Kościół św. Anny w Czarnowąsach
Kościół filialny | |||||||||||||||
![]() Kościół po odbudowie (2011 rok) | |||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||
Parafia | Bożego Ciała i św. Norberta w Opolu-Czarnowąsach | ||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||
Wspomnienie liturgiczne | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||||||||||||
![]() |
Kościół św. Anny – rzymskokatolicka, drewniana świątynia znajdująca się w Opolu-Czarnowąsach na Szlaku Drewnianego Budownictwa Sakralnego. Jest to kościół filialny, który należy do parafii Bożego Ciała i św. Norberta w Opolu-Czarnowąsach. Kościół spłonął w 2005 roku, po czym został zrekonstruowany w 2007 roku.
Historia
Kościół wybudowano w latach 1684–1688 z inicjatywy prepozytora miejscowego klasztoru Balthasara De Gerberta von Hornana. Za cenę 200 talarów pracę podjął cieśla Christoph Mlensky (Krzysztof Młeński) z Poręby. Prawdopodobnie świątynia stanęła na zgliszczach starszego kościoła, zniszczonego podczas wojny trzydziestoletniej.
Kościół kilkukrotne odnawiano – w 1772, 1901, 1930 i 1958.
Pożar i odbudowa
Kościół spłonął doszczętnie w nocy z 19 na 20 sierpnia 2005[1], mimo iż posiadał wyposażenie przeciwpożarowe. Śledztwo wykazało, że przyczyną było podpalenie (budynek polano benzyną), ale sprawcy nie ustalono[2].
Zdecydowano się na odbudowę w niemal identycznym kształcie – zlikwidowano jedynie niewielkie piętro i schody nad przedsionkiem. Zrekonstruowaną świątynię otwarto ponownie w 2007.
Po rekonstrukcji wnętrze kościoła straciło cechy zabytku. Zachowała się jedynie figurą św. Anny, która jest współcześnie główną częścią ołtarza głównego. Odnaleziono także tabernakulum wraz z dwoma kielichami, metalowe wazony, świeczniki, kraty, mocno zniszczoną przez ogień chrzcielnicę, oraz figurę św. Barbary, którą poddano konserwacji i ponownie umieszczono w obiekcie. Nowy ołtarz główny stylizowany jest na okres baroku. Również polichromia nawiązuje do dawnej, sprzed pożaru.
Dawne tablice drogi krzyżowej pochodzące z XVIII wieku zastąpiono współczesnymi. W miejsce zniszczonych ołtarzy bocznych ustawiono nowe – jeden poświęcony jest papieżowi Janowi Pawłowi II, a drugi Miłosierdziu Bożemu.
Architektura
Orientowana świątynia stała niedaleko granic administracyjnych Opola, na wschód od Czarnowąsów, przy cmentarzu. Kościół wzniesiono na podmurowaniu – był konstrukcji zrębowej, z dachem siodłowym krytym gontem, ściętym od zachodu i zaokrąglonym od wschodu. Otoczony był sobotami. Nad główną nawą znajdowała się wieżyczka na sygnaturkę, zakończona latarnią i cebulastym hełmem.
Kościół składał się z prezbiterium (zamkniętego trójbocznie), nawy (o płaskim stropie) z dwoma kaplicami umieszczonymi po jej obu stronach (posiadały sklepienie kolebkowe, a dach nad nimi był półkolisty) i zakrystii.
Wnętrze kościoła sprzed pożaru
Kościół posiadał bogate wyposażenie późnobarokowe.
Drewniany ołtarz główny pochodził z XVII wieku – był trójdzielny i dwukondygnacyjny. W centralnym miejscu znajdował się obraz olejny ze św. Anną tłumaczącą Maryi Pismo Święte. Po bokach umieszczono dwie figury Ojców Kościoła, natomiast u góry umieszczono kolejny obraz olejny – przedstawiał spotkanie Maryi ze św. Elżbietą.
Po bokach nawy były kolejne dwa barokowe ołtarze ze XVII wieku – olejne obrazy przedstawiały św. Norberta (po lewej) oraz św. Augustyna (po prawej stronie). Również w kaplicach bocznych umieszczono ołtarze – podobne były one do ołtarza głównego. W lewej kaplicy centralnym punktem ołtarza był obraz męczeństwa św. Wawrzyńca, a w górnej części mniejszy obraz św. Szczepana. Uzupełniały go figury św. Huberta i św. Antoniego. Analogicznym głównym obrazem ołtarza w prawej kaplicy były sceny z życia św. Jadwigi Śląskiej, a górnym scena chrztu Chrystusa. Po bokach umieszczono figury książąt Kościoła[3]. Także i te ołtarze to dzieło twórców z XVII wieku, wykonane w stylu barokowym. Uzupełniały je barokowe świeczniki.
Dawna wisząca ambona pochodziła z 1700 – ustawiono ją obok wejścia do zakrystii. Zwieńczał ją dach z figurą św. Pawła.
Analizy stylistyczne elementów wyposażenia przypisywały je warsztatowi Christopha Königera z Wrocławia (był on autorem m.in. nieistniejącego ołtarza w kościele klasztornym w Czarnowąsach)[4].
Nawę główną od prezbiterium oddzielał łuk tęczy z tradycyjną rzeźbą Ukrzyżowania z XVIII wieku. Cenne wyposażenie uzupełniała drewniana, późnogotycka chrzcielnica w jednej z kaplic bocznych oraz rzeźba z ok. 1700, przedstawiająca św. Annę z Maryją. Jest to jeden z niewielu elementów dawnego wyposażenia, który nie spłonął w pożarze – w tamtym czasie nie było jej w kościele.
Kościół zdobiła polichromia, której motywem były gwiazdki na jasnym tle. Powstała prawdopodobnie w XVIII wieku, choć niektóre fragmenty mogły zostać namalowane lub przemalowane później. Chór muzyczny podtrzymywały dwie kolumny.
Przypisy
- ↑ Portal wp.pl: Spłonął zabytek klasy zero. [dostęp 2009-06-18].
- ↑ Portal gazeta.pl: Parafianie w dwa lata odbudowali spalony kościół. [dostęp 2009-06-18].
- ↑ Parafia Czarnowąsy: Kościół św. Anny. [dostęp 2009-06-18].
- ↑ Portal Górnośląskie dziedzictwo: Kościół św. Anny w Czarnowąsach. [dostęp 2009-06-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (25 października 2007)].
Bibliografia
- D. Emmerling, A. Wierzgoń: Opolskie kościoły drewniane. Opole: 2006. ISBN 83-915371-9-6.
Linki zewnętrzne
- Portal gazeta.pl: Galeria zdjęć z pożaru oraz ponownego otwarcia kościoła. [dostęp 2009-06-18].
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: Tymek1988, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Opole Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.2778 N
- S: 49.942 N
- W: 16.8461 E
- E: 18.8073 E
Autor: Pudelek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Zrekonstruaowany kościół pw. św. Anny w Czarnowąsach
Autor: Ralf Lotys (Sicherlich), Licencja: CC BY 3.0
Czarnowąsy (Czarnowanz) - wieś w Polsce w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Dobrzeń Wielki.
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Opole, Opole Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.78 N
- S: 50.58 N
- W: 17.78 E
- E: 18.05 E