Jaskier górski
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | jaskier górski |
Nazwa systematyczna | |
Ranunculus montanus Willd. Sp. Pl. 2: 1321 1799[3] |
Jaskier górski[4] (Ranunculus montanus Willd.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Występuje naturalnie w Alpach, Apeninach i Pirenejach[5][6].
W Polsce nie występuje. Używana w literaturze krajowej nazwa Ranunculus montanus Willd. odnosi się do gatunku jaskier halny (Ranunculus pseudomontanus Shur.)[4].
Rozmieszczenie geograficzne
Gatunek ten rośnie naturalnie w górach – w Alpach, Apeninach i Pirenejach, a także w górach Corbières i Jura[6][7]. Występuje na terenie takich państw jak: Francja, Szwajcaria, Włochy, Niemcy, Austria, Słowenia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Czarnogóra i Macedonia[8]. We Francji został zaobserwowany w departamentach Ain, Alpy Górnej Prowansji, Alpy Wysokie, Alpy Nadmorskie, Ariège, Aude, Isère, Pireneje Atlantyckie, Pireneje Wysokie, Pireneje Wschodnie, Sabaudia, Górna Sabaudia oraz Var[7], a według niektórych źródeł także w departamencie Górny Ren[9]. W Szwajcarii występuje powszechnie z wyjątkiem północnej części kraju[10]. We Włoszech rośnie w regionach Dolina Aosty, Friuli-Wenecja Julijska, Trydent-Górna Adyga, Toskania, Piemont, Lombardia oraz Wenecja Euganejska[8].
Morfologia
- Pokrój
- Niska bylina o lekko owłosionych pędach[5]. Dorasta do 5–40 cm wysokości. Łodyga jest nieco rozgałęziona i krótka[11]. Ma krótkie kłącza[6].
- Liście
- Liście odziomkowe złożone są z 3–5 segmentów o owalnym kształcie. Są błyszczące, bezwłose lub mają słabe owłosienie o sinej barwie. Brzegi są ząbkowane. Liście łodygowe są całobrzegie i węższe – mają owalny lub lancetowaty kształt. Ułożone są w nibyokółku dookoła łodygi[5][6][12].
- Kwiaty
- Są pojedyncze lub zebrane po 2–3 w kwiatostanach[6]. Dorastają do 20–30 mm średnicy[11]. Mają żółtozłotą barwę. Działki kielicha są wyprostowane i owłosione[5]. Dno kwiatowe jest owłosione[12]. Słupki są nagie[7].
- Owoce
- Niełupki z wygiętym dzióbkiem na szczycie[12].
- Gatunki podobne
- Do rośliny podobne są gatunki R. gouanii, R. carinthiacus, R. aduncus, R. oreophilus oraz R. carpaticus, które również rosną w górach Europy[6].
Biologia i ekologia
Rośnie na łąkach, polanach w lasach, piargach oraz w miejscach, gdzie zalega śnieg. Kwitnie od maja do sierpnia[5]. Występuje na wysokości od 700 do 2700 m n.p.m.[11] Preferuje stanowiska w półcieniu. Dobrze rośnie na glebach o odczynie zasadowym[7].
Roślina jest owadopylna. Nasiona są przenoszone przez zewnętrzne części ciała zwierząt[13].
W obrębie tego gatunku wyhodowano kultywar 'Molten Gold' – dorasta do 12 cm wysokości, ma zwarty pokrój, liście mają ciemnozieloną barwę, a kwiaty są swobodnie wzniesione[6].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-05-30] (ang.).
- ↑ Ranunculus montanus Willd. (ang.). The Plant List. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ a b c d e Ranunculus montanus (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ a b c d e f g Ranunculus montanus (ang.). Alpine Garden Society. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ a b c d Ranunculus montanus Willd. (fr.). Tela Botanica. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ a b Ranunculus montanus Willd. (wł.). Altervista. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ Ranunculus montanus Willd., 1799 (fr.). Inventaire National du Patrimoine Naturel. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ Ranunculus montanus Willd. (fr.). Info Flora. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ a b c Renoncule des montagnes (fr.). Flore Alpes. [dostęp 2015-05-28].
- ↑ a b c Ranunculus montanus (fr.). crdp.ac-besancon. [dostęp 2015-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (27 czerwca 2013)].
- ↑ Ranunculus montanus Willd. (fr.). Belles Fleurs de France 2. [dostęp 2015-05-28].
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Ranunculus montanus
Autor: Enrico Blasutto, Licencja: CC BY-SA 3.0
Ranuncolo montano - Località: Sorgenti del Piave, Sappada (BL), 1820 m s.l.m.
Autor: Franco Folini from San Francisco, USA, Licencja: CC BY-SA 2.0
Ranunculus montanus Valmalenco, Sondrio Italy