Jean-François de La Pérouse
![]() La Pérouse przed ostatnią wyprawą | |
Data i miejsce urodzenia | 23 sierpnia 1741 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 1788 |
Zawód, zajęcie | wojskowy, żeglarz, odkrywca |
![]() Podpis La Pérouse w liście wysłanym z Kamczatki do Barthélemy de Lesseps, 25 września 1787 r. |
Jean-François de La Pérouse, właściwie Jean-François de Galaup comte de La Pérouse (ur. 23 sierpnia 1741 w okolicach Albi, Francja, zm. w 1788 w czasie wyprawy odkrywczej na Pacyfiku) – francuski oficer marynarki, żeglarz, odkrywca i naukowiec.
Życiorys
W trakcie swej kariery wojskowej wyróżnił się m.in. zniszczeniem fortów Kompanii Zatoki Hudsona podczas wojny z Wielką Brytanią w latach 1778–1783.
Przeszedł do historii jako dowódca francuskiej wyprawy odkrywczo-geograficznej, wysłanej przez króla Francji Ludwika XVI pod koniec XVIII wieku na Pacyfik z poleceniem zbadania nieznanych dotąd rejonów tego oceanu. Wyprawa La Pérouse’a zasługuje na wyróżnienie z powodu wyjątkowo dobrego przygotowania. Zalecenia króla oraz m.in. Akademii Morskiej w Breście (która dorównywała wtedy Akademii Królewskiej w Anglii) złożyły się łącznie na bardzo obszerną dokumentację, w której można było już znaleźć wyraźnego ducha myśli epoki oświecenia. Na wyprawę przygotowano duże i nowoczesne statki „La Boussole” i „L’Astrolabe”, wyposażono je w najnowocześniejszy sprzęt badawczy i nawigacyjny, a na pokładach znalazło się wielu uczonych różnych dyscyplin oraz zespół grafików i malarzy. Misja nie miała zadania dokonania podbojów, oprócz badań nastawiona była na nawiązanie kontaktów (także handlowych) z tubylcami – stąd w ładowniach okrętów znalazło się wiele europejskich roślin, których uprawy zamierzano ich nauczyć.
Wyprawa wyruszyła w sierpniu 1785 r. i była tak dobrze przygotowana, że przebiegała niemal w komfortowych warunkach. Na Pacyfik wpłynięto od strony Przylądka Horn. Zasadniczym celem wyprawy było rozpoznanie północnej części Pacyfiku na potrzeby handlu Francji z Chinami, toteż bardzo dokładnie zbadano hydrografię i opisano linię brzegową zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej oraz nie spenetrowanych do tej pory przez Europejczyków obszarów Morza Japońskiego. Wyprawa była nawet goszczona przez gubernatora Pietropawłowska Kamczackiego. W ciągu trzech lat wyprawa przemierzyła bez mała cały obszar Oceanu Spokojnego, badając geografię i przyrodę archipelagów w północnej, środkowej i południowej jego części, jak również wybrzeża Chile, Filipin, Formozy i Makau.
W lutym 1788 roku u wrót Zatoki Botanicznej na wschodnim wybrzeżu Australii doszło do spotkania wyprawy z pierwszym transportem osadników i skazańców z Anglii. To spotkanie z Anglikami jest ostatnią sprawdzoną informacją o wyprawie La Pérouse’a. Do roku 1829 nie było wiadomo, co stało się z oboma statkami i ich załogami.
Pierwsze wieści przywiózł do Francji ze swej wyprawy na Pacyfik Jules Dumont d’Urville, który w 1828 r. odnalazł w rejonie wyspy Vanikoro szczątki fregaty „L’Astrolabe”[1]. W 1959 r. francusko-belgijska wyprawa kierowana przez znanego wulkanologa Harouna Tazieffa odkryła przypadkiem na Vanikoro groby członków załogi okrętu „La Boussole”. Jednocześnie w wyniku poszukiwań podwodnych płetwonurkowie wydobyli przedmioty stanowiące wyposażenie okrętu (m.in. kotwice, armaty i astrolabium). W 1964 r. ekspedycja francuskiej marynarki wojennej na poławiaczu min „Dunkerquoise” odnalazła na głębokości 50-60 m wrak fregaty „La Boussole”, z którego wydobyto m.in. dzwon alarmowy[2].
Późniejsze badania archeologiczne szczątków wraków i legendy przekazywane w pieśniach tubylców dają dzisiaj dość pewny obraz tego, że wyprawa rozbiła się na rafach atolu Vanikoro w grupie Wysp Santa Cruz, a cała załoga została zjedzona przez tubylców. Ostateczną identyfikacją było wydobycie ze szczątków wraku, w maju 2005, między wieloma innymi przedmiotami, sekstansu firmy „Mercier” o którym istnieją zapisy w zachowanych we Francji dokumentach wyprawy[3].
Na cześć La Pérouse’a została nazwana jedna z cieśnin łączących Morze Japońskie z Pacyfikiem (Cieśnina La Pérouse’a).
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Prószyński Stanisław: Tajemnica wyspy Wanikoro, „Poznaj świat” R. VIII, nr 8 (93), sierpień 1960, s. 17-18.
- ↑ Maria Irena Mileska], „La Boussole” odnaleziona, „Poznaj świat” R. XII, nr 6 (139), czerwiec 1964, s. 41.
- ↑ Są wiadomości o Laperouse!. [dostęp 2013-05-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-03)].
Bibliografia
- F.B. Horner: Looking for La Perouse: D’Entrecasteaux in Australia and the South Pacific, 1792–1793, Miegunyah Press 1995, ISBN 0-522-84451-0.
- Ian F. McLaren: La Perouse in the Pacific, including searches by d’Entrecasteaux, Dillon, Dumont d’Urville: an annotated bibliography, University of Melbourne Library 1993, ISBN 0-7325-0601-8.
Linki zewnętrzne
- Wyprawa La Pérouse’a i Wielkie Morze Południowe na stronie www.pacyfik.net
- Podróż p. La Perouse na odkrycia nowych kraiów w latach 1785-1786 i 1788 w bibliotece Polona
- ISNI: 0000 0001 2319 7123
- VIAF: 2472934
- LCCN: n50082863
- GND: 11872651X
- NDL: 00469976
- LIBRIS: vs689k4d2c09nhj
- BnF: 14960413z, 11911032x
- SUDOC: 085789453
- NLA: 35291628
- NKC: xx0056702
- BNE: XX1654799
- NTA: 071531475
- BIBSYS: 90805121
- CiNii: DA02067498
- Open Library: OL166425A
- PLWABN: 9810693506905606
- NUKAT: n2005001190
- J9U: 987007279736305171
- PTBNP: 254638
- CANTIC: a11482849
- NSK: 000106979
- ΕΒΕ: 223557
- BLBNB: 000232282
- KRNLK: KAC201717703
- RISM: pe30012242
- WorldCat: lccn-n50082863
Media użyte na tej stronie
Signature de l'officier de marine et explorateur français La Pérouse, figurant dans lettres autographes composant la collection de M. Alfred Bovet, décrites par Étienne Charavay (1848-1899) ; imprimé sous la direction de Fernand Calmettes en 1887