Katedra Świętej Elżbiety w Koszycach

katedra Świętej Elżbiety
Dóm sv. Alžbety
archikatedra
Ilustracja
Widok katedry od strony zachodniej
Państwo

 Słowacja

Miejscowość

Koszyce

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Archidiecezja

koszycka

Wezwanie

św. Elżbiety

Położenie na mapie Koszyc
Mapa konturowa Koszyc, w centrum znajduje się punkt z opisem „katedra Świętej Elżbiety”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, po prawej znajduje się punkt z opisem „katedra Świętej Elżbiety”
Położenie na mapie kraju koszyckiego
Mapa konturowa kraju koszyckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „katedra Świętej Elżbiety”
Ziemia48°43′12,80″N 21°15′29,18″E/48,720222 21,258106
Dawna panorama Koszyc z widocznym kościołem św. Elżbiety
Katedra w Koszycach
Ołtarz główny

Katedra Świętej Elżbiety[1] (słow. Dóm sv. Alžbety, węg. Szent Erzsébet-székesegyház, niem. Dom der Heiligen Elisbeth) – gotycka katedra w Koszycach, największa świątynia katolicka na Słowacji. Powierzchnia jej wnętrza wynosi 1200 m² (całkowita powierzchnia zabudowana wynosi 1 796 m²). Wewnętrzna długość świątyni wynosi 60 m, szerokość maksymalna (transept) 36 m. Wysokość nawy głównej wynosi 24 m, naw bocznych po 12 m. Wieża północna ma wysokość 59 m. Mieści ok. 5000 wiernych. Katedrą jest od chwili utworzenia diecezji (obecnie archidiecezji) koszyckiej w 1804 roku. Uchodzi za najdalej wysuniętą na wschód gotycką katedrę w Europie.

Historia budowli

Świątynia wzniesiona została w latach 1378 - 1508 w stylu późnogotyckim w miejscu wcześniejszego kościoła parafialnego, który spłonął w pożarze w 1370 roku. Katedra koszycka często ponosiła uszczerbek wskutek katastrof, dlatego też w swej historii przechodziła liczne odbudowy. Najważniejsze prace renowacyjne przeprowadzono tu w latach 1877 - 1896. Podczas ostatniej ich fazy, poniżej północnej nawy wybudowano kryptę, gdzie w 1906 roku pochowano szczątki Franciszka II Rakoczego oraz jego towarzyszy z Turcji.

Wygląd zewnętrzny

Katedra w Koszycach jest pięcionawową bazyliką, posiada transept i wielobocznie zamknięte prezbiterium. W miejscu przecięcia naw wznosi się metalowa wieża (sygnaturka). W południowej części świątyni znajduje się kaplica oraz kruchta, powyżej niej zaś galeria królewska. Fasada zachodnia kościoła flankowana jest od południa niższą wieżą zwaną Matejową zbudowaną w 1461 roku oraz wyższą wieżą północną zwieńczoną rokokowym hełmem z 1775.

  • Portal północny - najbogatszy i najcenniejszy pod względem artystycznym jest wraz ze swymi dekoracjami rzeźbiarskimi. Przedstawiono tu Sąd Ostateczny wykonaną w dwóch rzędach, ponad innymi wyobrażeniami. Ponadto zobaczyć tu można również sceny z życia św. Elżbiety, Matkę Boską z kobietami oraz św. Jana w otoczeniu żołnierzy. Wieńczy je scena Ukrzyżowania. W środkowej części północnego portalu znajduje się posąg patronki kościoła, św. Elżbiety.
  • Portal południowy - zawiera dwa wejścia, stanowiące integralną część oryginalnej kompozycji architektonicznej, zgodnie z planem południowej kruchty.

Wnętrze

Niezwykle cenne pod względem artystycznym i historycznym jest monumentalne wnętrze katedry. Do najwspanialszych zabytków świątyni należy ołtarz główny św. Elżbiety oraz podwieszona pod sklepieniem statua Maryi Niepokalanie Poczętej, późnogotycki ołtarz Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, epitafium rodziny Reinerów, drewniana rzeźba Matki Boskiej, fragmenty fresków wyobrażających Ostatnią Wieczerzę, ołtarz św. Antoniego, fresk przedstawiający Zmartwychwstanie, brązowa chrzcielnica, ołtarz z wizerunkiem św. Anny, gotycka kalwaria, lampion króla Mateusza, drewniane polichromowane posągi, ołtarz Pokłonu Trzech Króli, neogotycki kamienny pulpit. Najcenniejsze dzieła oraz relikwie strzeżone są w skarbcu.

Przypisy

  1. Polski egzonim uchwalony na 109. posiedzeniu KSNG.

Zobacz też

  • Wieża Urbana

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Košice Region - outline map.svg
Autor: Caroig, Licencja: CC BY-SA 3.0
Outline map of the Košice Region, Slovakia, ready for the Geobox template, calibrated at en:Template:Geobox locator Košice Region
Veduta0.jpg
Ta ilustracja pokazuje chroniony obiekt zabytkowy, posiadający numer 802-1117/1 na Słowacji.
View of St. Elizabeth's Cathedral from Alzbetina street.jpg
Autor: Lacpo, Licencja: CC BY-SA 4.0
View of St. Elizabeth's Cathedral from Alzbetina street as captured in the evening.
Kosice - St. Elisabeth Cathedral - Altar.JPG
Autor: Maros M r a z (Maros), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Kosice - St. Elisabeth Cathedral - Altar
Kosice - St. Elisabeth Cathedral retouched.jpg
Autor: Milkod2001 (Milan Dzunda), Licencja: FAL
Ta ilustracja pokazuje chroniony obiekt zabytkowy, posiadający numer 802-1117/1 na Słowacji.
Kosice.20080908.png
Autor:
Twórcy OpenStreetMap
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Ta mapa została utworzona dzięki danym z projektu OpenStreetMap, zbieranym przez społeczność. Mapa ta może być niekompletna i zawierać błędy. Niewskazane jest poleganie wyłącznie na niej w nawigacji.