Kapalin

Kapalin

Kapalin (staropol. kłobuczek, kupalin) – hełm otwarty o dzwonie otoczonym szerokim, nachylonym w dół rondem.

Dzwon kapalina mógł być zaokrąglony (zbliżony kształtem do półkuli) lub szpiczasty (zbliżony kształtem do stożka). W niektórych przypadkach na dzwonie występowała dodatkowo grań przebiegająca wzdłuż hełmu. Dzwon przechodził bezpośrednio w rondo, które mogło mieć różną szerokość oraz kąt nachylenia. W przypadku szerokiego i mocno opadającego ronda wycinano w nim wiziury (otwory umożliwiające obserwację). W rzadszych przypadkach w kapalinie występował również nosal częściowo osłaniający twarz.

Kapaliny znane były już w starożytności (na przykład hełm beocki cieszący się popularnością wśród najemników w epoce hellenistycznej). Używane były następnie przez całe średniowiecze, jednak największą popularność zdobyły w późnym okresie tej epoki (XIII – XV wiek). Ze względu na prostą konstrukcję kapaliny były hełmami stosunkowo tanimi, przez co używane były przede wszystkim przez uboższe warstwy społeczne walczące w formacjach piechoty[a] (co jednak nie było regułą, a hełmy te niejednokrotnie znajdowały się również na wyposażeniu rycerstwa).

W XVI wieku z kapalinu wyewoluował inny rodzaj hełmu – morion.

W czasie I wojny światowej John L. Brodie opracował wzorowany na kapalinie wojskowy hełm stalowy – hełm Brodie.

Uwagi

  1. Rondo hełmu chroniło przede wszystkim przed ciosami zadanymi z góry – przez jazdę, co było szczególnie istotne dla piechoty.

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

05-290a.png
Dictionnaire raisonné du mobilier français de l'époque carlovingienne à la Renaissance - illustration Tome 5
Pikeman's Pot MET 04.4.12 005June2015.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC0
Dutch or Flemish, later modified in Japan; Helmet; Helmets
Pikeman’s Armor MET sfma19.129 101773.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC0
British, probably Greenwich or London; Pikeman’s armor; Armor for Man
War Hat MET 14.25.582 008mar2015.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC0
Western European; War hat; Helmets
War Hat MET 29.150.9a 005AA2015.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC0
Spanish; War hat; Helmets