John Monash

John Monash
Ilustracja
generał
Data i miejsce urodzenia27 czerwca 1865
Melbourne
Data i miejsce śmierci8 października 1931
Melbourne
Przebieg służby
Lata służby1884–1920
Siły zbrojneAustralian Army Emblem.JPG Australian Army
Stanowiskagłównodowodzący Korpusu Australijskiego w I wojnie światowej
Główne wojny i bitwyI wojna światowa
bitwa o Gallipoli
bitwa pod Messines
bitwa pod Passchendaele
bitwa pod Hamel
bitwa pod Amiens
Późniejsza pracadyrektor State Electricity Commission of Victoria
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) Volunteer Decoration Medal Zwycięstwa I Wojny Światowej Wielki Oficer Orderu Leopolda (Belgia) Wielki Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1914-1918 (Francja)

John Monash (ur. 27 czerwca 1865 w Melbourne, zm. 8 października 1931 tamże) – australijski inżynier i żołnierz (generał), najważniejszy australijski dowódca wojskowy z okresu I wojny światowej.

Życiorys

Pochodził z rodziny o polsko-niemiecko-żydowskich korzeniach. Jego rodzice przed emigracją do Australii mieszkali w Krotoszynie, jednak oboje uważali niemiecki za swój język ojczysty. W okresie, gdy John Monash był dzieckiem, rodzina utrzymywała się ze sklepu prowadzonego przez jego ojca. Monash studiował na Uniwersytecie w Melbourne, gdzie uzyskał licencjat z inżynierii lądowej, a następnie magisterium z prawa (wiele lat później, w 1921, na tej samej uczelni obronił pracę doktorską w dziedzinie inżynierii).

Po studiach podjął pracę w branży budowlanej, jako inżynier zajmujący się głównie budową mostów i linii kolejowych. Był jednym z pionierów stosowania w Australii żelbetu. W 1894 wraz ze wspólnikiem założył własną firmę świadczącą usługi budowlane i doradcze. W 1905 spółka została rozwiązana, ale wkrótce potem Monash uruchomił kolejny biznes z innymi partnerami. Już od czasów studenckich służył w ochotniczych milicjach obywatelskich. Jako oficer rezerwy australijskiej armii doszedł do stopnia pułkownika i dowódcy brygady, która jednak w czasach pokoju nie była mobilizowana, a jej żołnierze, łącznie z dowódcą, mogli równolegle pracować w cywilnej gospodarce. Na podobnym modelu opierała się wówczas znaczna część australijskiego wojska.

Gen. John Monash (1918)

Po wybuchu wojny został żołnierzem służby czynnej i początkowo kierował wojskową cenzurą wojenną. Po utworzeniu Australijskich Sił Imperialnych (wojsk ekspedycyjnych mających wziąć udział w wojnie w Europie i na Bliskim Wschodzie, u boku sił brytyjskich) został dowódcą 4. Brygady Piechoty, którą skierowano do Egiptu. Później wraz ze swymi żołnierzami wziął udział w bitwie o Gallipoli, gdzie dowodził jednym z odcinków frontu. Jego niezwykle sprawne dowodzenie podczas tych walk zwróciło na niego uwagę przełożonych i w lipcu 1915 otrzymał szlify generalskie. Po okresie odpoczynku w Egipcie, w 1917 trafił na front zachodni, gdzie objął dowództwo 3. Dywizji Australijskiej. Brał udział w bitwie pod Messines oraz pierwszej bitwie pod Passchendaele.

W maju 1918 jako pierwszy Australijczyk został głównodowodzącym sił australijskich biorących udział w wojnie (wszyscy jego poprzednicy byli Brytyjczykami). Równocześnie otrzymał awans na stopień generała dywizji. Pod jego dowództwem Australijczycy wzięli udział w bitwie pod Amiens, gdzie przypadło im w udziale przeprowadzenie pierwszego uderzenia na pozycje wroga. Monash nakazał swoim żołnierzom, aby w pierwszej kolejności skupili się na zniszczeniu lub przejęciu artylerii przeciwnika, aby osłabić siłę obrony. Przygniatające zwycięstwo aliantów w tej bitwie uznawane jest za koniec wojny pozycyjnej i jedno z wydarzeń kluczowych dla przegranej Niemiec w wojnie. Wkrótce po zakończeniu walk pod Amiens, król Jerzy V osobiście przybył na pole bitwy, aby wręczyć Monashowi Order Łaźni. W kolejnych walkach Monash był dowódcą międzynarodowego kontyngentu liczącego łącznie 208 tysięcy żołnierzy, w tym 50 tysięcy Amerykanów.

Natychmiast po zakończeniu wojny Monash został pełnomocnikiem rządu Australii do spraw repatriacji żołnierzy do kraju. Sam powrócił tam w Boże Narodzenie 1919 roku. Zrezygnował z dalszej służby wojskowej, wracając do pracy cywilnego inżyniera. Przez wiele lat kierował spółką należącą do rządu stanu Wiktorii, mającą monopol na produkcję energii elektrycznej w tej części Australii. Przez osiem lat był wicekanclerzem (odpowiednikiem europejskiego rektora) swojej macierzystej uczelni. W 1927 objął swoim patronatem australijski ruch syjonistyczny. Brał także udział w wielu inicjatywach na rzecz upamiętnienia poległych w wojnie Australijczyków.

Został pochowany z najwyższymi honorami państwowymi, na pogrzeb przyszło 250 tysięcy osób. Zgodnie z jego życzeniem, na płycie nagrobnej umieszczone zostało wyłącznie jego imię i nazwisko, bez żadnych tytułów ani informacji o uzyskanych odznaczeniach.

Pamięć

Jego imię nosi wiele instytucji i obiektów w Australii, między innymi jedna z dzielnic Melbourne (City of Monash), uczelnia w tym mieście (Uniwersytet Monasha) oraz autostrada (Monash Freeway). Od jego nazwiska pochodzi też nazwa wsi Kefar Monash w Izraelu, założonej przez jego byłych podkomendnych.

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

Order of the Bath (ribbon).svg
Autor: Image sourced from 'Medals of the World' website: http://www.medals.org.uk/index.htm, Licencja: CC BY 2.5
Ribbon of the Order of the Bath
UK Order St-Michael St-George ribbon.svg
Baretka brytyjskiego Orderu św. Michała i św. Jerzego.
Croix de Guerre 1914-1918 ribbon.svg
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: Croix de Guerre 1914-1918 (France)
John Monash 1.jpg
This image is of Australian origin and is now in the public domain because its term of copyright has expired. According to the Australian Copyright Council (ACC), ACC Information Sheet G023v17 (Duration of copyright) ().3
Type of material Copyright has expired if …
 A  Photographs or other works published anonymously, under a pseudonym or the creator is unknown: taken or published prior to
B Photographs (except A): taken prior to
C Artistic works (except A & B): the creator died before
D Published editions1 (except A & B): first published more than 25 years ago
E Commonwealth, State or Territory owned2 photographs and engravings: taken or published more than 50 years ago
1means the typographical arrangement and layout of a published work. eg. newsprint.
2owned means where a government is the copyright owner as well as would have owned copyright but reached some other agreement with the creator.
3Copyright Amendment (Disability Access and Other Measures) Bill 2017 (Australian Government)
When using this template, please provide information of where the image was first published and who created it.
Australian Army Emblem.JPG
The "Rising Sun", emblem of the Australian Army.
Grand Officer Ordre de Leopold.png
Baretka Krzyża Wielkiego Oficera Orderu Leopolda (Belgia)
Legion Honneur GO ribbon.svg
baretka: Legia Honorowa (Oficer Wyższy)
Volunteer Decoration (UK) ribbon.png
Ribbon for the Volunteer Decoration