Kielce

Kielce
miasto na prawach powiatu
Ilustracja
ul. Sienkiewicza, Pałac Biskupów Krakowskich, Bazylika katedralna, plac Artystów, pomnik Homo Homini, Kadzielnia
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwo Polska
Województwo świętokrzyskie
Aglomeracjakielecka
Prawa miejskieprzed 1259
PrezydentBogdan Wenta
Powierzchnia109,65[1] km²
Wysokośćod 260 do 408 m n.p.m.
Populacja (30.06.2020)
• liczba ludności
• gęstość

197 218[2]
1771,3 os./km²
Strefa numeracyjna41
Kod pocztowy25-001 do 25-900
Tablice rejestracyjneTK
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kielce”
Położenie na mapie Polski
Ziemia50°52′27″N 20°38′00″E/50,874167 20,633333
TERC (TERYT)2661011
SIMC0945930
Urząd miejski
Rynek 1
25-303 Kielce
Strona internetowa
BIP

Kielcemiasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich, nad rzeką Silnicą, historycznie w Małopolsce. Centralny ośrodek aglomeracji kieleckiej, stanowi regionalne centrum gospodarcze, naukowe, kulturalne oraz wystawienniczo-targowe. Według danych GUS z 30 czerwca 2020 roku, w Kielcach mieszkało 197 218 osób[2].

Kielce uzyskały lokację miejską przed 1259 rokiem[3]. W ostatniej ćwierci XVI wieku położone były w powiecie chęcińskim województwa sandomierskiego, były własnością biskupstwa krakowskiego[4].

Położenie

Panorama Kielc ssj 20060423.jpg

Kielce położone są w Górach Świętokrzyskich. W obrębie miasta ulokowane są pasma Kadzielniańskie i Dymińskie. Kielce przecina niewielka rzeka Silnica, będąca prawostronnym dopływem Bobrzy. Na terenie miasta znajduje się szereg rezerwatów przyrody ożywionej i nieożywionej, m.in. Kadzielnia, Karczówka, Ślichowice, Wietrznia, Biesak-Białogon. Ponadto granice administracyjne miasta obejmują sporą część Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Historycznie i kulturowo Kielce leżą w północnej Małopolsce, w ziemi sandomierskiej. Charakterystyczną mową tego regionu jest tzw. gwara kielecka, którą posługują się mieszkańcy południowej i środkowej części regionu. Miasto charakteryzuje się znaczną różnicą poziomów – od 260 do 408 m n.p.m. (najwyższe wzniesienie: Telegraf, najniżej położone miejsce – dolina Silnicy)[1].

Historia

Etymologia

Legenda wiąże powstanie Kielc z Mieszkiem, synem Bolesława Szczodrego. Przed ponad 900 laty w miejscu, gdzie dziś leży stolica województwa świętokrzyskiego, były nieprzebyte, pełne zwierzyny lasy, które przyciągały myśliwych. Polował tu także Mieszko. Kiedy w pogoni za zwierzyną zgubił swoich kompanów, wyjechał na nieznaną polanę i strudzony zasnął w trawie. Przyśniło mu się, że został napadnięty przez zbójców, a ci usiłują wlać mu do ust truciznę. Gdy zaczął już tracić siły, nagle objawił mu się św. Wojciech, uniósł pastorał i na ziemi nakreślił kręty szlak, który przemienił się w strumień wody. Mieszko obudził się, nieopodal ujrzał źródło. Woda w nim była smaczna, przejrzysta, taka jak we śnie. Poczuł przypływ nowych sił i szybko odnalazł swój orszak. Odjeżdżając z polany Mieszko zauważył ogromne, białe kły nieznanego zwierzęcia, być może dzika. Zapowiedział, że wybuduje tu gród z kościołem. Niedługo potem zbudowano w sercu puszczy osadę. Na polanie postawiono kościół pw. św. Wojciecha, a strumień, z którego woda przywróciła księciu siły, mianowano Silnicą. Osadę nazwano zaś Kiełce – na pamiątkę znalezionych tajemniczych kłów. Nazwa z biegiem czasu przekształciła się w Kielce.

Najbardziej prawdopodobna etymologiczna teoria wywodzi nazwę miasta od staropolskiego rzeczownika kielce (liczba mnoga od kielec) oznaczającego "kiełki roślinne" i odnosi się do bagnistego terenu na którym rosła ("kiełkowała") niskopienna wierzbina[5].

Obóz wojsk rosyjskich pod Kielcami w czasie powstania styczniowego w 1863 roku
Kielecki rynek na początku XX w
Józef Piłsudski ze swoim sztabem w Kielcach w 1914
Ratusz (2012 r.)

Kalendarium

  • 1171 r. – powstanie kolegiaty pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny
  • 1364 r. – nadanie Kielcom prawa magdeburskiego
  • 1496 r. – kardynał Fryderyk Jagiellończyk nadał Kielcom herb
  • 1655 r. – zniszczenie miasta podczas potopu szwedzkiego
  • 1661 r. – pobyt w Kielcach króla Jana Kazimierza i jego dworu
  • 1662 r. – okupacja miasta przez zbuntowane oddziały (ok. 12 tysięcy żołnierzy) Związku Święconego
  • 27 lipca 1789 r. – przejście miasta na własność Rzeczypospolitej
  • 24 maja 1800 r. – groźny pożar strawił niemal wszystkie domy mieszkalne w centrum, spalił się także ratusz
  • 1809 r. – włączenie miasta do Księstwa Warszawskiego
  • 1815 r. – przejęcie Kielc przez Rosję
  • 1816 r. – powstanie w Kielcach, z inicjatywy ks.Stanisława Staszica, pierwszej polskiej publicznej wyższej uczelni technicznej[6]Szkoły Akademiczno-Górniczej
  • 1818 r. – przeniesienie do Kielc stolicy województwa krakowskiego
  • 1844 r. – wykrycie spisku i aresztowanie ks. Piotra Ściegiennego przygotowującego powstanie przeciwko administracji rosyjskiej
  • 1 stycznia 1845 r. – Kielce przestały być miastem gubernialnym (ponownie były nim od 1867 roku)
  • 1870 r. – powstanie „Gazety Kieleckiej
  • 1885 r. – budowa linii kolejowej, przebiegającej przez Kielce z Dęblina do Dąbrowy Górniczej
  • 3 lutego 1905 r. – strajk szkolny uczniów gimnazjum męskiego i uczennic gimnazjum żeńskiego
  • 3 lipca 1905 r. – W Kielcach doszło do krwawych starć Organizacji Bojowej PPS z rosyjskim wojskiem i policją. Ranne zostały cztery osoby, w tym dwie pochodzenia żydowskiego
  • 2 września 1906 r. – w parku miejskim odsłonięto pomnik Stanisława Staszica, powstały z inicjatywy prezydenta Kielc Władysława Garbińskiego
  • 13 października 1906 r. – ukazał się pierwszy numer tygodnika postępowo-demokratycznego „Echa Kieleckie”, redagowanego przez Leona Rygiera i jego żonę Zofię Nałkowską
  • 8 sierpnia 1914 r. – poseł kielecki do Dumy Państwowej Wiktor Jaroński wygłosił w imieniu Koła Polskiego deklarację o solidarności narodu polskiego z Rosją w jej walce z państwami centralnymi
  • 12 sierpnia 1914 r. – I batalion (w składzie: Pierwsza Kompania Kadrowa, druga i trzecia kompania) wkracza do Kielc.
  • 30 sierpnia 1914 r. – Kapelan 1 Pułku Legionów Polskich Kosma Lenczowski, przed katedrą odprawiła mszę polową, w której nie mogli uczestniczyć kieleccy księża diecezjalni powołujący się na zakaz biskupa Augusta Łosińskiego.
  • 5 września 1914 r. – zaprzysiężenie w Kielcach I Pułku Legionów Polskich pod dowództwem Józefa Piłsudskiego
  • 11 listopada 1918 r. – pogromu antyżydowski. W jego wyniku zginęły 4 osoby a 250 zostało rannych[7]
  • 2 sierpnia 1919 r. – utworzenie województwa kieleckiego
  • 4 i 5 września 1939 r. – bombardowanie miasta przez lotnictwo niemieckie, początek okupacji hitlerowskiej
  • 5 kwietnia 1941 r. – utworzenie przez okupantów niemieckich getta
  • 20-24 sierpnia 1942 r. – Zagłada Żydów kieleckich; trzy masowe transporty do obozu zagłady w Treblince
  • 24 lutego 1943 r. – sekcja oddziału Gwardii Ludowej im. Ziemi Kieleckiej pod dowództwem Jerzego Piwowarka ps. „Jurek” obrzuca granatami kawiarnię niemiecką przy ul. Sienkiewicza. Ginie pięciu hitlerowców[8].
  • 15 stycznia 1945 r. – zdobycie miasta przez oddziały 3 armii gwardyjskiej, 13 armii, 4 armii pancernej i 25 samodzielnego korpusu pancernego I Frontu Ukraińskiego[9].
  • 5 sierpnia 1945 r. – rozbicie więzienia na ul. Zamkowej i uwolnienie kilkuset więźniów, przez zgrupowanie oddziałów poakowskich pod dow. kpt. „Szarego”[10].
  • 4 lipca 1946 r. – pogrom Żydów zwany pogromem kieleckim
  • 1974 r. – przekształcenie Kielecko-Radomskiej Wyższej Szkoły Inżynieryjnej (powstałej w 1965 roku) w Politechnikę Świętokrzyską[11]
  • 1 stycznia 1999 r. – Kielce zostały stolicą województwa świętokrzyskiego
  • 12 czerwca 2016 r. – Pierwsze referendum w sprawie odwołania prezydenta miasta Kielce Wojciecha Lubawskiego (ostatecznie zbyt mała frekwencja[12]).

Gospodarka

Podstawą rozwoju gospodarczego miasta była – począwszy od XV wieku – eksploatacja i przetwórstwo surowców mineralnych: rud żelaza, miedzi i ołowiu oraz marmurów i piaskowców[13]. Po 1945 nastąpił rozwój przemysłu metalowego i maszynowego, powstały Zakłady Urządzeń Chemicznych Armatury Przemysłowej "Chemar" oraz Fabryka Łożysk Tocznych "Iskra"[14]. Dziś rozwija się tu m.in. przemysł budowlany, materiałów budowlanych, elektromaszynowy, a także spożywczy i przetwórczy[15]. W Kielcach swoje siedziby mają m.in. Cersanit, Barlinek, Opoczno, Echo Investment, North Fish, Kolporter oraz Vive. Znajdują się tu także zakłady produkcyjne WSP Społem (producent Majonezu Kieleckiego), Kerry Polska,Womar, Iskra, Chemar, DS Smith oraz SHL (znana głównie z produkcji motocykli starszej generacji). Targi Kielce są obecnie wiceliderem rynku targowego w Polsce[16]. W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Kielce[17].

Handel

W ostatnich latach w Kielcach powstały trzy galerie handlowe: Pasaż Świętokrzyski, Galeria Echo oraz Galeria Korona. Wyremontowany został także główny deptak miasta: ulica Sienkiewicza, na której znajduje się kilka domów handlowych oraz wiele mniejszych sklepów, butików i lokali usługowych. Oprócz centrów handlowych, w mieście funkcjonują 2 targowiska miejskie – przy ul. Seminaryjskiej oraz ul. Mielczarskiego, a także kilka mniejszych targowisk położonych przy osiedlach mieszkaniowych.

Demografia

Rynek w Kielcach nocą

Według stanu na dzień 31 grudnia 2019 w Kielcach mieszkało 194 852 osoby[18].

Na koniec stycznia 2019 roku stopa bezrobocia wyniosła 5,7%.

Według danych z 2018 roku[19] przeciętny dochód na mieszkańca wynosił 3900 zł brutto.

  • Wykres liczby ludności Kielc na przestrzeni ostatnich 4 stuleci

Największą populację Kielce odnotowały w 1991 roku – według danych GUS 215 005 mieszkańców[20]

  • Piramida wieku mieszkańców Kielc w 2014 roku[21].
Piramida wieku Kielce.png

Administracja publiczna i wymiar sprawiedliwości

Sąd Okręgowy

Kielce są siedzibą władz powiatu kieleckiego oraz samorządowego województwa świętokrzyskiego.

W Kielcach urzęduje wojewoda świętokrzyski oraz organy administracji niezespolonej takie jak: dyrektor izby celnej, naczelnik urzędu celnego, dyrektor okręgowego urzędu górniczego, naczelnik obwodowego urzędu miar, dyrektor izby skarbowej, naczelnicy pierwszego i drugiego urzędu skarbowego, dyrektor urzędu kontroli skarbowej, dyrektor urzędu statystycznego, szef wojewódzkiego sztabu wojskowego oraz wojskowy komendant uzupełnień. Mieści się tu również oddział Urzędu Dozoru Technicznego, a także delegatura Ministerstwa Skarbu Państwa.

W Kielcach znajduje się sąd okręgowy (jednostką nadrzędną jest dla niego Sąd apelacyjny w Krakowie) oraz sąd rejonowy wraz z jednostką powołaną do rozpoznawania spraw gospodarczych i upadłościowych. Od 1 lipca 2005 roku działa również wojewódzki sąd administracyjny. Funkcjonuje prokuratura okręgowa i dwie prokuratury rejonowe: Kielce-Wschód i Kielce-Zachód (obie znajdujące się przy ulicy Sandomierskiej). W kieleckiej dzielnicy Piaski znajduje się areszt śledczy.

Architektura

Mapa centrum Kielc
Gmach Towarzystwa Wzajemnego Kredytu – obecnie BGŻ

Zabytki

Turystyka

Panorama miasta z Pierścienicy, na pierwszym planie wyciąg narciarski i nieistniejąca już skocznia

Kielce są punktem początkowym:

Na terenie miasta znajdują się:

Przez Kielce przechodzi szlak turystyczny niebieski niebieski szlak turystyczny z Chęcin do Łagowa. Na terenie dawnego kamieniołomu na Kadzielni znajduje się podziemna trasa turystyczna mająca ok. 160 metrów.

Ważną instytucją turystyczną jest Geopark Kielce.

Przyroda

W granicach administracyjnych Kielc znajduje się część Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, Kielecki Obszar Chronionego Krajobrazu, a także 5 rezerwatów przyrody:

Bezpieczeństwo publiczne

W Kielcach znajduje się centrum powiadamiania ratunkowego, które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[23].

Opieka zdrowotna

Kielce posiadają pięć publicznych szpitali[24]:

  • Wojewódzki Szpital Zespolony w Kielcach
  • Świętokrzyskie Centrum Psychiatrii w Morawicy k. Kielc
  • Szpital MSWiA w Kielcach
  • Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach

W mieście znajdują się też dwie prywatne kliniki lekarskie:

  • Szpital Kielecki
  • Świętokrzyskie Centrum Matki i Noworodka w Kielcach

Edukacja i nauka

Uniwersytet Jana Kochanowskiego
Instytut Chemii UJK
Instytut Edukacji Muzycznej UJK
Instytut Sztuk Pięknych UJK
Centrum Przedsiębiorczości i Biznesu
Centrum Języków Obcych
Wydział Matematyczno-Przyrodniczy UJK
Akademiki UJK

Kielce są ośrodkiem naukowym w którym znajduje się dwanaście szkół wyższych:

Dzielnice i osiedla Kielc

Dzielnice i osiedla Kielc

Kielce nie posiadają jednolitego, usankcjonowanego ustawą podziału administracyjnego, stąd nie można jednoznacznie określić granic poszczególnych części. W skład miasta wchodzą następujące części: Baranówek, Barwinek, Białogon, Biesak, Bocianek, Bukówka, Cedro Mazur, Cegielnia, Centrum, Osiedle Chęcińskie, Czarnów, Dąbrowa, Dobromyśl, Domaszowice Wikaryjskie, Dyminy, Herby, Jagiellońskie, Karczówka, Łazy, Na Stoku, Nowy Folwark, Niewachlów I, Niewachlów II, Osiedle Jana Czarnockiego, Osiedle Jana Kochanowskiego, Ostra Górka, Pakosz, Panorama, Piaski, Pietraszki, Pod Dalnią, Podhale, Podkarczówka, Pod Telegrafem, Posłowice, Sady, Sandomierskie, Sieje, Sitkówka, Skrzetle, Słoneczne Wzgórze, Słowik, Szydłówek, Ślichowice, Osiedle Świętokrzyskie, Uroczysko, Wielkopole, Wietrznia, Zacisze, Zagórska Południe, Zagórska Północ, Zagórze, Zalesie, Osiedle Związkowiec.

Kultura

Dom kultury „Zameczek”

Kielce są zdecydowanie centrum kulturalnym regionu, to tutaj odbywa się większość koncertów i imprez kulturalnych.

Festiwale

Cykliczne wydarzenia kulturalne, odbywające się na terenie Kielc.

  • Festiwale muzyczne
  • Festiwale filmowe i teatralne
    • NURT
    • Plebiscyt publiczności 'O Dziką Różę'
  • inne
    • Kielecki Festiwal Tańca
    • OFF Fashion
    • Sabat Czarownic

Instytucje kulturalne działające na terenie Kielc

Muzea

Media

Siedziba Radia Kielce

Historia kieleckich mediów sięga 1870 roku, kiedy to w trudnych czasach przepełnionych carskimi represjami wyszedł pierwszy numer Gazety Kieleckiej, ukazującej się dwa razy w tygodniu w środy i w soboty (wersja zdigitalizowana dostępna w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej). W tym samym roku działalność rozpoczęli redaktorzy periodyku Pamiętnik kielecki, zawierającego artykuły o tematyce historyczno-krajoznawczej. Po II wojnie światowej wydawano dzienniki: „Słowo Ludu” (od 27 września 1949) oraz „Echo Dnia” (od 1971). Historia radiofonii w Kielcach sięga początków lat 50. XX wieku[27]. Wówczas to, 2 października 1952, Radio Kielce nadało swoją pierwszą audycję za pomocą sieci radiowęzłowej rozmieszczonych w całym mieście. Stacja zyskała swój pierwszy nadajnik radiowy w 1957 roku, na terenie ówczesnej siedziby radia przy ul. Świerczewskiego (dziś Jana Pawła II). Sygnał nadawany był na częstotliwości 1484 kHz, zaś jego zasięg wynosił około 20 km wokół miasta. Pierwsza prywatna stacja radiowa w mieście – Radio FaMa rozpoczęło nadawanie 17 września 1995 Pierwszą prywatną telewizją w Polsce była Telewizja Kablowa Kielce, która powstała w 1991 r. Jej dziennikarze przygotowywali programy informacyjne między innymi dla Polsatu. Ostatnim dyrektorem TKK był Władysław Burzawa.

1 stycznia 2005 r., po wielu latach starań, uruchomiono samodzielny oddział Telewizji PolskiejTVP3 Kielce z siedzibą w Kieleckim Centrum Kultury. Oprócz tego w mieście działa Nowa TV Kielce dostępna w sieci telewizji kablowej Vectra, oraz utworzona w 2007 roku z inicjatywy władz miasta Internetowa Telewizja Kielce.

prasa lokalna

  • dzienniki
  • kulturalne
    • Dedal, Nasza Baba Jaga
    • Wici.Info
  • bezpłatne
    • Kielce Plus
    • Teraz Kielce
    • Extra Kielce
    • Magazyn Impuls

rozgłośnie radiowe

lokalne stacje telewizyjne

historyczne media

Transport

Drogowy

Sieć drogowa na terenie miasta składa się z dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych i wewnętrznych. Wszystkimi drogami publicznymi zarządza Miejski Zarząd Dróg w Kielcach.[28] Kielce stanowią węzeł komunikacyjny, przez miasto przebiegają drogi międzynarodowe i krajowe:

Drogi wojewódzkie:

Łączna długość sieci drogowo-ulicznej na terenie miasta wynosi 384 km i obejmuje:

  • drogi krajowe przebiegające przez 9 ulic o łącznej długości 23,1 km;
  • drogi wojewódzkie nr 745, nr 786, nr 761, nr 762 i nr 764 przebiegające przez 17 ulic o łącznej długości 25,5 km;
  • drogi powiatowe, w skład których wchodzi 109 ulic o łącznej długości 114,9 km;
  • drogi gminne obejmujące 446 ulic o łącznej długości 220,9 km;
  • drogi wewnętrzne, położone na gruntach będących własnością gminy Kielce, w skład których wchodzi 69 ulic o łącznej długości 19,6 km (położone są głównie na terenie osiedli mieszkaniowych)[28].

Nawierzchnię twardą ulepszoną (bitumiczną, betonową, z kostki prefabrykowanej) posiada 220,6 km dróg (57,5% wszystkich dróg) – drogi krajowe i wojewódzkie oraz część dróg powiatowych i gminnych. Nawierzchnię twardą nieulepszoną (tłuczniową, żużlową itp.) posiada 32,4 km dróg (8,4% wszystkich dróg). Nawierzchnię gruntową posiada 131 km dróg. (34,1% wszystkich dróg). Na terenie miasta funkcjonuje około 60 ulic nie zakwalifikowanych do żadnej z powyższych kategorii[28].

Kolejowy

Dworzec kolejowy obecnie, na pierwszym planie Pomnik Niepodległości

Transport kolejowy jest obecny w Kielcach od 1885 roku, kiedy to ukończono budowę linii łączącej Iwanogród (Dęblin) z Dąbrową Górniczą, przebiegającej przez centrum miasta. Obecnie Kielce stanowią skrzyżowanie linii kolejowych łączących Warszawę, Kraków i Częstochowę:

W granicach administracyjnych miasta znajduje się stacje kolejowe: dworzec kolejowy Kielce, Kielce Białogon i Kielce Herbskie, przystanki: Kielce Ślichowice (stanowiący część stacji Kielce Herbskie) i Kielce Słowik, oraz przystanek Kielce Piaski z leżącym tuż obok posterunkiem odgałęźnym Piaski koło Kielc. Przez teren miasta przebiegają także dwie łącznice kolejowe:

Lotniczy

Cywilne lotnisko sportowe Kielce-Masłów, posiadające drogę startową o długości 1155 m, może przyjmować samoloty do 20 pasażerów. Rozmowy pomiędzy władzami województwa a prywatną firmą lotniczą na temat uruchomienia regularnych połączeń zakończyły się fiaskiem[29].

W 2006 zapadła decyzja o lokalizacji nowego portu lotniczego na terenach Obic i Grabowca w gminach Morawica i Chmielnik[30]. W 2012 wykonano pierwsze prace budowlane, polegające na przebudowie napowietrznej linii elektroenergetycznej. Jednakże z końcem 2013 wygasła wydana przez Urząd Lotnictwa Cywilnego promesa zezwalająca na założenie lotniska cywilnego w Obicach. Kilka miesięcy wcześniej Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska uchyliła decyzję środowiskową. Do maja 2014 roku na planowaną inwestycję przeznaczono ponad 31 mln zł[31]. Po przejęciu władzy przez nowego prezydenta Kielc, zaniechano plany budowy portu lotniczego. Obecnie istnieją zamiary przekształcenia terenów, na których port miał powstać, w przestrzeń inwestycyjną[32].

Najbliższe międzynarodowe lotniska znajdują się w Radomiu-Sadkowie, Krakowie-Balicach, Katowicach-Pyrzowicach, Warszawie-Okęciu, Łodzi-Lublinku, Rzeszowie-Jasionce oraz Lublinie-Świdniku.

W 2011 przy ul. Grunwaldzkiej oddano do użytku sanitarne lądowisko.

Komunikacja miejska i podmiejska

Komunikacji miejska w Kielcach funkcjonuje od 22 lipca 1951 roku, gdy powstał Wydział, a następnie Zakład Komunikacji Miejskiej w ramach Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Kielcach, istniejący do dzisiaj pod nazwą Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji.

W 2003 roku, w formie zakładu budżetowego gminy Kielce, powstał Zarząd Transportu Miejskiego z siedzibą przy ul. Głowackiego 4. Organ zarządza i nadzoruje komunikację miejską w imieniu miasta Kielce (tworzy rozkłady, nakłada kary na przewoźnika itp.) Dyrektorem ZTM jest Marian Sosnowski, zaś jego zastępcą Barbara Damian. Nadzór nad przewozami, sprawuje kierownik Działu Przewozów Zbigniew Michnicki. Przewoźnikiem jest Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji, z siedzibą i bazą przy ul. Jagiellońskiej 92, zarządzane przez Prezesa Elżbietę Śreniawską.

W latach 2004–2009 liczba pasażerów kieleckiej komunikacji miejskiej spadła z 33,9 mln do 30,3 mln. W następnych czterech latach zaczęła rosnąć, osiągając w 2013 poziom 35,1 mln osób. Główny powód wzrostu stanowiły: zakup 40 autobusów i utworzenie 13 nowych linii komunikacyjnych, zakup Systemu Informacji Pasażerskiej oraz wprowadzenie systemu Kieleckiej Karty Miejskiej[33]. Od 1 lutego 2018 roku na liniach 34, 46, 50, 51 i 54 kursują autobusy hybrydowe (oznaczane numerami seryjnymi 5xxx dla zwykłych i 6xxx dla przegubowych)[34][35].

Obecnie kursuje 65 linii autobusowych (w tym 3 z ograniczeniami w kursowaniu oraz 5 zawieszonych na czas pandemii koronawirusa)[36].

Kilkukrotnie, w latach 30. i 80. XX wieku oraz na początku XXI wieku planowano budowę linii tramwajowej w Kielcach.

Komunikacja międzymiastowa

Dworzec autobusowy o charakterystycznym kształcie spodka w oddali wieże Kościoła Świętego Krzyża

Historia komunikacji autokarowej w Kielcach sięga 1945, kiedy to powołano Okręgową Bazę PKS. Już w 1946 organizowane były regularne kursy do Krakowa, Warszawy, Jeleniej Góry, Cieplic oraz do ościennych miejscowości. W 1984 oddano do użytku Dworzec PKS w Kielcach, wówczas jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów w Europie. Jego nietypowa architektura oraz nowatorskie rozwiązania komunikacyjne kwalifikują go do grona najciekawszych atrakcji miasta[37]. Po roku 1990 kielecki PKS został przemianowany na Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej SA w Kielcach, od tego czasu prowadzi regularną komunikację pasażerską dalekobieżną i międzynarodową. W listopadzie 2010 roku Ministerstwo Skarbu Państwa podjęło decyzję o postawieniu spółki w stan likwidacji ze względu na złą kondycję finansową. Obecnie Dworzec należy do gminy Kielce. Władze miasta rozpoczęły gruntowną rewitalizację obiektu, która potrwa dwa lata (2018). Miejsce to stanie się centrum komunikacyjnym Kielc[38]. Dworzec otwarto ostatecznie pod koniec sierpnia, natomiast 1 września 2020 roku przyjechały pierwsze busy[39].

Komunikacja prywatna

W Kielcach intensywnie rozwijają się indywidualne usługi przewozowe. Usługi taksówkarskie oferuje 12 korporacji. Kursy dalekobieżne obsługiwane są przez minibusy należące w większości do Świętokrzyskiego Zrzeszenia Transportu Prywatnego. Firma dysponuje dworcem busowym zlokalizowanym przy ul. Żelaznej 18.

Polityka

Mieszkańcy miasta wybierają posłów z okręgu nr 33 (obejmującego całe województwo świętokrzyskie), senatora z okręgu nr 83 (wraz z powiatem kieleckim), a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 10, obejmującego województwa świętokrzyskie i małopolskie.

Dzięki inicjatywie „Kieleckiego Komitetu Referendalnego” 12 czerwca 2016 roku mieszkańcy miasta mieli okazję uczestniczyć w „Referendum w sprawie odwołania prezydenta miasta Kielce Wojciecha Lubawskiego”. Zorganizował je Arkadiusz Stawicki, przedstawiając m.in. listę ponad 150 zarzutów wobec działań ówczesnego prezydenta. Nie zgadzający się z nimi Lubawski, odwołał się do sądu, ten jednak przyznał rację Stawickiemu[40].

Frekwencja wynosiła ok. 20%, by referendum było wiążące potrzebne było 25% czyli 39,371 osób. Niemniej jednak, od czasu referendum, poparcie dla Wojciecha Lubawskiego spadło o ok. 10-15%, utrzymując się na poziomie 30-35% w sondażach. Potwierdziły to również wyniki ostatnich wyborów samorządowych.

4 listopada 2018 roku, w drugiej turze wyborów samorządowych, prezydentem został wybrany Bogdan Wenta.

Sport

Mecz el. ME 2008 Polska – Armenia

W mieście funkcjonuje 113 zarejestrowanych klubów i stowarzyszeń sportowych[41]. Do dyspozycji mieszkańców udostępniona jest bogata baza sportowa, na którą składa się m.in. jeden z najnowocześniejszych stadionów piłkarskich w Polsce – Stadion Miejski w Kielcach, 9 hal sportowych (w tym Hala Legionów z widownią na 4200 miejsc), Stadion Lekkoatletyczny przy ul. Bocznej 15 oraz 5 krytych pływalni. W miejscowości Miedziana Góra, 12 km od centrum miasta znajduje się Tor wyścigowy Kielce, będący jednym z 2 tego typu obiektów w Polsce[42]. Do najbardziej utytułowanych kieleckich klubów sportowych należą:

  • Błękitni Kielce – nieistniejący klub sportowy, z którego wywodziło się wielu medalistów mistrzostw Polski w boksie
  • Budowlani Kielce – nieistniejący klub sportowy, z sekcji lekkoatletycznej wywodziło się wielu medalistów mistrzostw Polski
  • Klub Sportowy „Tęcza – Społem” w Kielcach – najstarszy wielosekcyjny klub sportowy, mający wielu medalistów oraz wicemistrzów i mistrzów Polski, Europy i Świata
  • UMKS Kielce – zespół koszykówki, awans do pierwszej ligi w sezonie 2011/2012
  • Dafi Społem Kielce – zespół piłki siatkowej mężczyzn, powstały na licencji i po wycofaniu się z rozgrywek Farta Kielce w sezonie 2012/2013 który awansował do PlusLigi w sezonie 2009/2010
  • Kielecki Klub Karate Kyokushin – jeden z największych klubów karate kyokushin w Polsce
  • Korona Kielce – zespół piłki nożnej, awans do ekstraklasy w sezonie 2004/2005 (obecnie 1. liga)
  • Korona-Swim Kielce – Miejski Uczniowski Klub Pływacki
  • Nosan Kielce – zespół bilardowy, wielokrotny medalista drużynowych mistrzostw Polski
  • Vive Kielce – zespół piłki ręcznej, siedemnastokrotny mistrz Polski[43], szesnatokrotny zdobywca pucharu Polski[44] oraz ośmiokrotny uczestnik Ligi Mistrzów (3. miejsce w sezonie 2012/2013 oraz sezonie 2014/2015, 1. miejsce w sezonie 2015/2016)
  • KSS Kielce – zespół piłki ręcznej kobiet,
  • Towarzystwo Sportowe Akwedukt Kielce – Klub triathlonowy, mający wielu medalistów mistrzostw polski i reprezentantów na zawodach międzynarodowych.
  • Stella Kielce – klub łuczniczy odnoszące wiele sukcesów na mistrzostwach Polski, oraz posiadający zawodników w ścisłej kadrze narodowej
  • Czarnovia Kielce – klub piłkarski grający w grupie I świętokrzyskiej klasy A
  • Jokers Kielce – klub futbolu amerykańskiego
  • UMKS „Żak” – judo, klub mający wielu medalistów mistrzostw Polski juniorów i seniorów. W 2015 zdobył drużynowe wicemistrzostwo Polski seniorów.

Wspólnoty wyznaniowe

Kościół NMP Królowej Polski (garnizonowy) dawna cerkiew (1902–1904)

Na terenie miasta działalność prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Kościoły katolickie

Kościoły protestanckie

Kościoły prawosławne

Świadkowie Jehowy

Rodzimowiercy

  • Stowarzyszenie „Gontyna”[47]

Buddyzm

Mormonizm

Osoby uhonorowane przez miasto

Nagrody Miasta Kielce

Nagroda Miasta Kielce to prestiżowe, przyznawane corocznie (od 1995 roku) wyróżnienie dla osób, które swoją postawą, pracą i działalnością przyczyniły się do promocji i rozwoju Kielc. Laureat otrzymuje statuetkę oraz drobną nagrodę pieniężną[49].

Nadzieje Kielc

Nagroda przyznawana jest uczniom i absolwentom szkół ponadgimnazjalnych danego roku szkolnego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie nauki, kultury, sportu oraz działalności społecznej, a w szczególności[50]:

  • laureatom olimpiady przedmiotowej lub konkursu naukowego,
  • laureatom ogólnopolskiego konkursu artystycznego (muzyka, sztuka, rzemiosło),
  • mistrzom i wicemistrzom świata, Europy i Polski w olimpijskiej konkurencji sportowej o dobrych wynikach w nauce,
  • osobom szczególnie wyróżniającym się w działalności społecznej.

Honorowi obywatele

Poniżej w kolejności chronologicznej wymienione są osoby, które otrzymały od miasta honorowe obywatelstwo. W przypadku Józefa Piłsudskiego obywatelstwo to zostało zawieszone aż do lat 90. XX wieku[51].

Ludzie urodzeni w Kielcach

Kielce jako garnizon wojskowy

Kielce to także garnizon wojskowy o długich tradycjach, w których stacjonowało wiele jednostek organizacyjnych wojska. Obecnie garnizon znajduje się na Bukówce przy ulicy Wojska Polskiego 300. Obejmuje on swoim zasięgiem miasto Kielce oraz powiaty: kielecki, buski, jędrzejowski, kazimierski, pińczowski, skarżyski, starachowicki, włoszczowski oraz konecki[52].

Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie, z którymi Miasto Kielce aktywnie współpracuje[53]:

MiastoKrajData podpisania
umowy partnerskiej
 Herning Dania20 listopada 1991 r.
 Orange Francja1992 r.
 Winnica Ukraina10 sierpnia 1993 r.
 Gotha Niemcy2 maja 1997 r.
 Budapeszt, Csepel Węgry21 kwietnia 2005 r.
 Ramla Izrael29 maja 2006 r.

Od 5 października 2009 roku działa w Kielcach konsul honorowy Republiki Federalnej Niemiec. Funkcję tę pełni prezes Targów Kielce dr Andrzej Mochoń.

Zobacz też

Przypisy

  1. a b Kielce – Podstawowe dane. um.kielce.pl. [dostęp 2012-04-16].
  2. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 roku.. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl, 31 grudnia 2019. [dostęp 2020-04-30].
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 38-39.
  4. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 112.
  5. Elżbieta Michow, Ludowe i potoczne etymologie toponimu Kielce z semantyką etniczną, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia”, XXVIII, 2009.
  6. Jerzy Jasiuk, Szkoła Akademiczno-Górnicza, przeglad-techniczny.pl [dostęp 2010-04-21] [zarchiwizowane z adresu 2008-06-13].
  7. Szymon Rudnicki, Żydzi w parlamencie II Rzeczypospolitej, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2015, s. 30, ISBN 978-83-7666-363-0, ISBN 978-83-7666-412-5.
  8. Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 256
  9. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945 , Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 313
  10. Praca zbiorowa, Między Wisłą a Pilicą. Tom 8, Kielce 2007, s. 181.
  11. Historia. Politechnika Świętokrzyska. [dostęp 2020-11-23].
  12. Prezydent Kielc zostaje. Referendum nieważne, TVN24 [dostęp 2020-11-08] (pol.).
  13. Historia Kielc. um.kielce.pl. [dostęp 2011-10-03].
  14. Wojciech Jankowski, Mały przewodnik po Polsce, Wydawnictwo Sport i Turystyk Warszawa 1983 ​ISBN 83-217-2329-2​ s. 148
  15. Największe firmy w regionie. um.kielce.pl. [dostęp 2011-10-03].
  16. Targi w Polsce w 2010 roku. polfair.com.pl. s. 22-24. [dostęp 2011-10-03].
  17. M.P. z 1990 r. nr 48, poz. 366
  18. GUS, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), stat.gov.pl [dostęp 2020-04-30] (pol.).
  19. Zarobki w Kielcach – zarobki.pracuj.pl, zarobki.pracuj.pl [dostęp 2019-03-05].
  20. GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31.12.1991.
  21. Kielce w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2015-12-31] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  22. Kieleckie szlaki rowerowe.
  23. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].
  24. Szpital Wojewódzki – województwo świętokrzyskie.
  25. Galeria Korona Kielce.
  26. Kieleckie teatry w bazie Teatralny.pl, teatralny.pl [dostęp 2016-03-20].
  27. Historia Radia Kielce.
  28. a b c Projekt polityki transportowej zrównoważonego rozwoju dla miasta Kielce oraz kieleckiego obszaru metropolitarnego. 06-2006. s. 40-41. [dostęp 2011-06-16].
  29. Marcin Sztandera: Świętokrzyskie bez odlotu Masłów – Warszawa. „Efekt byłby propagandowy”. kielce.gazeta.pl, 6 czerwca 2014. [dostęp 2014-12-31].
  30. A. Kowalczyk: Lotnisko w Obicach. echodnia.eu, 26 czerwca 2006. [dostęp 2014-11-15].
  31. A. Kowalczyk: Ile będzie nas kosztować lotnisko w Obicach?. echodnia.eu, 20 maja 2014. [dostęp 2014-11-15].
  32. Paweł Więcek: Tereny, na których miał powstać port lotniczy w Obicach, zostaną przekształcone w strefę inwestycyjną? W środę spotkanie w tej sprawie. echodnia.eu, 11 maja 2019. [dostęp 15 maja 2019].
  33. Paweł Rydzyński: Kielce: Nieznaczny, ale stabilny wzrost liczby pasażerów komunikacji. transport-publiczny.pl, 2014-09-16. [dostęp 2014-12-31].
  34. Redakcja, "Ciepłe" guziki chętnie są używane przez pasażerów autobusów miejskich w Kielcach, Kielce Nasze Miasto, 2 lutego 2018 [dostęp 2020-11-04] (pol.).
  35. ZTM Kielce - Pierwsze autobusy hybrydowe w Kielcach, ztm.kielce.pl [dostęp 2020-11-04].
  36. ZTM Kielce - Aktualności, ztm.kielce.pl [dostęp 2020-11-04].
  37. Dworzec autobusowy ma 25 lat. kielce.gazeta.pl. [dostęp 2011-06-16].
  38. Wyborcza.pl, kielce.wyborcza.pl [dostęp 2020-04-15].
  39. Kielce: Po północy pierwsze odjazdy z dworca autobusowego, www.transport-publiczny.pl [dostęp 2020-11-04] (pol.).
  40. Wyborcza.pl, kielce.wyborcza.pl [dostęp 2020-10-21].
  41. Urząd Miasta Kielce.
  42. Automobilklub Kielecki – tor wyścigowy.
  43. Rafał Hałada, PGE VIVE Kielce mistrzem Polski 2019/2020, Polski sport.pl, 23 marca 2020 [dostęp 2020-10-04] (pol.).
  44. Paweł Kotwica, PGNiG Puchar Polski piłkarzy ręcznych. Jeśli PGE VIVE Kielce awansuje do finału, będzie broniło trofeum w Tarnowie, Echo Dnia Świętokrzyskie, 20 lutego 2020 [dostęp 2020-10-04] (pol.).
  45. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-23].
  46. Inwestycja Stowarzyszenia „Strażnica” na Białogonie. gazeta.pl. [dostęp 2011-10-03].
  47. Adam Czerwiński: Ołtarzyk ze Świętowitem wisi w kącie. wyborcza.pl, 2013-10-03. [dostęp 2016-08-27].
  48. Buddyjski Ośrodek Medytacyjny Kielce. [dostęp 2011-06-16].
  49. Nagrody Miasta Kielce.
  50. Regulamin przyznawania Nagrody Nadzieje Kielc.
  51. Honorowi Obywatele Miasta Kielce od 1921 roku.
  52. ..:: Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych :: Dowództwo Garnizonu Kielce ::.., archiwum-cpdmz.wp.mil.pl [dostęp 2020-11-23].
  53. Urząd Miasta Kielce Współpraca z zagranicą. um.kielce.pl. [dostęp 2012-09-17].

Bibliografia

  • Kalendarz świętokrzyski 2005. Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce 2004.
  • Kielecka Platforma Komunikacja (Historia komunikacji miejskiej)

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Biblioteka Uniwersytecka w Kielcach.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Biblioteka Uniwersytecka w Kielcach przy ul. Świętokrzyskiej 21e. Otwarta w 2013 roku.
POL Szlak czerwony.svg
Czerwony szlak turystyczny.
Szlak rowerowy czarny.svg
Czarny szlak rowerowy
Kościół Św Wojciecha 01 ssj 20060513.jpg
Autor: Paweł Cieśla Staszek_Szybki_Jest, Licencja: CC BY-SA 4.0
St. Wojciech Church in Kielce, Poland
WNoZ UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Budynek Wydziału Nauk o Zdrowiu UJK w Kielcach przy al. IX wieków Kielc, do którego uczelnia przeniosła się w 2002 roku
642676 Kielce rynek 03.JPG
Autor: Dawid Galus, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Ta fotografia przedstawia zabytek wpisany do rejestru zabytków pod numerem ID
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach.JPG
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Rektorat i Instytut Historii UJK w Kielcach przy ul. Żeromskiego 5.
Dworzec autobusowy Kielce 01 ssj 20060513.jpg
Autor: Paweł Cieśla Staszek_Szybki_Jest, Licencja: CC BY-SA 4.0
Bus Station (Kielce, Poland)
Pozycja fotografa 50° 52′ 30,17″ N, 20° 37′ 15,58″ E Kartographer map based on OpenStreetMap. To i inne zdjęcia na: OpenStreetMap info
Bank,ul.Sienkiewicza 47 - Asirek 132.jpg
Autor: Asirekas, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Kielce, ul. Sienkiewicza 47 - Bank (zabytek nr A.382 z 9.04.1972)
Świętokrzyskie Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Świętokrzyskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 51.4 N
  • S: 50.1N
  • W: 19.6 E
  • E: 22 E
POL Szlak czarny.svg
Czarny szlak turystyczny.
Rezerwat Kadzielnia-Asirek 016.jpg
Autor: Asirekas, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Ta fotografia przedstawia zabytek wpisany do rejestru zabytków pod numerem ID
Centrum Edukacji Artystycznej.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Oddane do użytku w 2012 roku Centrum Edukacji Artystycznej UJK w Kielcach.
Camp of the Russian Imperial Army near Kielce 1863.png
Camp of the Russian Imperial Army near Kielce 1863
Szlak rowerowy niebieski.svg
Niebieski szlak rowerowy
Wydział Matematyczno-Przyrodniczy UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Budynek Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego UJK w Kielcach z otwartym w 2003 roku Obserwatorium Astronomicznym i Planetarium
Dom Bazar - Asirek 147.jpg
Autor: Asirekas, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Dom (Bazar) Kielce pl. Wolności 2 / Ewangelicka 2, Kielce
WPiA UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wydział Pedagogiczny i Artystyczny UJK w Kielcach przy ul. Krakowskiej.
Zespół Katedralny Wniebowzięcia NMP-Asirek 026.jpg
Autor: Asirekas, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Zespół katedralny Wniebowzięcia NMP:
  • katedra, XII, XVI-XVIII, 1869-72
  • kaplica ogrójcowi, 1760
  • dzwonnica, poł. XVII, 1727
Kielce ul. Jana Pawła II (?), Kielce
Kielce06DSC 0234.JPG
Autor: Wistula, Licencja: CC BY 3.0
Ehemaliger Bischofspalast in Kielce
PL Kielce Sienkiewicza 32 teatr3.jpg
Autor: Nutaj, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Teatr przy ul. Sienkiewicza 32 w Kielcach
Dworzec kolejowy Kielce 01 ssj 20060513.jpg
Autor: Paweł Cieśla Staszek Szybki Jest, Licencja: CC BY-SA 4.0
Railway Station in Kielce, Poland. Red Fiat Cinquecento.
Lapidarium z macew.JPG
Autor: Tajchman, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Ta fotografia przedstawia zabytek wpisany do rejestru zabytków pod numerem ID
Siedziba radio kielce.jpg
Autor: Grzegorz Pietrzak (user VindicatoR), Licencja: CC BY 2.5
Siedziba Radio Kielce
Kiel25DSC 0249.JPG
Autor: Wistula, Licencja: CC BY 3.0
Zielinksi Palast in Kielce
Map of the center of Kielce.svg
Autor: Vindicator, Licencja: CC BY-SA 3.0
Mapa centrum Kielc, w widłach ulic: Al. XIX w. Kielc, Paderewskiego, Źródłowej, Seminaryjskiej i Ogrodowej. Uwagi proszę zgłaszać na mojej stronie dyskusji
  1. Budynek ZUS-u
  2. Oddział Akademii Świętokrzyskiej
  3. Urząd miasta
  4. Muzeum Narodowe
  5. Teatr im. Stefana Żeromskiego
  6. Kino "Moskwa"
  7. Kościół św. Wojciecha
  8. Teatr Lalki i Aktora "Kubuś"
  9. Polski Kościół Chrześcijan Baptystów
  10. Pałac Biskupów
  11. Pałac Zielińskich
  12. Katedra Wniebowzięcia NMP
  13. Muzeum Wsi Świętokrzyskiej
  14. Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego
  15. Kościół p.w. Świętej Trójcy
  16. Sąd Okręgowy
  17. Kościół Ewangelicko-Augsburski
  18. Muzeum Zabawkarstwa
  19. Kieleckie Centrum Kultury i pomnik Milesa Davisa
Obwodnicakielc.jpg
Autor: Astrorek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Obwodnica Kielc S7
PL Kielce Seminaryjna 12a sąd5.jpg
Autor: Nutaj, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Sąd Wojewódzki przy ul. Seminaryjnej 12a w Kielcach
POL location map.svg
Autor: Hiuppo, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Location map of Poland
Piramida wieku Kielce.png
Autor: Polskawliczbach, Licencja: CC BY-SA 2.5 pl
Piramida wieku mieszkańców Kielc, 2014
Panorama Kielc ssj 20060423.jpg
Autor: Paweł Cieśla Staszek_Szybki_Jest, Licencja: CC BY-SA 4.0
Panorama Kielc z nieistniejącej już skoczni narciarskiej na Pierścienicy
Godło II Rzeczypospolitej.png
Godło Rzeczypospolitej Polskiej ustalone Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach (Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980)
WZiA UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wydział Zarządzania i Administracji UJK w Kielcach, który powstał w 1992 roku.
Centrum Przedsiębiorczości i Biznesu.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Otwarte w październiku 2013 roku Centrum Przedsiębiorczości i Biznesu UJK w Kielcach.
Akademiki UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Domy Studenta Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach przy ul. Śląskiej.
Kielce Słowackiego 23.jpg
Autor: Rosewood, Licencja: CC BY-SA 3.0
Dom kultury "Zameczek"
Kielce-karczowka.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Gengub admin.png
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Generalne Gubernatorstwo - podział administracyjny (1941 -1945)
Wikimedia Community Logo.svg
Logo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
POL Szlak żółty.svg
Żółty szlak turystyczny.
POL Szlak niebieski.svg
Niebieski szlak turystyczny.
Rynek w Kielcach..JPG
Autor: Kamil Brandeburg, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Ta fotografia przedstawia zabytek wpisany do rejestru zabytków pod numerem ID
Szlak rowerowy czerwony.svg
Czerwony szlak rowerowy
Panorama kielc z pierscienicy.jpg
Autor: Grzegorz Pietrzak (user Vindicator), Licencja: CC BY-SA 3.0
Panorama Kielc z Pierścienicy, na pierwszym planie nieistniejąca już skocznia narciarska, Polska, 2003 r.
Mecz Polska - Armenia 05 ssj 20070328.jpg
Autor: Paweł Cieśla Staszek_Szybki_Jest, Licencja: CC BY-SA 4.0
UEFA Euro 2008 qualifying - Poland vs Armenia in Kielce (Poland)
Centrum Języków Obcych.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Centrum Języków Obcych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach
Kielce pilsudski.jpg
Józef Piłsudski ze swoim sztabem przed pałacem gubernialnym w Kielcach. 12 sierpnia 1914 roku. Widoczni: Władysław Stryjeński, Sulistrowski, Wacław Stachiewicz, Kazimierz Sosnkowski, Michał Sokolnicki, Walery Sławek, Michał Sawicki , Władysław Prażmowski-Belina, Józef Piłsudski, Aleksander Litwinowicz, Horoszkiewicz, Michał Fuksiewicz, Gustaw Daniłowski , Ignacy Boerner, Mieczysław Trojanowski-Ryś,
Flag of Israel.svg
Flag of Israel. Shows a Magen David (“Shield of David”) between two stripes. The Shield of David is a traditional Jewish symbol. The stripes symbolize a Jewish prayer shawl (tallit).
Kieleckie Centrum Kultury 01 ssj 20060513.jpg
Autor: Paweł Cieśla Staszek_Szybki_Jest, Licencja: CC BY-SA 4.0
Culture Centre of Kielce (Poland)
Collage of views of Kielce.png
Autor: YogiCK, Licencja: CC BY-SA 3.0
Kielce: ul. Sienkiewicza, Pałaca Biskupów Krakowskich, Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP, Plac Artystów, pomnik Homo Homini, Kadzielnia
Ekumeniczna Świątynia Pokoju Kościoł Ewangelicki Kielce 1.JPG
Autor: Wojciech Domagała, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Ta fotografia przedstawia zabytek wpisany do rejestru zabytków pod numerem ID
Instytut Edukacji Muzycznej UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Siedziba Instytutu Edukacji Muzycznej UJK w Kielcach przy ul. Mickiewicza 3.
Dzielnice i osiedla Kielc.svg
Autor: Grzegorz Pietrzak (user Vindicator), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dzielnice i osiedla Kielc, legenda:
  1. Niewachlów II
  2. Łazy
  3. Gruchawka
  4. Niewachlów I
  5. Schaby
  6. Skrzetle
  7. Piaski
  8. Sieje
  9. Uroczysko
  10. Os. Ślichowice
  11. Herby
  12. Os. pod Dalnią
  13. Os. Czarnów
  14. Głęboczka
  15. Szydłówek
  16. Os. Bocianek
  17. Os. Słoneczne Wzgórze
  18. Os. Świętokrzyskie
  19. Os. Na Stoku
  20. Dąbrowa
  21. Czarnów
  22. Karczówka
  23. Pod Karczówką
  24. Os. Jagiellońskie
  25. Os. Sady
  26. Centrum
  27. Nowy Folwark
  28. Nałęczów
  29. Pietraszki
  30. Dobromyśl
  31. Zalesie Drugie Stare
  32. Zalesie Pierwsze
  33. Białogon
  34. Słowik
  35. Pakosz
  36. Baranówek
  37. Barwinek
  38. Os. Barwinek
  39. Kawetczyzna
  40. Pod Telegrafem
  41. Wietrznia
  42. Domaszowice Wikaryjskie
  43. Bukówka
  44. Ostra Górka
  45. Sitkówka
  46. Posłowice
  47. Modrzewie
  48. Rudzica
  49. Leszcze-Górka
  50. Leśniówka
  51. Dyminy
WiktionaryPl nodesc.svg
(c) Wikimedia Foundation, CC BY-SA 3.0

The logo for the Polish language Wiktionary without "Wolny, wielojęzyczny Wikisłownik" ("Free, multilingual, Wiktionary")

.
ISP UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Instytut Sztuk Pięknych UJK w Kielcach przy ul. Podklasztornej.
Kielce, Pomnik Czwórki Legionowej.jpg
Autor: Grzegorz Pietrzak (user VindicatoR), Licencja: CC BY 2.5
Pomnik Czwórki Legionowej podczas 92 rocznicy wkroczenia I Kompanii Kadrowej z krakowskich Oleandrów do Kielc, Kielce, Polska, 2006 r.
Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Instytut Chemii UJK.jpg
Autor: Błażej H, Licencja: CC BY-SA 3.0
Budynek Instytutu Chemii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach przy ul. Świętokrzyskiej
POL Szlak zielony.svg
Zielony szlak turystyczny.
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Kiel100DSC 0254.JPG
Autor: Wistula, Licencja: CC BY 3.0
Kielce, Park