Jerzy Manteuffel

Jerzy Ryszard Juliusz Manteuffel-Szoege
Ilustracja
Jerzy Manteuffel
Data i miejsce urodzenia3 marca 1900
Taunagach
Data i miejsce śmierci11 stycznia 1954
Warszawa
Zawód, zajęciehistoryk
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Grób Jerzego Manteuffela na Cmentarzu Powązkowskim

Jerzy Manteuffel[1] , właśc. Jerzy Ryszard Juliusz Manteuffel-Szoege (ur. 3 marca 1900 w Taunagach na Łotwie, zm. 11 stycznia 1954 w Warszawie) – polski historyk, filolog klasyczny, papirolog.

Życiorys

Pochodził z inflanckiej rodziny Manteuffel-Szoege. W latach 1918-1920 służył w Wojsku Polskim. Następnie studiował filologię klasyczną na Uniersytecie Warszawskim. Jego mistrzami byli: Gustaw Przychocki i Tadeusz Zieliński. W 1925 obronił pracę doktorską, otrzymał stypendium naukowe, które umożliwiło mu kontynuowanie nauki na uniwersytecie w Berlinie i Paryżu. Dzięki wybitnym osiągnięciom otrzymał stypendium rządu francuskiego; studiował w Oksfordzie, a następnie w londyńskim British Museum. Do kraju powrócił w 1929 i obronił wówczas pracę habilitacyjną, w tym czasie został docentem filologii klasycznej. Jego praca habilitacyjna ukazała się w formie książkowej, była pierwszą w Polsce pracą dotyczącą papirologii. Jerzy Manteuffel-Szoege zamieścił w niej teksty odczytanych pieśni i legend świątyńskich. Jako wybitny naukowiec wykładał równolegle na kilku uczelniach. Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1930-1936 wykładał grekę, historię literatury i gramatyki historycznej języka greckiego, historię i kulturę starożytną, papirologię. Był inicjatorem powstania Zakładu Papirologii przy Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Dzięki jego staraniom Uniwersytet Warszawski w 1932 zakupił zbiór czterdziestu dziewięciu papirusów i czterech ostrakonów, a dwa lata później kolekcję ostrakonów Gustawa Adolfa Deissmanna. Jerzy Manteuffel odczytał treść papirusów i ostrakonów i opublikował je w 1935 jako "Papyri varsovienses". Razem z profesorem Kazimierzem Michałowskim brał udział w polsko-francuskich badaniach archeologicznych w Edfu (Górny Egipt). Jako wybitny naukowiec uczestniczył w światowych kongresach papirologicznych w Lejdzie (1931), Monachium (1933), Florencji (1935) i Oksfordzie (1937). W 1936 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego filologii klasycznej KUL. We wrześniu 1937 został mianowany profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[2]. W 1937 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za zasługi na polu pracy naukowej[3]. Profesor zwyczajny UJ. We wrześniu 1939 Jerzy Manteuffel przebywał we Lwowie, mimo zajęcia miasta przez Związek Radziecki nadal wykładał na Uniwersytecie. W 1941 uczelnię zamknięto, a profesor najpierw pracował w firmie budowlanej, a następnie z żoną Marią z Czekalskich prowadził kawiarnię. Równocześnie wykładał na tajnych kompletach i pracował naukowo, był jednym z ratujących księgozbiór seminarium filologicznego. W 1944 Związek Radziecki reaktywował uczelnię Uniwersytet im. Iwana Franki i Jerzy Manteuffel powrócił do pracy w katedrze filologii klasycznej. Otrzymał stanowisko kierownicze, ale w 1945 razem z tysiącami rodaków w ramach akcji repatriacyjnej znalazł się we Wrocławiu. Jego pobyt tam nie był długi, w tym samym roku przyjął zaproszenie do prowadzenia tworzonej Katedry Papirologii Uniwersytetu Warszawskiego. Był współtwórcą i kierownikiem Zakładu Papirologii UW. W 1946 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego oraz został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. Był również członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, zainicjował prowadzenie badań papirologicznych w Polsce. W 1951 rozwinęła się trwająca od lat młodzieńczych choroba serca, która uniemożliwiła mu dalszą pracę naukową. Zmarł 14 stycznia 1954. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 67-3-28)[4].

Uczniowie

  • Jerzy Łanowski, Anna Świderkówna.

Wybrane publikacje

  • W 25-lecie pracy naukowej dr Gustawa Przychockiego, profesora Uniwersytetu Warszawskiego : przemówienia wygłoszone na obchodzie uroczystym w dn. 27 maja 1934 r. w Kamienicy Książąt Mazowieckich na Starem Mieście w Warszawie, Warszawa: Komitet Obchodu 1934.
  • Książka w starożytności, Lwów: Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, 1937
  • Papyri e collectione Varsoviensi. Series nova, ed. Georgius Manteuffel, Warsaw: Warsaw Society of Sciences and Letters 1948.
  • Quelques textes provenants D'Edfou, Warsaw: Warsaw Society of Sciences and Letters 1949.
  • Geschichte des polnischen Volkes während seiner Unfreiheit 1772-1914, Berlin: Duncker & Humblot 1950.
  • Ze świata papirusów: obrazki z życia o Egipcie hellenistycznym, Wrocław: "Książnica-Atlas" 1950.
  • "Dziennik wykopalisk z Edfu" z 1937 r, oprac. Olga Białostocka, "Archeologia" 54 (2003), s. 77-85.

Przypisy

  1. Manteuffel Jerzy, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-09-06].
  2. Nominacje w Uniwersytecie Jana Kazimierza. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 214 z 21 września 1937. 
  3. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411.
  4. WANDA KRETKOWSKA. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2020-01-04].

Bibliografia

  • Polski Słownik Biograficzny
  • Zbigniew Romek, Manteuffel Jerzy [w:] Słownik historyków polskich, red. Maria Prosińska-Jackl, Warszawa 1994, s. 337.
  • J. Łanowski, Wspomnienie o Profesorze Jerzym Manteufflu, "Eos" 47 (1954), s. 3-22.
  • Bibliografia prac, "Eos" 1954/1955, z. 2.
  • Anna Świderkówna, Działalność naukowa Profesora Jerzego Manteuffla, "Meander" 9 (1954), s. 91-100.
  • Anna Świderkówna, Jerzy Manteuffel 1900-1954 [w:] W kręgu wielkich humanistów . Kultura antyczna w Uniwersytecie Warszawskim po I wojnie światowej, Pod red. Izy Bieżuńskiej-Małowist, Warszawa 1991.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Jerzy Manteuffel - grób.jpg
Autor: Krzem Anonim, Licencja: CC BY 3.0
Grób Jerzego Manteuffela na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 67, rząd 3, grób 28)
Jerzy Manteuffel.gif
Autor: Marytar, Licencja: CC BY-SA 4.0
1900-1954