo di Bydgoszcz. press.vatican.va, 2021-05-12. [dostęp 2021-05-12]. (wł.).
  14. Komunikat Nuncjatury Apostolskiej w Polsce. episkopat.pl, 2021-05-12. [dostęp 2021-05-12].
  15. Rzym: bp Tyrawa przyjęty do Rycerskiego i Szpitalnego Zakonu św. Łazarza z Jerozolimy. ekai.pl (arch.), 2016-10-15. [dostęp 2017-02-06].
  16. I. Fac: Święto Zakonu lazarytów w Bydgoszczy. izabelafac.pl, 2022-08-10. [dostęp 2022-12-11].
  17. Bp Jan Tyrawa odznaczony medalem ks. Jerzego Popiełuszki. ekai.pl, 2018-03-29. [dostęp 2018-04-09].
  18. Ordynariusz bydgoski awansowany na stopień majora. iwspsz.wp.mil.pl (arch.), 2013-04-17. [dostęp 2013-04-27].
  19. Biskup Jan Tyrawa został podpułkownikiem. portalkujawski.pl, 2017-11-12. [dostęp 2018-04-07].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Jan Tyrawa (2018).jpg
Autor: https://www.flickr.com/photos/archidiecezjakrakow/ Joanna Adamik, Licencja: PDM-owner
Bp Jan Tyrawa podczas Mszy świętej z okazji 200-lecia diecezji siedleckiej i zakończenia prac Drugiego Synodu Diecezji Siedleckiej, Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Siedlcach
Coat of arms of Jan Tyrawa.svg
(c) I, SajoR, CC BY-SA 2.5
Coat of arms of the Bishop Jan Tyrawa, Bishop of Bydgoszcz.

Reference: