Joris-Karl Huysmans
![]() Joris-Karl Huysmans w 1904 roku | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | pisarz |
Joris-Karl Huysmans (właśc. Charles-Marie-Georges Huysmans; ur. 5 lutego 1848 w Paryżu, zm. 12 maja 1907 tamże) – francuski pisarz, skandalista. Kojarzony z dekadentyzmem.
Wywodził się z rodziny pochodzenia flamandzkiego. Urodził się w Paryżu przy ulicy Suger 11. Wszyscy w jego rodzinie przez pokolenia byli malarzami. Przez trzydzieści lat pracował jako urzędnik francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Był członkiem założycielem i pierwszym prezydentem Akademii Goncourtów.
W latach 1899–1901 Huysmans mieszkał jako świecki mnich (oblat) w benedyktyńskim opactwie Ligugé, w diecezji Poitiers.
Został pochowany na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu.
Twórczość
Karierę literacką rozpoczął jako naturalista, dziełami takimi jak Marthe, czyli Histoire d’une fille (1876). Jego najsłynniejsza powieść, À rebours (Na wspak), 1884, w której występował pojedynczy bohater, diuk des Esseintes, wyłamała się z konwencji naturalizmu i stała się przykładem literatury dekadenckiej. Na wspak zyskała złą sławę podczas procesów Oscara Wilde’a w 1895, kiedy to oskarżyciel odwołał się do książki i określił ją jako „sodomiczną”. W 1891 wydanie Là-Bas wzbudziło zainteresowanie, gdyż książka opisywała zjawisko satanizmu we Francji lat 80. XIX wieku. Jego późniejsze dzieła stworzone po głębokim nawróceniu, W drodze (1895), Katedra (1898) i Oblat (1903) były inspirowane katolicyzmem.
Huysmans był również znany jako krytyk sztuki, co znalazło wyraz w dziełach L’Art moderne (1883) i Certains (1889). Przychylnie odnosił się do impresjonizmu, zwłaszcza spod znaku Moneta.
Wydania polskie
- W drodze, tł. Karolina Bobrowska, Gdańsk ; Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy "Sfinks", 1929.
- W drodze, tł. Zofia Milewska, Warszawa : Pax, 1960.
- Z tornistrem na plecach, [w:] Wieczory medańskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1962
- O sztuce, tł.. Halina Ostrowska-Grabska, Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1969.
- Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Warszawa: Czytelnik, 1976.
- Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Kraków: Zielona Sowa, 2003.
- Katedra, tł. Marcin Masny, Gliwice: Fundacja Instytut Globalizacji, 2017.
- Oblat, tł. Marcin Masny, Gliwice: Fundacja Instytut Globalizacji, 2018.
Huysmans w literaturze
Główny bohater powieści Uległość autorstwa Michela Houellbecqua jest literaturoznawcą specjalizującym się w twórczości Huysmansa, którego twórczość jest często przywoływana w jej treści.
Bibliografia
- Joris-Karl Huysmans, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2022-10-03] (ang.).
- https://web.archive.org/web/20130812220359/http://www.societe-huysmans.paris-sorbonne.fr/1Accueil/Accueil_presentation.htm
Linki zewnętrzne
- Joris-Karl Huysmans – dzieła w bibliotece Polona
- ISNI: 0000 0003 6864 0859, 0000 0001 2129 6267, 0000 0003 6864 0867
- VIAF: 41841635
- ULAN: 500319843
- LCCN: n79065248
- GND: 118555111
- NDL: 00444130
- LIBRIS: gdsvq970125sdwh
- BnF: 119081184
- SUDOC: 02692935X
- SBN: CFIV050384
- NLA: 35216557
- NKC: jn20000603078
- DBNL: huys007
- BNE: XX1722304
- NTA: 068423756
- Open Library: OL2658897A
- PLWABN: 9810690867005606
- NUKAT: n93125831
- J9U: 987007262839805171
- PTBNP: 23335
- CANTIC: a10102103
- ΕΒΕ: 123670
- KRNLK: KAC199634500
- WorldCat: lccn-n79065248
Media użyte na tej stronie
Huysmans photographié par Frédéric Boissonnas et André Taponier, vers 1900.