Jerzy Kulczycki (1895–1919)

Jerzy Kulczycki
podporucznik piechoty podporucznik piechoty
Data i miejsce urodzenia

5 września 1895
Warszawa

Data i miejsce śmierci

22 października 1919
Witerża

Przebieg służby
Lata służby

1914–1919

Siły zbrojne

Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Polska Siła Zbrojna
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie

Formacja

Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie

Jednostki

1 pułk piechoty LP
5 pułk piechoty LP
3 pułk piechoty LP
36 pułk piechoty

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
(bitwa pod Kostiuchnówką)
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości

Jerzy Kulczycki (ur. 5 września 1895 w Warszawie[1][a], zm. 22 października 1919 w Witerży) – podporucznik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Syn Ludwika - wybitnego socjologa, społecznika oraz polityka (1866-1941) i Natalii z domu Smosarskiej (1871-1952)[2][3][4]. Ukończył VII Gimnazjum we Lwowie, a następnie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim[3].

Po wybuchu I wojny światowej przerwał studia. W dniu 8 sierpnia 1914 r. wstąpił do oddziałów strzeleckich, a następnie służył w Legionach Polskich, w których przydzielony został jako podoficer prowiantowy do 3 kompanii V batalionu 1 pułku piechoty. Od połowy grudnia 1914 roku był już żołnierzem 5 pułku piechoty Legionów Polskich, wchodzącego w skład I Brygady. Z powodów zdrowotnych został zwolniony ze służby i skierowany na leczenie do Wiednia. Działał tam w Polskim Towarzystwie Akademickim „Ogniwo”. Po trzymiesięcznym pobycie w Wiedniu 20 lutego 1915 roku powrócił do Legionów[5]. Awansowany kolejno do stopnia starszego szeregowego (19 maja 1915) i kaprala (6 sierpnia 1915). W lipcu 1916 roku został ranny w bitwie pod Kostiuchnówką, ale pozostał w szeregach. Pod koniec kwietnia 1917 roku pełnił służbę w 10 kompanii III batalionu 5 pułku piechoty LP[2][3].

Po kryzysie przysięgowym wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej i otrzymał przydział do 6 kompanii 3 pułku piechoty LP. Jesienią 1917 roku, już w randze sierżanta, rozpoczął naukę w Szkole Podchorążych Piechoty. Z dniem 1 marca 1918 roku mianowany został na stopień podporucznika oraz wyznaczony na stanowisko instruktora w tejże szkole podchorążych[1][3]. Kontynuował przerwane studia prawnicze, 10 października 1918 r. uzyskał absolutorium na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[6].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego i zatwierdzony w stopniu podporucznika. Od początku 1919 brał udział w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej. Walczył z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej w składzie Grupy Operacyjnej „Bug” - jako dowódca 3 kompanii III batalionu strzelców (przemianowanej w marcu 1919 roku na 5 kompanię szturmową VI batalionu strzelców). W dniu 26 stycznia 1919 r. został dwukrotnie ranny, zaś po rekonwalescencji, od 10 marca tr., ponownie przebywał na froncie[1][2][3]. Następnie uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej walcząc w szeregach 36 pułku piechoty[2]. We wrześniu 1919 r. podczas walk między jeziorami Długiem i Szo, dowodząc 5 kompanią 36 pp, odebrał nieprzyjacielowi utracone wcześniej pozycje[7]. Jako chluba II batalionu 36 Pułku Piechoty poległ w dniu 22 października 1919 r. od wybuchu granatu ręcznego we wsi Witerża pod Połockiem, u ujścia rzeki Uszacz do Dźwiny[2][8][9].

Na mocy dekretu L.1935 Naczelnego Wodza z dnia 14 lutego 1920 roku ś.p. ppor. Jerzy Kulczycki w uznaniu nadzwyczajnych zasług, położonych na polu bitew, okupionych bohaterską śmiercią mianowany został pośmiertnie do stopnia kapitana[10][11]. Za wykazane męstwo odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari. Nadanie to zostało następnie potwierdzone dekretem Wodza Naczelnego marszałka Józefa Piłsudskiego L.2795 z 26 marca 1921 roku (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z dnia 2 kwietnia 1921 r.)[12].

Jerzy Kulczycki nie zdążył założyć rodziny[1].

Symbolicznie został upamiętniony na grobowcu rodziców na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[4]. W 1927 roku jego dziennik wraz z fragmentami listów, zatytułowany Dziennik dowódcy kompanii z walk w Małopolsce Wschodniej i nad Dźwiną w 1919 roku, został wydany nakładem Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego[13].

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. W biogramach legionistów zamieszczonych na stronie internetowej Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku podano informację, iż Jerzy Kulczycki urodził się w Krakowie lub we Lwowie.

Przypisy

  1. a b c d Polak (red.) 1991 ↓, s. 83.
  2. a b c d e Franciszek Sas Kędzierski. Kulczyccy herbu Sas. „Pobudka”. 20, s. 7, 15 października 1938. 
  3. a b c d e Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Jerzy Kulczycki. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2020-01-19].
  4. a b Cmentarz Stare Powązki: JANA KULCZYCKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2017-10-06].
  5. Gałęzowski 2020 ↓, s. 12.
  6. Gałęzowski 2020 ↓, s. 13.
  7. Pomarański 1930 ↓, s. 27, 32.
  8. Pomarański 1930 ↓, s. 32.
  9. Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934, s. 449.
  10. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 6 z 21 II 1920, s. 106.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 13 października 1920 roku, s. 1013, sprostowano nazwisko.
  12. a b Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 13 z 2 IV 1921, s. 608.
  13. Gałęzowski 2020 ↓, s. 36.
  14. Pomarański 1930 ↓, s. 60.
  15. M.P. z 1937 r. nr 259, poz. 409.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png
Lesser coat of arms of the Austrian Empire form the Congress of Vienna in 1815 until the Austro-Hungarian Compromise of 1867. It then represented the Cisleithanian territories of Austria-Hungary in the Reichsrat until 1915.

It shows the arms of Habsburg-Lorraine encircled by the chain of the Order of Golden Fleece, surmounted on the crowned Austrian imperial double-headed eagle clutching in its claws the Imperial orb, sceptre and sword, with the Imperial Crown of Rudolf above.

After 1915 the inescutcheon only displayed the red-white-red arms of Austria.
Orzełek II RP.svg
Autor: Poznaniak, Licencja: CC BY-SA 2.5
Orzełek Wojsk Lądowych II RP
Orzełek legionowy.svg
Orzełek legionowy
PL Epolet ppor.svg
Naramiennik podporucznika Wojska Polskiego (1919-39).