Jerzy IV Hanowerski

Jerzy IV Hanowerski
Z Bożej łaski Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii król, Obrońca Wiary, król Hanoweru, książę brunszwicki na Lüneburgu
Ilustracja
ilustracja herbu
podpis
Król Wielkiej Brytanii i Hanoweru
Okresod 29 stycznia 1820
do 26 czerwca 1830
Koronacja19 lipca 1821
PoprzednikJerzy III Hanowerski
NastępcaWilhelm IV Hanowerski
Dane biograficzne
DynastiaWelfowie
Data i miejsce urodzenia12 sierpnia 1762
St. James’s Palace
Data i miejsce śmierci26 czerwca 1830
Windsor
OjciecJerzy III Hanowerski
MatkaCharlotta Mecklenburg-Strelitz
ŻonaKarolina Brunszwicka
DzieciCharlotta Augusta Hanowerska
Odznaczenia
Order Podwiązki (Wielka Brytania) Order Ostu (Wielka Brytania) Order Świętego Patryka (Wielka Brytania) Order Gwelfów (Hanower) Krzyż Wielki Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order św. Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Order Ducha Świętego (Francja) Order Świętego Michała (Francja) Order Złotego Runa (Austria) Order Orła Czarnego (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Order Złotego Runa (Hiszpania) Order Słonia (Dania) Order Świętego Januarego (Sycylia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda (Sycylia) Wstęga Trzech Orderów (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Avis (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Wilhelma (Holandia) Order św. Huberta (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Cesarskiego Orderu Piotra I (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana

Jerzy IV, właśc. Jerzy August Fryderyk (ang. George Augustus Frederick, ur. 12 sierpnia 1762 w Londynie, zm. 26 czerwca 1830 w Windsorze) – regent od 5 lutego 1811 do 29 stycznia 1820, potem król Wielkiej Brytanii i Hanoweru od 29 stycznia 1820, najstarszy syn króla Jerzego III i Charlotty Mecklenburg-Strelitz.

Za panowania Jerzego IV wydano akt o równouprawnieniu katolików i zniesiono ich dyskryminację w Anglii.

Książę Walii

W chwili narodzin w londyńskim St. James’s Palace automatycznie otrzymał tytuły księcia Kornwalii i księcia Rothesay. Kilka dni później został mianowany księciem Walii i hrabią Chester. 18 września 1762 r. został ochrzczony przez arcybiskupa Canterbury Thomasa Seckera. Jego rodzicami chrzestnymi byli Adolf Fryderyk IV, książę meklemburski na Strelitz, Wilhelm August Hanowerski, książę Cumberland, i Adelajda Sachsen-Gotha, księżna-wdowa Walii. Jerzy był zdolnym uczniem, biegle władał francuskim, niemieckim, włoskim i, oczywiście, angielskim.

W 1783 r. książę Walii skończył 21 lat. Otrzymał wówczas od Parlamentu pensję w wysokości 60 000 funtów. Dodatkowo otrzymywał „kieszonkowe” od ojca w wysokości 50 000 funtów. Książę zamieszkał w Carlton House, gdzie prowadził rozrywkowy tryb życia. Zaczęły narastać animozje między księciem a jego ojcem, któremu nie podobał się tryb życia pierworodnego. Król był ponadto konserwatystą i patrzył nieprzychylnym okiem na wigowskie sympatie syna i jego przyjaźń z liderem radykalnego skrzydła wigów, Charlesem Jamesem Foxem.

Maria Anna Fitzherbert

Wkrótce po 21 urodzinach zakochał się w Marii Annie Fitzherbert, katoliczce i wdowie po dwóch mężach (pierwszy z nich, Edward Weld, zmarł w 1775 r., drugi, Thomas Fitzherbert, zmarł w 1781 roku). Małżeństwo między Jerzym i Marią było zabronione na podstawie Act of Settlement z 1701 r., który zabraniał dziedziczenia korony tym, którzy poślubili katolików. Dodatkowo Akt o królewskich małżeństwach z 1772 r. wymagał zgody króla na małżeństwo następcy tronu. Zgoda króla na to małżeństwo nie wchodziła jednak w grę. Mimo to para pobrała się 15 grudnia 1785 r. w rezydencji pani Fitzherbert, Park Lane w Mayfair. Król nigdy nie uznał tego małżeństwa. Mimo to pani Fitzherbert uważała, że jej małżeństwo jest ważne, gdyż prawo kanoniczne stoi ponad prawem państwowym. Ze względów politycznych związek ten pozostał tajemnicą, a pani Fitzherbert obiecała nie afiszować się z nim.

Książę prowadził rozrzutny i ekstrawagancki tryb życia, więc rychło popadł w długi. Król odmówił wsparcia finansowego swego syna i książę musiał wyprowadzić się z Carlton House i zamieszkać u pani Fitzherbert. Wówczas zadziałali stronnicy księcia w Izbie Gmin. W 1787 r. złożyli oni propozycję, aby długi księcia zostały pokryte przez Parlament. Opozycja podejrzewała związek księcia z Marią Fitzherbert. Ujawnienie małżeństwa zakończyłoby się skandalem, więc Charles James Fox określił te pogłoski jako kalumnię. Pani Fitzherbert nie spodobało się to i poskarżyła się księciu Jerzemu. Na jego polecenie inny wig, Richard Brinsley Sheridan, powtórzył deklarację Foxa, tyle że w złagodzonych słowach. Parlament dał się przekonać i przekazał księciu 161 000 funtów na pokrycie długu oraz 60 000 na ponownie wprowadzenie się do Carlton House.

Kryzys regencyjny 1788 roku

Jerzy III cierpiał na dziedziczną chorobę – porfirię. Pierwsze ataki choroby nastąpiły już w 1765 r. Ten z lata 1788 r. był jednak znacznie silniejszy i uniemożliwił królowi wykonywanie swoich obowiązków. Musiano przełożyć rozpoczęcie sesji Parlamentu z 25 września na 20 listopada, ale i do tego czasu król nie wyzdrowiał. A bez mowy tronowej króla Parlament nie mógł rozpocząć swoich obrad.

Chociaż teoretycznie nie był zobowiązany do tego, Parlament rozpoczął debatę na temat regencji. Fox twierdził na forum Izby Gmin, że książę Walii, który miał być regentem, powinien otrzymać pełnię królewskiej władzy. Przeciwne stanowisko zajmował premier William Pitt Młodszy. Zgadzał się on co do osoby regenta, ale wolał, aby był on poddany kontroli Parlamentu. Stwierdził nawet, że książę Walii nie ma większych praw do regencji, niż ktokolwiek inny w tym kraju.

Książę, chociaż dotkliwie odczuł uwagi Pitta, nie dał pełnego poparcia tezom Foxa. Młodszy brat księcia, Fryderyk August Hanowerski, książę Yorku, powiedział, że jego brat nie przyjmie żadnej władzy bez zgody Parlamentu. Mając to zapewnienie Pitt rozpoczął prace nad Aktem o regencji. Według niego uprawnienia księcia Walii jako regenta miały być mocno ograniczone (nie będzie on mógł np. sprzedawać królewskich dóbr lub nadawać parowskich tytułów osobom niebędącym dziećmi króla). Jerzy odrzucił projekt Pitta twierdząc, że jest on produktem słabości, nierządu i zagrożenia każdej gałęzi władzy przez korupcję. Kierując się jednak interesami państwa obie strony doszły do porozumienia.

Główną przeszkodą w przyjęciu Aktu o regencji był brak mowy tronowej króla. Mowa musiała być wygłoszona przez monarchę, ale również przez Lordów Komisarzy, ale żaden ich dokument nie mógł zostać przypieczętowany Wielką Pieczęcią, gdyż ta mogła zostać użyta tylko za wiedzą króla. Pitt i jego ministrowie zignorowali ostatnie zastrzeżenie i użyli Wielkiej Pieczęci do przeforsowania ustawy. Zostało to skrytykowane przez wielu polityków, a książę Yorku nazwał Akt niekonstytucyjnym i nielegalnym. Mimo to większość parlamentarna uważała, że należy zapewnić ciągłość władzy w państwie. Tak więc 3 lutego 1789 r. Parlament został otwarty przez Lordów Komisarzy. Akt o regencji przeszedł w Izbie Gmin, ale przed głosowaniem w Izbie Lordów król Jerzy III powrócił do zdrowia. Wszelka debata na temat regencji stała się bezprzedmiotowa.

Małżeństwo

Portret Jerzego IV pędzla Thomasa Lawrence’a

Mimo zasiłków od Parlamentu książę dalej był po uszy w długach. Król zapowiedział, że nie będzie pomagał synowi, dopóki ten nie poślubi swojej kuzynki, Karoliny (17 maja 17687 sierpnia 1821), córki Karola Wilhelma Ferdynanda, księcia brunszwickiego na Wolfenbüttel, i Augusty Charlotty, córki Fryderyka Ludwika, księcia Walii, siostry Jerzego III. W 1795 r. książę Jerzy wyraził w końcu zgodę na to małżeństwo. Do Brunszwiku pojechał James Harris, który reprezentował księcia per procura na ślubie. Pierwsze spotkanie przyszłych małżonków nie było szczęśliwe. Jerzy był przerażony perspektywą poślubienia brzydkiej kobiety, która na dodatek, jego zdaniem, nie przywiązywała wielkiej wagi do higieny osobistej. Harris wspominał, że kiedy książę zobaczył swoją przyszłą żonę, odwrócił się i odszedł do odległej części apartamentu. Zawołał mnie do siebie i powiedział: „Harris nie jest mi dobrze, proszę o szklankę brandy”.

Królowa Karolina Brunszwicka

Ślub odbył się 8 kwietnia 1795 r. w Kaplicy Królewskiej w St. James’s Palace. Noc poślubną Jerzy spędził pijąc na podłodze, a do sypialni trafił dzięki kamerdynerowi[1]. Kilka tygodni później małżeństwo to de facto się rozpadło. Księżnej udało się jednak zajść w ciążę. Urodziła córkę, Charlottę Augustę (7 stycznia 17966 listopada 1817), która później poślubiła przyszłego króla Belgii Leopolda I. Zapewniwszy Wielkiej Brytanii dziedziczkę tronu Jerzy napisał do żony: Nasze upodobania nie są w naszej władzy ani nie powinny nas trzymać razem, bo natura nie zrobiła nas odpowiednimi jeden do drugiego. Ciche i dobre społeczeństwo jest jednakże w naszej władzy, co pozwoliło ograniczyć nasze kontakty do tego.

Przed poznaniem pani Fitzherbert książę Walii miał wiele kochanek i nieślubnych dzieci. Jego kochanką była Mary Robinson, aktorka, z którą zerwał po zapłaceniu ogromnej sumy pieniędzy, kiedy zagroziła wysłaniem miłosnych listów księcia do prasy; Grace Elliott, rozwiedziona żona fizyka; oraz Frances Villier, hrabina Jersey, z którą był związany przez kilka lat. Później jego kochanką była Isabella Seymour-Conway, markiza Hertfort, i wreszcie przez ostatnie 10 lat życia niezwykle gruba i zachłanna Elizabeth Conyngham, markiza Conyngham.

W międzyczasie pogorszyła się finansowa kondycja księcia. Jego długi urosły do sumy 630 000 funtów w 1795 r. Po zawarciu małżeństwa zostały w części spłacone przez Parlament. Parlament przeznaczył również dla księcia sumę 65 000 funtów rocznie. W 1803 r. dodano do tego dodatkowe 60 000. W 1806 r. książę spłacił wreszcie swoje długi sprzed 1795 r. Długi zaciągnięte później pozostały niespłacone.

W 1804 r. rozpętał się spór o opiekę nad księżniczką Charlottą. Zakończył się on umieszczeniem Charlotty pod opieką dziadka. W tym czasie książę oskarżył swoją żonę o posiadanie nieślubnego dziecka. Księżnej Walii nie postawiono w stan oskarżenia, ale parlamentarna komisja wyraziła ubolewanie z powodu jej „niedyskretnego” prowadzenia się.

Regencja

Jerzy jako książę-regent

Pod koniec 1810 r. król Jerzy III ponownie podupadł na zdrowiu po śmierci swojej ukochanej najmłodszej córki Amelii. Zgodnie z precedensem z 1788 r. Parlament powołał bez zgody króla Lordów Komisarzy. Ci przy użyciu Wielkiej Pieczęci przypieczętowali ustawę znaną jako Akt o regencji 1811 r. Książę Jerzy został regentem królestwa (od tej pory występował jako książę-regent). Przejął on większość uprawnień monarchy, część pozostała w gestii Parlamentu.

Kiedy książę Walii został regentem, jednym z najpoważniejszych politycznych konfliktów była sprawa emancypacji katolików. Torysi, na czele z premierem Spencerem Percevalem, sprzeciwiali się emancypacji, podczas gdy wigowie zaliczali się do jej zwolenników. Na początku regencji Jerzy wspierał lidera wigów, lorda Grenville’a. Nie doprowadził jednak do natychmiastowego przejęcia władzy przez wigów. Przekonywany przez matkę, uznał, że natychmiastowa dymisja gabinetu torysów przyczyni się do pogorszenia stanu zdrowia króla Jerzego, eliminując jego szanse na wyzdrowienie. W 1812 r. stan zdrowia króla pogorszył się jeszcze bardziej i stało się jasne, że już nie wyzdrowieje. Książę jednak ponownie nie utworzył wigowskiego rządu. Poprosił natomiast wigów o wejście do rządu Percevala, ci jednak odmówili. Sprzeczność stanowisk wobec katolików dała o sobie znać. Perceval pozostał na czele torysowskiego rządu, jednak nie na długo.

Kiedy 11 maja 1812 r. John Bellingham zamordował Percevala, książę-regent pozostawił dotychczasowych ministrów na stanowiskach. Izba Gmin wyraziła swoją wolę mocnej i skutecznej administracji. Na kandydatów na nowego premiera regent zaproponował markiza Wellesley, a później hrabiego Moira. Obie nominacje zostały odrzucone przez zainteresowanych. Ostatecznie premierem został Robert Jenkinson, 2. hrabia Liverpool.

Torysi, w przeciwieństwie do wigów, takich jak Charles Grey, 2. hrabia Grey, opowiadali się za kontynuowaniem wojny z napoleońską Francją. Ostatecznie w 1814 r. cesarz Francuzów Napoleon Bonaparte został pokonany i zesłany na Elbę. Na kongresie wiedeńskim postanowiono o podniesieniu elektoratu Hanoweru do rangi królestwa. Napoleon powrócił jeszcze na słynne 100 dni w 1815 r., ale książę Wellington pokonał go 18 czerwca 1815 r. pod Waterloo. W latach 1812–1814 r. trwała wojna ze Stanami Zjednoczonymi, która zakończyła się kompromisowym pokojem.

Podczas okresu Regencji Jerzy brał aktywny udział w sprawach kultury i życia towarzyskiego. Działał w różnych stowarzyszeniach. Przyjaźnił się z Beau Brummellem, który mimo niskiego pochodzenia zrobił karierę w arystokratycznych salonach dzięki wyjątkowemu wyczuciu stylów w modzie. Architekt John Nash stworzył kierunek w architekturze nazywany „stylem regencji”. W Londynie Nash ozdobił w nowym stylu Regent's Park i Regent's Street. Jerzemu przypadła do gustu idea wypoczynku nad morzem. Dla tego celu kazał wybudować Brighton Pavilion, który miał wywoływać skojarzenia z indyjskim Tadż Mahal.

Panowanie

Bankiet wydany przez Jerzego IV z okazji koronacji w Westminster Hall 19 lipca 1821 r.

Kiedy 29 stycznia 1820 r. zmarł Jerzy III, książę-regent wstąpił na tron jako Jerzy IV, ale jego władza nie uległa wzmocnieniu. W momencie wstąpienia na tron Jerzy był otyłym jegomościem (ważył ok. 111 kg), prawdopodobnie uzależnionym od opium.

Przy okazji koronacji Jerzego IV powróciła sprawa jego żony. Jerzy i Karolina żyli w separacji od 1796 r. i oboje siali zgorszenie swoim swobodnym trybem życia. Karolina podróżowała po Europie ze swoimi kochankami, ale na wieść o śmierci teścia wróciła do Anglii. Jerzy IV odmówił uznania Karoliny królową i nakazał swoim ambasadorom, aby przekonali do tego europejskie dwory. Imię Karoliny miało zostać usunięte z liturgii Kościoła Anglii. Król chciał uzyskać rozwód w Parlamencie. Jednak ustawa o karach z 1820 r. nie zyskała przychylności opinii publicznej i została wycofana z prac Parlamentu. Karolina pozostała więc żoną Jerzego, jednak kiedy 19 lipca 1821 r. pojawiła się w Opactwie Westminsterskim na koronacji męża, zamknięto jej drzwi przed nosem. Karolina zmarła 7 sierpnia 1821 r. Traf chciał, że niedługo wcześniej zmarł na wygnaniu na Świętej Helenie Napoleon Bonaparte. Jerzego powiadomiono o tym w słowach Wasza Wysokość, umarł Twój największy wróg. Jerzy miał wówczas odpowiedzieć: Ale czy umarła ona śmiercią naturalną?

Król Jerzy podczas wizyty w Szkocji w 1822 r.

Koronacja Jerzego była wspaniałym i drogim widowiskiem. Kosztowała ok. 243 000 funtów. W 1821 r. Jerzy IV odwiedził Irlandię. Rok później był w Edynburgu, odwiedzając Szkocję jako pierwszy hanowerski monarcha. Przebywał tam „21 zwariowanych dni”. Wizytę organizował sir Walter Scott.

Jerzy IV spędził większość swoich rządów w zamku Windsor. Starał się jednak wywierać pewien wpływ na życie polityczne kraju. Głównie chodziło o sprawę emancypacji katolików. Początkowo król ją popierał, w 1797 r. zaproponował ustawę o katolickiej emancypacji w Irlandii. Jednak w 1813 r. sprzeciwił się projektowi ustawy o wsparciu dla katolicyzmu. W 1824 r. skrytykował publicznie pomysł emancypacji. Składając podczas koronacji przysięgę o ochronie wiary protestanckiej nie mógł teraz, jak argumentował, wspierać katolicyzmu. Wpływ Korony na rządy był jeszcze silny, i wsparty nieugiętą postawą torysów i lorda Liverpoola sprawił, że sprawa katolicka wydawała się beznadziejną. W 1827 r. lord Liverpool ustąpił z urzędu. Jego miejsce zajął George Canning, torys, ale popierający emancypację. Wciąż jednak napotykał na opór króla, który publicznie ogłosił, że robi to przez szacunek dla swojego pobożnego ojca.

Poglądy Canninga na sprawę katolicką nie zostały dobrze przyjęte przez bardziej konserwatywnych torysów, takich jak książę Wellington. W rezultacie Canning musiał dopuścić do swojego gabinetu wigów. Premier zmarł w 1828 r. i został zastąpiony przez Fredericka Robinsona, 1. wicehrabiego Goderich. Koalicja wigowsko-torysowska nie przetrwała roku. Jeszcze w 1828 r. Goderich podał się do dymisji i stanowisko premiera objął książę Wellington. Sprawa równouprawnienia katolików wydawała się stracona. Jednak w 1829 r. książę Wellington doprowadził do zgody króla na podpisanie ustawy o wsparciu katolików. Teraz do akcji wszedł młodszy brat króla, fanatycznie antykatolicki książę Cumberland. Pod jego wpływem król wycofał się z podpisania ustawy. 4 marca gabinet Wellingtona podał się do dymisji. Następnego dnia, pod wpływem presji środowisk politycznych, król zdecydował się jednak podpisać ustawę. Ministrowie pozostali na stanowiskach, a król podpisał Akt o równouprawnieniu katolików 13 kwietnia 1829 r.[2]

Zamiłowanie do alkoholu i rozrywkowego trybu życia sprawiło, że król mocno przybrał na wadze. Narażało go to na wyśmianie podczas publicznych wystąpień. Cierpiał również na podagrę, miażdżycę, zaćmę i prawdopodobnie porfirię. Całe dnie spędzał w łóżku cierpiąc na spazmy i mając problemy z oddychaniem. Cierpiał na chorobę serca, którą leczył ogromnymi ilościami whisky i ponczu. Efektem tego była purpurowa twarz i puchlina wodna, która sprawiała, że stał się podobny do „puchowej kołdry”. Wiosną 1830 r. przeszedł kilka ataków serca. 23 maja został zmuszony do położenia się do łóżka.

Wieczorem 25 czerwca król usnął bez niepokojących objawów. Obudził się nagle o 3.00 nad ranem i zawołał służbę. Natychmiast przybiegł sir Walter Waller. Król poprosił, żeby poprawić mu poduszki. Nagle krzyknął: Dobry Boże, Watty, co to jest!?, po czym sam sobie odpowiedział: Mój chłopcze, to jest śmierć. To były jego ostatnie słowa. Zmarł o godzinie 3.30. Został pochowany w zamkowej kaplicy św. Jerzego 15 lipca 1830 r.

Jerzy wielokrotnie wyrażał życzenie, aby pochowano go w ubraniu, które będzie nosił w chwili śmierci. Książę Wellington kazał spełnić ostatnią wolę władcy, ale przed pogrzebem postanowił sprawdzić, co było przyczyną tego dziwnego życzenia. Oglądając zwłoki odkrył na szyi króla czarną, brudną wstążkę z przyczepioną ozdobioną diamentami miniaturą. Była to podobizna Marii Fitzherbert.

Jego jedyna córka zmarła w 1817 r. wskutek komplikacji poporodowych. W 1827 r. zmarł młodszy brat króla, książę Yorku. Tron przypadł więc trzeciemu synowi Jerzego III, księciu Clarence jako Wilhelmowi IV.

Dziedzictwo

Z okazji śmierci Jerzego The Times napisał: Nigdy nie było bardziej pożałowania godnego stworzenia, niż zmarły król. Jakie oko uroniło nad nim łzę? Czy ktoś pogrążył się w smutku na wieść o jego śmierci? Jeśli miał jakiegoś przyjaciela – oddanego przyjaciela na jakimkolwiek etapie życia – publicznie ogłaszamy, że jego lub jej imię nigdy do nas nie dotarło.

Podczas kryzysu politycznego związanego z emancypacją katolików książę Wellington powiedział o Jerzym, że był on najgorszym człowiekiem jakiego spotkałem podczas swojego życia, najbardziej samolubnym, najbardziej fałszywym, z gruntu zły, pozbawiony zdolności. Ten sam książę w mowie wygłoszonej po śmierci króla na forum Izby Lordów nazwał go jednak najbardziej utalentowanym mężem swoich czasów i chwalił jego wiedzę i zdolności. Prawdziwe poglądy Wellingtona mieściły się zapewne gdzieś pomiędzy tymi dwoma stwierdzeniami. Napisał później, że Jerzy był wspaniałym patronem sztuki, najbardziej niezwykłym połączeniem talentu, rozumu, bufonady, uporu i dobrego samopoczucia – również wiele złych cech, które czyniły go najbardziej skomplikowanym charakterem jaki zdarzyło mi się w życiu spotkać.

Jerzy IV był opisywany jako „pierwszy gentleman Anglii”, w nawiązaniu do jego stylu i manier. Miał ku temu predyspozycje: był bystry i dobrze wykształcony, ale jego lenistwo i żarłoczność nie pozwoliły mu wykorzystać tych talentów. The Times napisał pewnego razu, że Jerzy zawsze przedkładał dziewczynę i flaszkę nad politykę i kazanie.

Istnieje wiele pomników króla Jerzego, większość z nich została odsłonięta podczas jego panowania. Stoją m.in. na Trafalgar Square (pomnik konny dłuta sir Francisa Chantreya) oraz przed Pawilonem Królewskim w Brighton.

W Edynburgu most Jerzego IV łączy Stare Miasto z Cowgate. Zbudował go Thomas Hamilton w 1829 r. i wykończył w 1835 r. Kings Cross otrzymał swoją nazwę od pomnika króla Jerzego, który stał tam przez krótki czas w latach 30. XIX w. Wcześniej ten teren był znany jako „Most bitewny”.

Okres regencji przyniósł zmiany w modzie, co było pewną zasługą króla Jerzego. Kiedy jego polityczni przeciwnicy wprowadzili podatek od peruk, król przestał je nosić, pokazując się publicznie z naturalnymi włosami. Nosił ubrania w ciemnych kolorach, po części, żeby ukryć nadwagę. Nosił spodnie poniżej kolan, gdyż takie były luźniejsze, a także wysoki kołnierz, który zakrywał jego podwójny podbródek. Jego wizyta w Szkocji w 1822 r. przyczyniła się do ukształtowania obecnego wzoru szkockiego tartanu.

Jerzy IV w kulturze

  • Jerzy z okresu, gdy był księciem regentem jest jednym z głównych bohaterów trzeciej serii serialu komediowego BBC Czarna żmija rozważny i romantyczny. Został okrutnie sparodiowany przez przedstawienie go jako niemożliwego do opisania głupca i błazna. Niemal wszyscy okazują mu pogardę, ale on sam nie jest w stanie tego dostrzec. W postać księcia wcielił się Hugh Laurie.
  • Jako książę Walii postać Jerzego IV pojawia się również w sztuce Szaleństwo Jerzego III Alana Bennetta i jej ekranizacji z 1994 r. Szaleństwo króla Jerzego w reżyserii Nicholasa Hytnera. Akcja filmu rozgrywa się podczas kryzysu regencyjnego 1788 r. W postać Jerzego wcielił się Rupert Everett. Jerzego zagrał również Peter Ustinov w filmie Curtisa Bernhardta z 1954 r. pt. Beau Brummell. Postać Jerzego pojawia się również w filmie Księżniczka Caraboo z 1994 r. w reżyserii Michaela Austina. Wcielił się w nią John Sessions.
  • Jerzy jest również bohaterem powieści Bernarda Cornwella Sharpe's Regiment, której akcja rozgrywa się okresie Regencji. Sportretowany jest tam jako gruby, ekstrawagancki i prawdopodobnie cierpiący na tę samą chorobę, co jego ojciec. Jest entuzjastą Richarda Sharpe’a i twierdzi, że był obecny podczas bitwy pod Talaverą, gdzie pomógł Sharpe'owi zdobyć francuski sztandar. W przypisach do swojej powieści Cornwell napisał, że opierał się na autentycznym zajściu, jakie miało miejsce podczas obiadu, na którym obecny był książę Wellington, podczas którego Jerzy twierdził, że prowadził szarżę pod Waterloo. W telewizyjnej adaptacji noweli Jerzego zagrał Julian Fellowes.
  • W opowiadaniu Arthura Conana Doyle’a Psy się nie mylą („Shoscombe Old Place”) w tomie Księga przypadków Sherlocka Holmesa jeden z bohaterów, Robert Norberton, z powodu swego hulaszczego sposobu życia określony został przez doktora Watsona jako „pasujący bardziej do epoki Regenta” niż do czasów sobie współczesnych.
  • Został przedstawiony w serialu „Tabu” z 2017 roku, gdzie zagrał go Mark Gatiss.
  • W serialu dla dzieci CBBC Horrible Histories jego rolę zagrał Jim Howick. Postać Jerzego śpiewa piosenkę Born 2 Rule razem z Jerzym I, Jerzym II i Jerzym III. Pojawia się również w piosence o władcach Anglii i Wielkiej Brytanii. W serialu podkreślono fakt jego otyłości.

Odznaczenia

Pół korony Jerzego IV z 1821 r.

Odznaczenia brytyjskie (do 29 stycznia 1820)

Wielki mistrz orderów (od 29 stycznia 1820)

  • Wielki Mistrz Najszlachetniejszego Orderu Podwiązki
  • Wielki Mistrz Najstarszego i Najszlachetniejszego Orderu Ostu
  • Wielki Mistrz Najbardziej Znamienitego Orderu św. Patryka
  • Wielki Mistrz Najbardziej Honorowego Orderu Łaźni
  • Wielki Mistrz Królewskiego Orderu Gwelfów
  • Wielki Mistrz Wielce Znakomitego Orderu św. Michała i św. Jerzego

Odznaczenia zagraniczne

Honorowe godności wojskowe

  • od 4 marca 1766 r.: pułkownik Honorowej Kompanii Artylerii
  • 18 lipca 179629 stycznia 1820 r.: pułkownik 10 królewskiego regimentu lekkich dragonów Księcia Walii (10th Royal Regiment of Light Dragoons, The Prince of Wales's Own)
  • od 25 lipca 1815 r.: pułkownik Life Guards (1 i 2 regimentu)
  • marszałek polny (stopień nadany w 1815 r.)

Przypisy

  1. Strony nie znaleziono - Nauka angielskiego i niemieckiego online za darmo, anglia.filo.pl [dostęp 2017-12-15] [zarchiwizowane z adresu 2009-08-17] (pol.).
  2. Ustawa ta zabraniała sprawowania przez katolikow określonych stanowisk : króla, regenta, kanclerza, lorda Tajnej Pieczęci i namiestnika Irlandii. The Emancipation Bill (ang.)
  3. Hof- und Staats-Schematismus des österreichischen Kaiserthums. Wiedeń: 1824, s. 25

Bibliografia

  • Saul David, Prince of Pleasure: The Prince of Wales and the Making of the Regency, Grove Press, 2000, ​ISBN 0-8021-3703-2
  • Michael de la Noy, George IV, wyd. Sutton Publishing, Gloucestershire, 1998, ​ISBN 0-7509-1821-7
  • Christopher Hibbert, George IV, Prince of Wales, 1762-1811, wyd. Longman, Londyn 1972, ​ISBN 0-582-12675-4
  • Christopher Hibbert, George IV, Regent and King, 1811-1830, wyd. Allen Lane, Londyn 1973, ​ISBN 0-7139-0487-9
  • E.A. Smith, George IV, Yale University Press, 1999, ​ISBN 0-300-07685-1
  • Charles Phillips: The Illustrated Encyclopedia of Royal Britain. John Haywood, Richard G. Wilson (konsult.). New York: Metro Books, 2011. ISBN 978-1-4351-1835-5.

Media użyte na tej stronie

RUS Order of St. Alexander Nevsky BAR.png
Autor: Wiki Romi, Licencja: CC0
Order Świętego Aleksandra Newskiego
Order St. Andrew (Russia) ribbon.svg
Autor: Reliavech, Licencja: CC BY-SA 4.0
Barette de l'ordre de Saint-André (Russie impériale).
Ord.Aquilanera.png
Order of Black Eagle's ribbon - Prussia
IT TSic Order Santo Gennaro BAR.svg
Autor: Mimich, Licencja: CC BY-SA 3.0
Order of Santo Gennaro of the Kingdom of Two Sicilies
Ord.SanFerdinandoMerito-GC.png
Autor: Louis14, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nastro da cavaliere di gran croce dell'Ordine di San Ferdinando e del Merito (Regno delle Due Sicilie)
PRT Order of Christ - Grand Cross BAR.svg
Autor: KarlHeintz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Chrystusa (Portugalia)
BRA Order of the Southern Cross - Grand Cross BAR.png
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Krzyża Południa
ESP Charles III Order GC.svg
Autor: Heralder (Crown by Miguillen, Licencja: CC BY-SA 3.0
Ribbon bar of the Order of Charles III, Grand Cross.
Ord.Aquilarossa-GC.png
Autor: Louis14, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nastro da cavaliere di gran croce del'Ordine dell'Aquila Rossa del Regno di Prussia (Germania)
Caroline of Brunswick.jpg
Portrait of Caroline of Brunswick (Close up of Image:CarolineOfBrunswick big.jpg)
Order of the Bath (ribbon).svg
Autor: Image sourced from 'Medals of the World' website: http://www.medals.org.uk/index.htm, Licencja: CC BY 2.5
Ribbon of the Order of the Bath
PRT Military Order of the Tower and of the Sword - Grand Cross BAR.png
Baretka Krzyża Wielkiego Wojskowego Orderu Wieży i Miecza
Coat of arms of Ireland.svg
Arms of Ireland. Blazon: Azure, a harp or stringed argent.
George IV Signature.svg
Signature of George IV of the United Kingdom.
PRT Military Order of Aviz - Grand Cross BAR.svg
Autor: KarlHeintz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Baretka Krzyża Wielkiego Wojskowego Orderu Aviz
NLD Military Order of William - Grand Cross BAR.png
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Wojskowego Wilhelma
George IV of the United Kingdom.jpg
Portrait of King George IV in the robes of the Order of the Garter as Prince Regent
George IV van het Verenigd Koninkrijk.jpg
King George IV depicted wearing the robes of the Order of the Garter and four collars of chivalric orders: the Golden Fleece, Royal Guelphic, Bath and Garter.
Coat of Arms of the United Kingdom (1816-1837).svg
Autor: SodacanInkscape-ws.svg Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape ., Licencja: CC BY-SA 3.0

Coat of Arms of the United Kingdom from 1816 to 1837 used by King George III, George IV and William IV


Quarterly, First and Fourth Gules three lions passant guardant in pale Or armed and langued Azure (for England), Second quarter Or a lion rampant within a double tressure flory counter-flory Gules (for Scotland), Third quarter Azure a harp Or stringed Argent (for Ireland), over all an inescutcheon, ensigned by an arched royal crown, Tierced per pale and per chevron, First Gules two lions passant guardant Or (for Brunswick), Second Or semée of hearts Gules a lion rampant Azure (For Luneburg), Third Gules a horse courant Argent (For Hanover), an inescutcheon over all three, Gules the Crown of Charlemagne Proper (As Archtreasurer of the Holy Roman Empire), the whole surrounded by the Garter; for a Crest, upon the Royal helm the imperial crown Proper, thereon a lion statant guardant Or imperially crowned Proper; Mantling Or and ermine; for Supporters, dexter a lion rampant guardant Or crowned as the Crest, sinister a unicorn Argent armed, crined and unguled Proper, gorged with a coronet Or composed of crosses patée and fleurs de lys a chain affixed thereto passing between the forelegs and reflexed over the back also Or; Motto 'Dieu et mon Droit' in the compartment below the shield, with the Union rose, shamrock and thistle engrafted on the same stem.
  • PINCHES, J.H & R.V., The Royal Heraldry of England, 1974, Heraldry Today.
Ribbon bar Order of St. Patrick.jpg
Ribbon bar of the UK Order of St. Patrick
Shield of Arms of the Duke of Rothesay.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Arms of the Duke of Rothesay as shown on "His Royal Highness's Scottish Banner". Text from official web-site of the Prince of Wales[1]:
"The Prince of Wales had the idea of incorporating his Scottish titles - Duke of Rothesay, Lord of the Isles and Great Steward of Scotland - into a banner. It was designed in 1974 by Sir Iain Moncrieffe in his capacity as Albany Herald and approved by The Queen later that year. The standard, exclusively for use when The Prince is in Scotland, was first flown on 21st July 1976, when he visited Loch Kishorn, Wester Ross, to launch the Ninian Central oil platform production dock, the site of which was part of the ancient lordship of the Isles. The standard is also known as His Royal Highness's Scottish Banner. The first and fourth quarterings of the banner - blue and white chequered band across a gold background - represent the Great Steward of Scotland. The second and third quarterings - a black galley with red flags on a white background - represent the Lord of the Isles. Superimposed in the centre is a small gold shield with the red Lion Rampant within a red Royal Tressure on it, charged with a blue label of 3 points. This represents the Dukedom of Rothesay"
Order of the Thistle UK ribbon.png
Autor: Image sourced from 'Medals of the World' website: http://www.medals.org.uk/index.htm, Licencja: CC BY-SA 2.5
Ribbon of the Order of the Thistle
DE-BY Orden des Heiligen Hubertus BAR.svg
Baretka: Rycerski Order Domowy Św. Huberta (Bawaria)
Imperial Order of Pedro I.gif
Imperial Order of Pedro I
Royal Guelphic Order.png
Autor: Ericalford, Licencja: CC BY-SA 3.0
Royal Guelphic Order ribbon bar
UK Order St-Michael St-George ribbon.svg
Baretka brytyjskiego Orderu św. Michała i św. Jerzego.
PRT Three Orders BAR.svg
Autor: KarlHeintz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Baretka Wstęgi Trzech Orderów (Portugalia)
Order of the Garter UK ribbon.png
Autor: Image sourced from 'Medals of the World' website: http://www.medals.org.uk/index.htm, Licencja: CC BY-SA 2.5
Ribbon of the Order of the Garter
Order of Saint Stephen of Hungary - Ribbon bar Grand-Cross.svg
Autor: , Licencja: CC BY 3.0
Baretka: Order Świętego Stefana – Krzyż Wielki – Węgry.
Coat of Arms of Brunswick-Lüneburg.svg
Autor: Kaiser Torikka+elements from the work of SodacanInkscape-ws.svg Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape ., Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of arms of Brunswick-Lüneburg Blazon: Per pale, I Gules two lions passant guardant Or (for Brunswick), II Or a semy of hearts Gules a lion rampant Azure (for Lunenburg)
George IV in kilt, by Wilkie.jpg
Sir David Wilkie's flattering portrait, painted in 1829, of King George IV in kilt during the visit to Scotland in 1822. The King wore the Royal Stewart tartan, flesh-colored hose and the green sash of the Order of the Thistle.
PRT Order of Saint James of the Sword - Grand Cross BAR.svg
Autor: KarlHeintz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Baretka Krzyża Wielkiego Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia)
Ordre du Saint-Esprit Chevalier ribbon.svg
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar of the order of the Holy Spirit (France)
Ordre de Saint-Michel Chevalier ribbon.svg
Autor: Borodun, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: l'Ordre de Saint-Michel