Johann Peter Emilius Hartmann
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Pochodzenie | |
Data i miejsce śmierci | |
Gatunki | |
Zawód | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Johann Peter Emilius Hartmann (ur. 14 maja 1805 w Kopenhadze, zm. 10 marca 1900 tamże[1][2]) – duński kompozytor, dyrygent i organista.
Życiorys
Syn Augusta Wilhelma Hartmanna (1775–1850), skrzypka w kapeli królewskiej[1][2]. Uczył się od ojca gry na fortepianie, skrzypcach i organach[1][2]. Zgodnie z wolą rodziców ukończył studia prawnicze (1822–1828) na Uniwersytecie Kopenhaskim, po czym do 1870 roku pracował jako członek dworskiej komisji werbunkowej[1]. W 1824 roku objął posadę organisty kościoła garnizonowego w Kopenhadze, następnie od 1843 roku do końca życia był organistą kopenhaskiej katedry NMP[1][2].
W latach 1827–1842 był wykładowcą konserwatorium Siboniego w Kopenhadze[1]. Współzałożyciel i wykładowca utworzonego w 1866 roku Królewskiego Duńskiego Konserwatorium Muzycznego, którym zarządzał wspólnie z N.W. Gadem i H.S. Paullim[1][2]. Był także współzałożycielem towarzystwa muzycznego Musikforening, w latach 1839–1892 był jego przewodniczącym, odgrywając wiodącą rolę w życiu muzycznym Kopenhagi[1]. Działał także w studenckim towarzystwie muzycznym Studentersangforeningen, od 1858 roku pełniąc funkcję jego prezesa[1][2]. W 1874 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Kopenhaskiego[1][2].
Wielokrotnie odbywał podróże zagraniczne, odwiedził Niemcy, Szwajcarię, Austrię i Francję[1][2]. W Berlinie poznał Franza Berwalda i Clarę Wieck, w Lipsku natomiast Felixa Mendelssohna i Roberta Schumanna[2]. Wywarł wielkie wrażenie na Schumannie, który zamieszczał przez lata recenzje utworów Hartmanna na łamach Neue Zeitschrift für Musik[1][2]. W 1843 roku Sonatą op. 34 zajął III miejsce w konkursie na sonatę fortepianową, ogłoszonym przez Norddeutscher Musikverein[1].
Odznaczony został duńskimi Krzyżem Wielkim i Odznaką Honorową Orderu Danebroga oraz Medalem Zasługi, norweskim Krzyżem Komandorskim Orderu Świętego Olafa i szwedzkim Krzyżem Kawalerskim 1. Klasy Orderu Wazów[3].
Jego syn Emil Hartmann także został kompozytorem, córka Sophie wyszła natomiast za mąż za Nielsa Wilhelma Gadego[4].
Twórczość
Był najważniejszym obok Nielsa Wilhelma Gadego przedstawicielem duńskiego życia muzycznego XIX wieku[1]. Jego twórczość, choć zdominowana przez utwory wokalno-instrumentalne, obejmuje wszystkie gatunki muzyczne[1]. We wczesnym okresie nawiązywał do tradycji klasycystycznych, później jego muzyka nabrała charakteru romantycznego, z silnym wpływem elementów narodowych (zainteresowanie tematyką staroskandynawskich sag i mitów)[1]. Twórczość Hartmanna zdobyła sobie dużą popularność w Danii[1][2], w innych krajach była jednak mało znana[1].
Wybrane kompozycje
(na podstawie materiałów źródłowych[2])
Utwory orkiestrowe
- 2 symfonie (I g-moll 1836 zrewid. 1851, II E-dur 1848)
- Uwertura d-moll (1825)
- uwertura Gejstlig Ouverture c-moll (1827)
- Uwertura C-dur (1852)
- uwertura do dramatu Adama Oehlenschläger Axel og Valborg (1856)
- uwertura do dramatu Adama Oehlenschläger Corregio (1856)
- uwertura En efteraarsjagt (1863)
Utwory kameralne
- Sonata na flet lub klarnet (1853)
- 3 sonaty skrzypcowe (1826, 1846, 1886)
- Suita na skrzypce lub klarnet (1864)
- Fantasi-Allegro na skrzypce lub klarnet (1889)
Opery
- Ravnen, eller Broderprøven (wyst. Kopenhaga 1832, wersja zrewid. wyst. Kopenhaga 1865)
- Korsarerne (wyst. Kopenhaga 1835)
- Liden Kirsten (wyst. Kopenhaga 1846, wersja zrewid. wyst. Kopenhaga 1858)
Balety
- Et folkesagn (wyst. Kopenhaga 1854)
- Trymskviden (wyst. Kopenhaga 1868)
- Arcona (wyst. Kopenhaga 1875)
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 4. Część biograficzna hij. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1993, s. 83–84. ISBN 83-224-0453-0.
- ↑ a b c d e f g h i j k l Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 3 Haar–Levi. New York: Schirmer Books, 2001, s. 1474–1475. ISBN 978-0-02-865528-4.
- ↑ Kongelig Dansk Hof- og Statskalender 1899. Kjøbenhavn: Bianco Lunos Kgl. Hof-Bogrrykkeri (F. Dreyer), 1899, s. 7.
- ↑ Alastair H. Thomas: Historical Dictionary of Denmark. Lanham: Rowman & Littlefield, 2016, s. 249–250. ISBN 978-1-4422-6464-9.
Linki zewnętrzne
- J. P. E. Hartmann w bazie AllMusic (ang.)
Media użyte na tej stronie
J.P.E. Hartmann by Otto Bache
Autor: Skjoldbro, Licencja: CC BY-SA 4.0
Order of Danebrog Knight 1st Degree
Baretka wstążki kilku duńskich odznaczeń:
- Odznaka Honorowa za Bitwę na Redzie 1801
- Medal Zasługi
- Medal za Czyn Szlachetny
- Medal za Ratowanie Tonących
- Medal Królewski Nagrody
- Medal dla Przedsiębiorczych Islandczyków
- Medal Ingenio et Arti
- Medal Jubileuszowy 50-lecia Urzędu Ratowniczego
- Medal Jubileuszowy 100-lecia Urzędu Ratowniczego
- Medal Waleczności Króla Chrystiana IX 1879
- Medal Pamiątkowy Wojskowy Króla Chrystiana X 1914
- Medal Pamiątkowy Gwardii Konnej 1916
- Medal Pamiątkowy dla Kawalerzystów 1916
- Medal Pamiątkowy Wojskowy Króla Chrystiana X 1939
- Medal Pamiątkowy Króla Chrystiana X 50-lecia od Ukończenia Szkoły Oficerskiej 1941
- Medal Pamiątkowy Galathea
- Odznaka Honorowa dla Podoficerów za (8, 12, 16, 20) lat Wiernej Służby
- Medal Wspomnieniowy 100-lecia od Narodzin Króla Chrystiana IX
- Medal Wspomnieniowy Króla Fryderyka VIII
- Medal Wspomnieniowy 100-lecia od Narodzin Króla Fryderyka VIII
- Medal Wspomnieniowy Króla Christian X
- Medal Wspomnieniowy 100-lecia od Narodzin Króla Christian X
- Medal Wspomnieniowy Króla Fryderyka IX
- Medal Pamiątkowy 50-lecia od Przybycia Królowej Ingrid do Danii
- Medal Pamiątkowy 50 Urodzin Królowej Małgorzaty II
- Medal Pamiątkowy Srebrnego Wesela Królowej Małgorzaty i Księcia Henryka
- Medal Wspomnieniowy 100-lecia od Narodzin Króla Fryderyka IX
- Medal Wspomnieniowy Królowej Ingrid
Autor: Wiki Romi, Licencja: CC0
Bareteka Kawalera 1. klasy Orderu Wazów
Baretka Orderu św. Olafa 3 kl.