Jerzy Lewczyński
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Dziedzina sztuki | archeologia fotografii, fotografia kolekcjonerska |
Epoka | anty-fotografia |
Ważne dzieła | |
| |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Jerzy Tadeusz Lewczyński (ur. 14 marca 1924 w Tomaszowie Lubelskim, zm. 2 lipca 2014 w Gliwicach) – polski artysta fotograf, krytyk i publicysta.
Życiorys
Podczas II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej[1]. Absolwent Politechniki Śląskiej w Gliwicach. W latach 50. jego prace – próbujące uchwycić wzajemne relacje starannie komponowanych, symbolicznych przedmiotów i w ten sposób stworzyć komentarz do codzienności – nazywano mianem „antyfotografii”, on sam jednak skłania się do nazywania swych działań „teatrem fotografii”. Z czasem skoncentrował się na działaniach nazywanych „archeologią fotografii” – zaczął wykorzystywać w swych dziełach prace innych autorów, reprodukcje – zapomniane, zniszczone, odnajdując w nich symbol sponiewieranej przeszłości, ślady dotyku ludzkich dłoni czy oczu. Stara się odkrywać, badać, komentować zdarzenia i fakty dziejące się w przeszłości fotograficznej – bo dzięki temu przeszłość, dawne warstwy kulturowe mogą oddziaływać na dzisiejsze, tworzy się swoista ciągłość. W latach 1957–1960 był członkiem nieformalnej grupy fotograficznej wraz ze Zdzisławem Beksińskim i Bronisławem Schlabsem[2]. Prezentował swą twórczość m.in. na wystawach Fotografia subiektywna (1968) i Fotografowie poszukujący (1971), Stany graniczne fotografii (1977). W 1971 wykorzystał cudze zdjęcie pasażerów pociągu w Nysie 1945 roku tworząc pracę „Nysa 1945 – nasze powiększenie”. O zdjęciu (oryginalnym) pisze Henryk Waniek[3][4] w Finis Silesiae.
W 1988-1993 wykładowca Wyższego Studium Fotografii ZPAF w Warszawie. Badania nad historią fotografii doprowadziły go do wydania Antologii fotografii polskiej 1839-1989 (1999). Było to pierwsze w Polsce wydawnictwo opisujące tak kompleksowo to zjawisko[5]. Członek Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego (od 1951) i ZPAF (od 1956)[2]. Członek honorowy Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej[6].
Decyzją Międzynarodowej Federacji Sztuki Fotograficznej otrzymaą honorowy tytuł Artiste FIAP – AFIAP (1963)[7]. W 1996 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[8]. W 2007 otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[9], a także Nagrodę im. Katarzyny Kobro. Postanowieniem Kapituły Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony dla Fotografii Polskiej”[10].
Zmarł 2 lipca 2014 w Gliwicach[11][12]. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach[1].
Jerzy Lewczyński przyjaźnił się ze Zdzisławem Beksińskim; w 2014 ukazała się książka pod redakcją Olgi Ptak zatytułowana Zdzisław Beksiński. Listy do Jerzego Lewczyńskiego[13].
Wpływy Lewczyńskiego są obecne w fotografiach u innych twórców, m.in. Wojciecha Prażmowskiego, Krzysztofa Pijarskiego czy Georgii Krawiec[14].
Przypisy
- ↑ a b Jerzy Lewczyński. gliwice.grobonet.com. [dostęp 2021-05-01].
- ↑ a b Lilianna Lewandowska. „Fotografia kolekcjonerska 7. Katalog wystawy”, s. 51, 2010. Warszawa: Dom Aukcyjny Rempex. ISSN 1429-9755.
- ↑ Ikonosfera: Album o końcu pewnego świata... (3), www.ikonosfera.umk.pl [dostęp 2017-11-21] .
- ↑ Ikonosfera: Album o końcu pewnego świata... (4), www.ikonosfera.umk.pl [dostęp 2017-11-21] .
- ↑ Maria Kosińska , Jerzy Lewczyński, Fundacja Archeologia Fotografii, [b.r.] [dostęp 2010-12-27] .
- ↑ Członkowie – spis alfabetyczny wg nazwisk. Strona oficjalna FOTOKLUBU RP, fotoklubrp.org [dostęp 2019-04-17] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-07] .
- ↑ Barbara Typek , Jerzy Lewczyński-artysta fotografik z Rachań, cz.I i II, [b.r.] [dostęp 2017-12-27] (pol.).
- ↑ M.P. z 1997 r. nr 14, poz. 124.
- ↑ Krzysztof Jurecki , 60. urodziny ZPAF, fotopolis.pl, 21 maja 2007 [dostęp 2013-01-03] .
- ↑ Wyróżnieni medalami przez Kapitułę Fotoklubu RP – lista. Strona oficjalna FOTOKLUBU RP, fotoklubrp.org [dostęp 2019-04-17] .
- ↑ Joanna Ruszczyk: Zmarł Jerzy Lewczyński. [dostęp 2014-07-02].
- ↑ Grzegorz Krawczyk: Zmarł Jerzy Lewczyński. czytelniasztuki.pl, 2014. [dostęp 2021-05-01].
- ↑ Olga Ptak (oprac.): Zdzisław Beksiński. Listy do Jerzego Lewczyńskiego. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2014, s. 1–742. ISBN 978-83-89856-71-5.
- ↑ Jerzy Lewczyński – Życie i twórczość, culture.pl, 15 lipca 2015 [dostęp 2016-01-18] .
Linki zewnętrzne
- Oczyszczenie Lewczyńskiego. Trójka – Program 3 Polskiego Radia, 2011-06-20. [dostęp 2014-07-02].
Media użyte na tej stronie
Baretka Srebrnego Medalu "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis"
Autor: Cloefor, Licencja: CC BY-SA 4.0
Medal Zasłużony dla Fotografii Polskiej BAR