Kierunek – Socjalna Demokracja
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Skrót | SMER |
Lider | |
Data założenia | 1999 |
Ideologia polityczna | |
Członkostwo międzynarodowe | Partia Europejskich Socjalistów, Międzynarodówka Socjalistyczna |
Grupa w Parlamencie Europejskim | |
Barwy | |
Strona internetowa |
Kierunek – Socjalna Demokracja[1] (słow. SMER – sociálna demokracia, SMER) – słowacka partia polityczna o profilu socjaldemokratycznym[2], określana także jako partia lewicy narodowej[3]. Przewodniczącym ugrupowania od czasu jego powstania jest Robert Fico[4]. Smer dołączył do Partii Europejskich Socjalistów[5].
Historia
Partię pod nazwą Smer założył 29 października 1999 Robert Fico, jeden z liderów postkomunistycznej Partii Demokratycznej Lewicy[4]. Ugrupowanie zajęło trzecie miejsce w wyborach parlamentarnych w 2002, zdobywając 13,5% głosów i 25 mandatów (na 150)[6]. Pozostała wówczas w opozycji wobec drugiego rządu Mikuláša Dzurindy, sprzeciwiała się przeprowadzanym przez centroprawicę reformom, opowiadając się np. za zlikwidowaniem podatku liniowego. W pierwszych w historii Słowacji wyborach do Parlamentu Europejskiego 2004 partia osiągnęła 16,9% głosów i zajęła trzecie miejsce (3 mandaty)[7].
1 marca 2003 do partii dołączyła Partia Porozumienia Obywatelskiego. 1 stycznia 2005 Smer zakończył proces integracji z innymi lewicowymi formacjami – przyłączyły się do niego Partia Demokratycznej Lewicy, Socjaldemokratyczna Alternatywa i Socjaldemokratyczna Partia Słowacji. Nastąpiła wówczas modyfikacja nazwy partii[4].
W 2006 Smer wygrał wybory parlamentarne z wynikiem 29,1% głosów i 50 mandatami[6]. Ugrupowanie zawarło koalicję z Partią Ludową – Ruchem na rzecz Demokratycznej Słowacji Vladimíra Mečiara i Słowacką Partią Narodową Jána Sloty, tworząc rząd z Robertem Ficą jako premierem. Gabinet ten przetrwał pełną kadencję do 2010[8]. Za zawarcie koalicji ze skrajnie prawicową i nacjonalistyczną Słowacką Partią Narodową w 2006 SMER został czasowo zawieszony w prawach członkowskich w Partii Europejskich Socjalistów[9].
W wyborach w tym samym roku partia zdobyła 34,8% głosów i ponownie zajęła pierwsze miejsce wśród ugrupowań politycznych (62 mandaty)[10]. Słabe wyniki koalicjantów, z których pierwszy znalazł się poza parlamentem, a drugie utracił ponad połowę posłów[6], spowodowały jednak przejście partii Roberta Fica do opozycji. Już w 2012 po rozpadzie centroprawicowej koalicji doszło do kolejnych wyborów do Rady Narodowej. Smer odniósł zdecydowane zwycięstwo z wynikiem 44,4%, co przełożyło się na 83 mandaty w 150-osobowym parlamencie[2]. Pozwoliło to na utworzenie pierwszego od czasu rozpadu Czechosłowacji monopartyjnego gabinetu, na czele którego ponownie stanął Robert Fico.
W 2016 Smer ponownie zwyciężył w wyborach krajowych, tracąc jednak ponad 30 mandatów i tym samym bezwzględną większość w parlamencie[11]. Partia zawiązała wówczas koalicję ze Słowacką Partią Narodową oraz ugrupowaniami Most-Híd i SIEŤ[12], jej lider pozostał premierem.
W marcu 2018, po skandalu związanym z zabójstwem dziennikarza Jána Kuciaka i masowych protestach, Robert Fico podał się do dymisji, która została przyjęta przez prezydenta Andreja Kiskę[13]. W tym samym miesiącu na czele nowego gabinetu stanął inny członek partii, dotychczasowy wicepremier Peter Pellegrini[14].
W wyborach do Rady Narodowej w 2020 Smer otrzymał 18,3% głosów (38 mandatów), zajmując drugie miejsce za ugrupowaniem Zwyczajni Ludzie[15]. W konsekwencji partia utraciła władzę, przechodząc do opozycji. W czerwcu tego samego roku doszło do rozłamu w partii, gdy Peter Pellegrini ogłosił powołanie nowej partii pod nazwą Głos – Socjalna Demokracja i z grupą posłów wystąpił z klubu poselskiego[16][17].
Wyniki wyborów
Wybory | Poparcie | Mandaty (Rada Narodowa) | Zmiana |
---|---|---|---|
2002 | 13,5% | 25 | – |
2006 | 29,1% | 50 | +25 |
2010 | 34,8% | 62 | +12 |
2012 | 44,4% | 83 | +21 |
2016 | 28,3% | 49 | –34 |
2020 | 18,3% | 38 | –11 |
Wybory | Poparcie | Mandaty | Zmiana | L. miejsc dla Słowacji |
---|---|---|---|---|
2004 | 16,9% | 3 | – | 14 |
2009 | 32,0 | 5 | +2 | 13 |
2014 | 24,1% | 4 | –1 | 13 |
2019[18] | 15,7% | 3 | –1 | 14 |
Wybory | Popierany kandydat | Głosowanie | Poparcie | Uwagi |
---|---|---|---|---|
Ivan Gašparovič | I tura | 22,3% | Przejście do II tury | |
II tura | 59,9% | Wygrana z Vladimírem Mečiarem | ||
Ivan Gašparovič | I tura | 46,7% | Przejście do II tury | |
II tura | 55,5% | Wygrana z Ivetą Radičovą | ||
Robert Fico | I tura | 28,0% | Przejście do II tury | |
II tura | 40,6% | Przegrana z Andrejem Kiską | ||
Maroš Šefčovič | I tura | 18,7% | Przejście do II tury | |
II tura | 41,6% | Przegrana z Zuzaną Čaputovą |
Przypisy
- ↑ Paweł Musiałek (red.): Główne kierunki polityki zagranicznej rządu Donalda Tuska w latach 2007–2011. Kraków: Wydawnictwo eSPe, 2012, s. 147. [dostęp 2017-03-16].
- ↑ a b Parties and Elections in Europe: Slovakia (ang.). parties-and-elections.eu. [dostęp 2014-07-12].
- ↑ Direction – Social Democracy (ang.). tradebridgeconsultants.com, 31 stycznia 2012. [dostęp 2015-07-31].
- ↑ a b c Leaders of Slovakia (ang.). terra.es. [dostęp 2014-07-12].
- ↑ Parties Map (ang.). pes.eu. [dostęp 2022-02-26].
- ↑ a b c Parties and Elections in Europe – Słowacja 2 (ang.). [dostęp 2014-07-12].
- ↑ Voľby do Európskeho parlamentu 13. júna 2004 (słow.). statistics.sk. [dostęp 2014-07-12].
- ↑ Vláda SR od 04.07.2006 do 08.07.2010. government.gov.sk. [dostęp 2014-07-12].
- ↑ SMER ukarany za koalicję ze skrajną prawicą. psz.pl, 17 października 2006. [dostęp 2015-07-31].
- ↑ Fico vyhral a predsa končí (słow.). sme.sk, 13 czerwca 2010. [dostęp 2014-07-12].
- ↑ Parlamentné voľby 2016 online – kompletné výsledky volieb (słow.). webnoviny.sk, 6 marca 2016. [dostęp 2016-03-06].
- ↑ REPORTÁŽ: Smer-SD, SNS, Most-Híd a #Sieť podpísali koaličnú dohodu (słow.). teraz.sk, 22 marca 2016. [dostęp 2016-03-23].
- ↑ Robert Fico odchodzi. Dymisja premiera Słowacji stała się faktem. interia.pl, 15 marca 2018. [dostęp 2018-03-22].
- ↑ Slovensko má novú vládu, Pellegrini prisľúbil vyšetrenie vraždy (słow.). sme.sk, 22 marca 2018. [dostęp 2018-03-22].
- ↑ Priebežné a kompletné výsledky volieb (online): Parlamentné voľby 2020 na Slovensku (słow.). webnoviny.sk, 1 marca 2020. [dostęp 2020-03-01].
- ↑ Pellegrini predstavil novú politickú stranu Hlas (słow.). pravda.sk, 29 czerwca 2020. [dostęp 2020-06-29].
- ↑ Pellegrini ohlásil stranu, má zatiaľ 11 poslancov (słow.). dennikn.sk, 17 czerwca 2020. [dostęp 2020-07-28].
- ↑ Voľby do Európskeho parlamentu 2019 (słow.). volbysr.sk. [dostęp 2019-05-29].
Media użyte na tej stronie
Coat of arms of Slovakia
Coat of arms of Slovakia
Logo politickej strany SMER-SD (Nový Smer)