Karabin samopowtarzalny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/1940_Tula_SVT40_%28transparent%29.png/350px-1940_Tula_SVT40_%28transparent%29.png)
Karabin samopowtarzalny – karabin, w którym po strzale następuje automatyczne przeładowanie, posiadający mechanizm spustowy umożliwiający strzelanie wyłącznie ogniem pojedynczym[1].
Zasada działania karabinu samopowtarzalnego jest najczęściej oparta na odprowadzaniu gazów prochowych przez boczny otwór lufy[1], ale istnieją także konstrukcje z zamkiem półswobodnym lub działające na zasadzie krótkiego odrzutu lufy (np. karabin Johnson M1941).
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Mannlicher-1885-semi-auto.jpg/220px-Mannlicher-1885-semi-auto.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/RSC_Mle_1917_%28no_BG%29.png/220px-RSC_Mle_1917_%28no_BG%29.png)
Prototypy karabinów samopowtarzalnych konstruowano już na przełomie XIX i XX wieku[1]. Pierwszym karabinem tego typu, który trafił do produkcji seryjnej był Mondragón M1908 (przyjęty na wyposażenie armii meksykańskiej), była to jednak konstrukcja wyjątkowo nieudana z powodu znacznej podatności na zacięcia[2][3]. Wzmożone zainteresowanie tą klasą broni przypadło na okres I wojny światowej, wtedy też zaczęły pojawiać się kolejne modele karabinów samopowtarzalnych jak np. niemiecki Mauser M1916 czy francuski RSC Mle 1917. W czasie wojny broń tego typu nie przyjęła się jednak na większą skalę, ponieważ jej produkcja była droga i skomplikowana, karabiny wymagały starannej obsługi i często okazywały się zawodne.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/M1_Garand_rifle_USA_noBg_cropped.jpg/220px-M1_Garand_rifle_USA_noBg_cropped.jpg)
Znaczący postęp w rozwoju konstrukcji karabinów samopowtarzalnych nastąpił w okresie międzywojennym[1] i przybrał na sile w czasie II wojny światowej. Efektem było wprowadzenie na uzbrojenie poszczególnych armii szeregu udanych karabinów jak np. amerykański M1 Garand, radziecki SWT, czy niemiecki G43. Jednak, jedyną armią w której zastąpiły one starsze karabiny powtarzalne w roli broni podstawowej była armia amerykańska[1]. W pozostałych państwach stanowiły one jedynie uzupełnienie karabinów powtarzalnych, bądź uzbrojenie strzelców wyborowych.
W Polsce, również prowadzono prace nad tego typu bronią, opracowując w latach 30 XX w. karabin wz. 38M. Przed wybuchem wojny zdążono wyprodukować jedynie 150 szt. i nie istnieją żadne wiarygodne informacje o użyciu tych karabinów w czasie kampanii wrześniowej.
Po II wojnie światowej, karabiny samopowtarzalne zostały dość szybko zmarginalizowane przez karabiny i karabinki automatyczne mogące strzelać także ogniem ciągłym (np. AK, FN FAL).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/MSG_90_rifle_2014_noBG.jpg/220px-MSG_90_rifle_2014_noBG.jpg)
Obecnie produkowane karabiny samopowtarzalne używane są w wojsku najczęściej w roli karabinów wyborowych lub na rynku cywilnym w charakterze broni sportowej (zob. strzelectwo). Na rynek cywilny są również produkowane wersje karabinów automatycznych, które pozbawiono możliwości strzelania seriami, sprowadzając je do roli broni samopowtarzalnej.
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia
- Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 96. ISBN 83-86028-01-7.
- Mała Encyklopedia Wojskowa (K-Q). T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970.
Media użyte na tej stronie
Concept drawing of an early semi-automatic rifle designed by Ferdinand von Mannlicher in 1885. It was among the very first semi-automatic rifle designs.
Autor: Drake00, Licencja: CC-BY-SA-3.0
SVT-40 russian semi-automatic rifle
Autor: Armémuseum (The Swedish Army Museum), Licencja: CC BY-SA 4.0
M1 Garand rifle, USA. Caliber .30-06. From the collections of Armémuseum (Swedish Army Museum), Stockholm.
Autor: Quickload (photo)
Sumek101 (photo editing), Licencja: CC BY-SA 3.0
French semi automatic rifle model of 1917 (RSC Mle 1917). The first semi automatic rifle that entered service on a large scale as general issue infantry rifle to replace the bolt action rifle at the end of WWI