Kościół św. Wawrzyńca w Söderköping

Kościół św. Wawrzyńca
w Söderköping

Sankt Laurentii kyrka, Söderköping
kościół parafialny

Widok z boku
Państwo Szwecja
MiejscowośćSöderköping
Wyznanieprotestanckie
Kościółluterański
ParafiaSöderköping S:t Anna Församling
Imięśw. Wawrzyniec
Wspomnienie liturgiczne10 sierpnia
Położenie na mapie Östergötlandu
Mapa konturowa Östergötlandu, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Wawrzyńcaw Söderköping”
Położenie na mapie Szwecji
Mapa konturowa Szwecji, na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Wawrzyńcaw Söderköping”
Ziemia58°28′48,73″N 16°19′09,71″E/58,480203 16,319364
Strona internetowa

Kościół św. Wawrzyńca w Söderköping (szw. Sankt Laurentii kyrka, Söderköping lub S:t Lars kyrka) – kościół w Söderköping położony jest w centrum miasta przy ulicy Prästgatan. Należy do Kościoła Szwecji. Kościół był w przeszłości miejscem ważnych historycznych wydarzeń – koronacji królów i królowych oraz miejscem spotkań możnowładców.

Kościół św. Wawrzyńca ma status zabytku sakralnego według rozdz. 4 Kulturminneslagen (pol. Prawo o pamiątkach kultury) ponieważ został wzniesiony do końca 1939 (3 §)[1].

Historia i architektura

Fasada zachodnia

Söderköping był w średniowieczu trzecim pod względem wielkości miastem Szwecji, po Sztokholmie i Kalmarze, i handlowym centrum regionu Östergötland, zamieszkanym przez szwedzkich i niemieckich kupców. Patron kościoła, św. Wawrzyniec należał w średniowiecznej Szwecji do najpopularniejszych świętych, po św. Olafie.

W 1253 kościół został po raz pierwszy wymieniony w źródłach pisanych[2]. Późnośredniowieczny kościół był trzynawową bazyliką, inspirowaną przypuszczalnie francuskim gotykiem.

Ten pierwszy kościół spłonął w 1494. Zachowała się część jego murów zewnętrznych. Niezwłocznie przystąpiono do jego odbudowy. Nowy kościół, zachowany w znacznej części do dziś, powstał jako trzynawowy kościół halowy w stylu północnoniemieckiego gotyku ceglanego ze szczytami schodkowymi. Jego budowniczowie inspirowali się też zapewne architekturą kościoła klasztornego w Vadstenie. W 1497 biskup Linköping, Henrik Tidemansson konsekrował nieukończony jeszcze kościół. Prace przy jego ukończeniu ustały w latach 20. XVI w. po nadejściu reformacji. Z planowanej rozbudowy zrealizowano jedynie nawę północną (1583), w efekcie czego kościół pozostał budowlą asymetryczną, czteronawową.

Również w 1583 zbudowano wolno stojącą, 50-metrową dzwonnicę (dzieło Andersa „Stapelmakare”) na której zawieszono ważące 4 tony dzwony, odlane ponownie w 1897[2].

W latach 1975–1976 w północno-zachodnim narożniku kościoła urządzono poczekalnię. Znajduje się w niej dobrze zachowane malowidło ścienne, pochodzące przypuszczalnie z XV w., przedstawiające drugie przyjście Chrystusa pod koniec dziejów i wskrzeszenie zmarłych[3].

Wnętrze

Wnętrze – widok na prezbiterium

Pomimo wielu przebudów we wnętrzu kościoła zachowało się wiele elementów wyposażenia pochodzących jeszcze z epoki przedreformacyjnej. Należą do nich:

  • obraz patrona kościoła św. Wawrzyńca na szczycie zakrystii, opatrzony datą 1296, która jest uważana za prawdopodobną datę konsekracji kościoła;
  • ołtarz główny, wykonany prawdopodobnie we Francji pod koniec XV w.[2], którego pozłacana część centralna przedstawia Maryję ze zmarłym Chrystusem na kolanach w otoczeniu św. Nikodema, Józefa z Arymatei i kilku płaczących niewiast[3];
  • chrzcielnica, której czasza pochodzi z XIV w., mosiężne naczynie na wodę z XVII w., zaś marmurowy cokół z 1975[3];
  • krucyfiks procesyjny z XIII w.[2];
  • krucyfiks triumfalny z początku XV w., przypuszczalnie wykonany w Vadstenie[2];
  • W północnej nawie bocznej znajduje się XV-wieczna rzeźba św. Katarzyny Aleksandryjskiej dłuta Bernta Notke, którego najbardziej znanym na terenie Szwecji dziełem jest rzeźba Święty Jerzy ze smokiem, znajdująca się w sztokholmskiej katedrze;
  • z okresu średniowiecza pochodzą drewniane rzeźby świętych: sw. Krzysztofa i św. Elżbiety Węgierskiej[2].

Sztukę epoki baroku i późniejszą reprezentują:

  • ambona z 1669, wykonana w Vadstenie przez Johana Belätesskärare i pomalowana w 1723 przez malarza z Söderköping, Andersa Wickströma[2][3],;
  • epitafia mieszczan;
  • żyrandole z XVI i XVII w.[2];
  • nastawa ołtarzowa pędzla Pehra Hörberga z 1802[2].

Przypisy

  1. Sveriges riksdag: Svensk författningssamling (SFS) Lag (1988:950) om kulturminnen m.m. (szw.). [dostęp 2012-02-25].
  2. a b c d e f g h i Söderköpings kommun: Sankt Laurentii kyrka (szw.). [dostęp 2012-02-25].
  3. a b c d praca zbiorowa: Våra kyrkor. s. 113.

Bibliografia

  • Ann Catherine Bonnier, Göran Hägg, Ingrid Sjöström: Svenska kyrkor: En historisk reseguide. Sztokholm: Medströms Bokförlag, 2008, s. 214-215. ISBN 978-91-7329-015-9. (szw.)
  • praca zbiorowa: Våra kyrkor. Västervik: Klarkullens Förlag AB, 1990. ISBN 91-971561-08. (szw.)

Linki zewnętrzne

  • Svenska kyrkan: strona oficjalna (szw.). www.svenskakyrkan.se. [dostęp 2012-02-25].

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Church.svg
icone pour église
Sweden Östergötland location map.svg
Autor: Erik Frohne, Licencja: CC BY 3.0
Location map of Östergötland County in Sweden

Equirectangular projection, N/S stretching 190 %. Geographic limits of the map:

  • N: 59.10° N
  • S: 57.60° N
  • W: 14.20° E
  • E: 17.20° E
Sankt Laurentii kyrka.jpg
(c) Henrik Sendelbach, CC BY-SA 3.0
Sankt Laurentii church, Söderköping, Sweden
Sweden location map.svg
Autor: NordNordWest, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Sweden
Sankt Laurentii kyrka2.jpg
(c) Henrik Sendelbach, CC BY-SA 3.0
Sankt Laurentii church, Söderköping, Sweden