Kapitulacja III Rzeszy

Kapitulacja Niemiec
German Instrument of Surrender
Ilustracja
Feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisujący akt kapitulacji Wehrmachtu, 8/9 maja 1945.
Data8 maja 1945, 22:43 CET (Wchodził w życie 23:01) =
9 maja 1945, 00:43 MSK (Wchodził w życie 1:01)
MiejsceKarlshorst (dzielnica Berlina)
Wynikbezwarunkowa kapitulacja Rzeszy
  • zakończenie działań wojennych w Europie,
  • złożenie broni przez wojska niemieckie,
  • rozwiązanie rządu nazistowskiego.
PrzyczynaII wojna światowa
Strony traktatu
Alianci:
 ZSRR
Stany Zjednoczone USA
 Wielka Brytania
Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Francja
III Rzesza Niemcy
Przywódcy
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Gieorgij Żukow
Stany Zjednoczone Carl Andrew Spaatz
Wielka Brytania Arthur Tedder
Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Jean de Lattre de Tassigny
III Rzesza Wilhelm Keitel
III Rzesza Hans-Georg von Friedeburg
III Rzesza Hans-Jürgen Stumpff

Kapitulacja III Rzeszy – końcowy akcent II wojny światowej w Europie, który nastąpił 8 maja 1945 o 22:43 czasu środkowoeuropejskiego, czyli 9 maja o 00:43 według czasu moskiewskiego. Akt wszedł w życie 8 maja 1945 o 23:01 czasu środkowoeuropejskiego czyli 9 maja o 1:01 czasu moskiewskiego. Dzień wcześniej, 7 maja 1945, podpisano pierwszą kapitulację nazwaną później wstępnym protokołem kapitulacyjnym.

Przygotowanie do kapitulacji

Na konferencji w Casablance 13 stycznia 1943 Prezydent USA Franklin Roosevelt jako pierwszy ogłosił, że Alianci zaakceptują tylko bezwarunkową kapitulację Rzeszy. European Advisory Commission opracowała zaakceptowany przez państwa Koalicji Antyhitlerowskiej dokument pt. "Warunki kapitulacji Niemiec"[1].

Po śmierci Adolfa Hitlera nowym kanclerzem Rzeszy został Joseph Goebbels (zastąpiony dzień później przez Ludwiga Schwerina von Krosigka) a Prezydentem Karl Dönitz. Utworzył on swój gabinet w Flensburgu. Dönitz, bezpartyjny dowódca Kriegsmarine, starał się przedstawić swój rząd jako apolityczny, jednak ze względu na brak potępienia nazizmu, używanie jego symboli oraz legalność NSDAP Sowieci i Amerykanie nie zmienili swojego stosunku do państwa niemieckiego. W wyniku ofensyw alianckich na początku maja Wehrmacht bronił się już tylko w Meklemburgii, okolicach Hamburga, południowej Bawarii, w oblężonej twierdzy we Wrocławiu, w odciętych francuskich portach La Rochelle i Saint-Nazaire nad Atlantykiem, w Czechach i na Morawach, na Półwyspie Helskim, w północnej Chorwacji i w północnych Włoszech, w Austrii, zachodniej Holandii, Kurlandii, Danii i w południowej Norwegii[2].

Pierwsza kapitulacja

Kapitulacja III Rzeszy 7 maja 1945 w Reims
Reims
Podpisanie aktu kapitulacji
Akt kapitulacji, strona 1
Akt kapitulacji, strona 2

7 maja o godzinie 02:41 Niemcy, w jednym ze szkolnych budynków – kwaterze głównej Alianckich Sił Ekspedycyjnych generała Eisenhowera w Reims we Francji – skapitulowały przed przedstawicielami armii USA i Wspólnoty Brytyjskiej oraz Armii Czerwonej. W imieniu aliantów pod aktem kapitulacji (później nazwanym „wstępnym protokołem kapitulacji”) podpisali:

Warto podkreślić, że nie wywieszono wówczas flagi francuskiej, a zaproszony w ostatniej chwili francuski generał korpusu armii François Sevez – przedstawiciel gospodarzy był podczas tej ceremonii świadkiem, nie stroną.

Ze strony niemieckiej pod aktem podpisy złożyli:

  • generał-pułkownik Alfred Jodl – szef sztabu Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu i przedstawiciel Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych
  • major Wilhelm Oxenius – przedstawiciel Naczelnego Dowództwa Lotnictwa
  • admirał Hans-Georg von Friedeburg – przedstawiciel Naczelnego Dowództwa Marynarki Wojennej

Delegacja niemiecka działała z upoważnienia Naczelnego Dowódcy Wehrmachtu i Prezydenta Rzeszy wielkiego admirała Karla Dönitza.

Akt kapitulacji mówił o zaprzestaniu działań zbrojnych przez wszystkie siły lądowe, morskie i powietrzne będące pod dowództwem niemieckim w dniu 8 maja o godzinie 23:01 czasu środkowoeuropejskiego.

Ostateczna kapitulacja

Kapitulacja III Rzeszy 8 maja 1945 w Berlinie
(c) Bundesarchiv, Bild 183-J0422-0600-002 / CC-BY-SA 3.0
Podpisanie aktu kapitulacji
Akt kapitulacji, strona 1
Akt kapitulacji, strona 2
Akt kapitulacji, strona 3

Na kategoryczne żądanie Stalina 8 maja (było to o godzinie 23:01, według czasu moskiewskiego nastał już 9 maja, godzina 01:01) w kwaterze Marszałka Żukowa, w gmachu szkoły saperów w dzielnicy Karlshorst w Berlinie zorganizowano podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Wehrmachtu i innych sił III Rzeszy (z uzupełnieniem w punkcie 2, że kapitulujące wojska zdają broń miejscowym dowódcom koalicji) przed przedstawicielami trzech mocarstw sojuszniczych (Związek Radziecki, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania) oraz Francji:

Gen. de Lattre de Tassigny został wysłany do Berlina przez gen. bryg. Charles de Gaulle, przewodniczącego francuskiego Rządu Tymczasowego. Zagroził on samobójstwem, gdyby odmówiono mu prawa do podpisania dokumentu i wywieszenia francuskiej flagi, a podpisujący akt kapitulacji (Wehrmachtu) w imieniu zwyciężonych Niemiec feldmarszałek Wilhelm Keitel skomentował obecność de Tassigny'ego w ten sposób, że powinien on złożyć podpis po obu stronach – składających i przyjmujących kapitulację. W końcu po protokolarnych przepychankach, miejsce na flagę i podpis (po stronie przyjmujących kapitulację, ale też jako świadek) się znalazło.

Akt kapitulacji podpisali:

Również przy tej kapitulacji delegaci niemieccy, zanim złożyli podpisy, przedłożyli aliantom pełnomocnictwa otrzymane od Naczelnego Dowódcy Wehrmachtu i Prezydenta Rzeszy, wielkiego admirała Karla Dönitza.

Konsekwencje

Pierwsza kapitulacja spisana była w języku angielskim, druga w angielskim, rosyjskim i niemieckim, z zaznaczeniem, że dwa pierwsze są autentyczne. Obie zawierały w punkcie 4 zastrzeżenie, że niniejszy akt kapitulacji nie stanowi przeszkody dla ogólnego dokumentu kapitulacji nałożonego przez Narody Zjednoczone lub w ich imieniu w stosunku do Niemiec i niemieckich sił zbrojnych jako całości i zostanie przez niego zastąpiony, co nie zostało urzeczywistnione.

Przebieg procesu kapitulacji Wehrmachtu wpłynął w zasadniczy sposób na światową politykę w następnych dziesięcioleciach. Francja uzyskała bowiem dzięki temu status czwartego mocarstwa, dostała swoją strefę okupacyjną w Niemczech, w ONZ – stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa, a w 2005 – wizerunek żołnierza (obok radzieckiego, amerykańskiego i brytyjskiego) na moskiewskim pomniku na Pokłonnej Górze z okazji sześćdziesiątej rocznicy końca wojny. Mniej natomiast ważnym skutkiem faktu, że ceremonia w Berlinie odbyła się – także ze względu na nieporozumienia wokół osoby de Tassigny'ego – dopiero późnym wieczorem 8 maja. Było to powodem tego, że przez następnych czterdzieści kilka lat świat zachodni obchodził rocznicę zakończenia wojny z hitlerowskimi Niemcami 8 maja, a ZSRR i państwa bloku socjalistycznego (w tym PRL) – 9 maja, ponieważ tego dnia świętowano w 1945 roku, gdyż ceremonia odbyła się w nocy (po północy czasu moskiewskiego).

Zobacz też

Przypisy

  1. GHDI - Print Document, ghdi.ghi-dc.org [dostęp 2019-05-09].
  2. Kershaw, Ian (2012). The End; Germany 1944-45. Penguin. p. 298.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Rheims-01.jpg
כתב הכניעה של גרמניה בריימס (1)
Flag of the United States (1912-1959).svg
US Flag with 48 stars. In use for 47 years from July 4, 1912, to July 3, 1959.
Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
Wikisource-logo.svg
Autor: Nicholas Moreau , Licencja: CC BY-SA 3.0
Wikisource logo, no text variant
Signature de la reddition le 7 mai 1945.jpg
Autor: nieznany, Licencja: CC BY-SA 3.0
Signature of surrender on 7 May 1945 at Reims, with Major Wilhelm Oxenius, General Alfred Jodl, General Admiral Hans-Georg von Friedeburg (all three German officers seen from behind from right to left). At the back, from left to right, Sir F E Morgan, François Sevez, Harold Burrough, Harry C. Butcher, Walter Bedell Smith, Ivan Cherniaev, Ivan Sousloparov, Carl Spaatz, Henri Bull (facing up the table), John Robb, Ivan Zenkov (according the original caption, facing away, left to right). K W D Strong is standing on the left, behind the German officials, and we can only see of him a short part of his jacket.
German Instrument of Surrender (May 8, 1945) - page 3.jpg
Third page of the German Instrument of Surrender of May 8, 1945 signed at Berlin, Germany. This is the unconditional surrender of all German Forces to the Allied Expeditionary Force and the Supreme Allied Command of the Red Army, in which all German military operations would cease on May 8, 1945 at 2301 hours. It is signed by Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel, Generaladmiral Hans-Georg von Friedeburg, and Generaloberst Hans-Jurgen Stumpff on behalf of the German High Command, Marshal Georgy Zhukov on behalf of the Supreme High Command of the Red Army, and Air Chief Marshal Arthur William Tedder on behalf of the Allied Expeditionary Force at Berlin, Germany.
Rheims-02.jpg
כתב הכניעה של גרמניה בריימס (2),
German Instrument of Surrender (May 8, 1945) - page 2.jpg
Second page of the German Instrument of Surrender of May 8, 1945 signed at Berlin, Germany. This is the unconditional surrender of all German Forces to the Allied Expeditionary Force and the Supreme Allied Command of the Red Army, in which all German military operations would cease on May 8, 1945 at 2301 hours. It is signed by Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel, Generaladmiral Hans-Georg von Friedeburg, and Generaloberst Hans-Jurgen Stumpff on behalf of the German High Command, Marshal Georgy Zhukov on behalf of the Supreme High Command of the Red Army, and Air Chief Marshal Arthur William Tedder on behalf of the Allied Expeditionary Force at Berlin, Germany.
Flag of Germany (1935–1945).svg
National flag and merchant ensign of Germany from 1935 to 1945.
German Instrument of Surrender (May 8, 1945) - page 1.jpg
First page of the German Instrument of Surrender of May 8, 1945 signed at Berlin, Germany. This is the unconditional surrender of all German Forces to the Allied Expeditionary Force and the Supreme Allied Command of the Red Army, in which all German military operations would cease on May 8, 1945 at 2301 hours. It is signed by Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel, Generaladmiral Hans-Georg von Friedeburg, and Generaloberst Hans-Jurgen Stumpff on behalf of the German High Command, Marshal Georgy Zhukov on behalf of the Supreme High Command of the Red Army, and Air Chief Marshal Arthur William Tedder on behalf of the Allied Expeditionary Force at Berlin, Germany.
Bundesarchiv Bild 183-J0422-0600-002, Berlin-Karlshorst, Kapitulation, Shukow, Keitel.jpg
(c) Bundesarchiv, Bild 183-J0422-0600-002 / CC-BY-SA 3.0
Dla celów dokumentacyjnych Niemieckie Archiwum Federalne często zachowywało oryginalny opis fotografii, który może być błędny, tendencyjny, przestarzały bądź politycznie skrajny. Info non-talk.svg
Berlin-Karlshorst, Kapitulation, Shukow, Keitel

ADN-ZB/Archiv II.Weltkrieg 1939-1945 Die bedingungslose Kapitulation der faschistischen deutschen Wehrmacht wird am 8. Mai 1945 in Berlin-Karlhorst unterzeichnet. Links: Der Vertreter des Oberkommandos der Roten Armee, Marschall der Sowjetunion G. K. Shukow, am Tischende Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel. J 0422/600/2 N

Abgebildete Personen:

Eisenhower and Tedder after Germany's surrender.jpg

Photograph from the Army Signal Corps Collection in the U.S. National Archives (Photo #: USA C-2342 (Color)). Surrender of Germany, May 1945

General of the Army Dwight D. Eisenhower, U.S. Army (left); and Air Chief Marshal Sir Arthur Tedder, Royal Air Force, address the World via motion picture and sound recordings, shortly after the German mission had signed the instrument of unconditional surrender, at Rheims, France, 7 May 1945. Note the United States, British, U.S. General of the Army and SHAEF (Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force) flags behind them.
Wikiquote-logo.svg
SVG version of the Wikiquote logo.