Kościół św. Barbary w Gdańsku
![]() | |||||||||||||
kościół parafialny | |||||||||||||
![]() Kościół św. Barbary | |||||||||||||
Państwo | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||
Adres | Długie Ogrody 19 | ||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||
Kościół | |||||||||||||
Parafia | |||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||||||||||
![]() |
Kościół św. Barbary w Gdańsku – zabytkowy późnogotycki kościół parafialny w Śródmieściu Gdańska. Od połowy XVI wieku do 1945 roku świątynia protestancka.
Historia (kalendarium)
- 1387 – Przy Długich Ogrodach, poza obrębem miejskim powstał szpital dla zakaźnie chorych z kaplicą pod wezwaniem św. Barbary, określaną jako Barbara Capella, podporządkowany kościołowi Najświętszej Panny Marii. Po stronie północnej, pomiędzy obecnymi ul. Długie Ogrody i ul. św. Barbary, został założony mały cmentarz przyszpitalny[3] (St. Barbara-Kirchhof).
- 1436 – Kaplica św. Barbary została przebudowana. Otrzymała założenie halowe, dwunawowe, bez prezbiterium.
- 1456 – Decyzją biskupa kujawskiego Jana Gruszczyńskiego w dniu 28 stycznia kaplica szpitalna św. Barbary podniesiona została do rangi kościoła parafialnego (jednego z sześciu w Gdańsku), przy którym powstała szkoła parafialna.
- 1485-1489 – Rozbudowa kościoła.
- 1499 – Kościół spłonął. Pożary niszczyły go jeszcze w latach 1537 i 1545. Został odbudowany i wzmocniony przyporami.
- 1557 – Po odbudowie zmiany w religijności gdańszczan spowodowały przekształcenie świątyni na kościół luterański.
- 1619-1620 – Wieża kościoła zwieńczona została renesansowym hełmem. Wieżę zdobił zegar zamontowany w 1613 roku.
- koniec XVI wieku – Organistą był tu kompozytor Piotr Drusiński.
- 1726-1728 – Kościół uzyskał dodatkową od strony południowej nawę w stylu barokowym.
- 1746-1747 – 39-głosowe organy zbudował wybitny gdański organmistrz Andreas Hildebrandt.
- 1788 – Szkołę przy kościele św. Barbary przekształcono z łacińskiej na niemiecką.
- koniec XVIII wieku – Po zapełnieniu się cmentarzyka (zamknięty około 1800 roku) został obok założony mały cmentarz ewangelicki o powierzchni ok. 0,5 ha (nieczynny po otwarciu siedleckiego cmentarza w rejonie ul. Zakopiańskiej i ul. Bema w 1869 roku, zamknięty urzędowo po 1945 roku)[4][5].
- 1806-1807 – W trakcie wojen napoleońskich w kościele umiejscowiono szpital wojskowy i magazyny.
- 1813 – Kościół doznał poważnych uszkodzeń podczas oblężenia Gdańska.
- 1945 – W wyniku działań wojennych zawaliły się ściany szczytowe, wszystkie górne kondygnacje wieży oraz dachy, a wraz z nimi większość sklepień w północnych kaplicach oraz w arkadach oddzielających nawy. Zniszczeniu uległy też cenne organy.
- 1956 – Rozpoczęto odbudowę kościoła.
- 1959 – Świątynię przejął Kościół katolicki.
- 1961 – Odbudowano kościół bez nawy południowej (decyzję o rozbiórce nawy podjęto w 1966 roku).
- 30 marca 1968 – Ponowne erygowanie parafii rzymskokatolickiej[6].
- 1969 – Parafia otrzymała trzy spiżowe dzwony, ufundowane przez katolików niemieckich, przeznaczone pierwotnie dla gdańskiego kościoła mariackiego.
- 1972 – Zrekonstruowano wieżę kościelną.
- 1975 – Montaż witraży według projektu Barbary Massalskiej.
- 1987 – Remont wnętrza i ułożenie posadzki.
- 1988 – Wykonanie czterech kolejnych witraży.
- 1994 – Wystrój wnętrza – stylowe lampy i kinkiety.
- 1999 – Nowe, 16-głosowe organy o trakturze mechanicznej zbudował organmistrz Jerzy Kurecki z Koźmina koło Pogódek[7].
- czerwiec 2010 – Kościół otrzymał zewnętrzną iluminację[8].
Wyposażenie i architektura kościoła
Świątynia ma długość 36 m, szerokość 18 m, wysokość 10 m. Powierzchnia użytkowa wynosi 648 m². Czterdziestometrowa wieża góruje nad Długimi Ogrodami.
Umieszczone w wieży trzy spiżowe dzwony odlane przez Friedricha Wilchelma Schillinga to dar votum kapłanów diecezji magdeburskiej. Pierwotnie były przeznaczone dla Bazyliki Mariackiej. Ważą ok. 1200, 2000 i 2700 kg. Noszą imiona: Maryja Królowa Polski, św. Barbara i Serce Jezusa. Napędzane są dzięki napędom łańcuchowym[9].
Nowa ściana powstała po wyburzeniu nawy południowej jest ozdobiona nowoczesnymi witrażami ze szkła hutniczego projektu gdańskiej artystki Barbary Massalskiej. Współczesny jest też wystrój prezbiterium. Kościół zdobi siedem zabytkowych rzeźb przekazanych przez Muzeum Narodowe w Gdańsku.
Kościół jest orientowany, wolnostojący, niejednorodny stylowo, w swej zasadniczej części gotycki, rekonstruowane górne kondygnacje wieży i hełm – renesansowe, szczyt wschodni (nie w pełni rekonstruowany) – o formach barokowych. Jednonawowy, czteroprzęsłowy, wzniesiony został na rzucie nieregularnego prostokąta z czworoboczną, masywną wieżą od zachodu (ustawioną pod kątem i zsuniętą z osi w kierunku południowym) i czworoboczną zakrystią od północy. We wnętrzu, przypory wciągnięte do środka tworzą dwa rzędy płytkich kaplic, w grubym murze ściany zachodniej mieści się okrągła klatka schodowa[10].
Galeria
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022 [dostęp 2010-10-14] .
- ↑ Organy - Polskie Wirtualne Centrum Organowe, www.organy.pro [dostęp 2020-03-21] .
- ↑ Gdańskie cmentarze. cmentarze-gdanskie.pl.
- ↑ CMENTARZE NA TERENIE ŚRÓDMIEŚCIA. DŁUGIE OGRODY. gedanopedia.pl.
- ↑ Zlikwidowane. cmentarze-gdanskie.pl.
- ↑ Długie Ogrody coraz bardziej atrakcyjne. dom.trojmiasto.pl, 2 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-02].
- ↑ Dyspozycję można zobaczyć na stronie Polskiego Wirtualnego Centrum Organowego http://www.organy.pro/instrumenty.php?instr_id=591
- ↑ Kościół św. Barbary iluminowany. trojmiasto.pl, 8 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-08].
- ↑ The Bells of Poland , Dzwony w Wieżach Polski #55 - Dzwony Kościoła św. Barbary w Gdańsku, 24 stycznia 2019 .
- ↑ kościół szpitalny, ob. parafialny pw. św. Barbary - Zabytek.pl, zabytek.pl [dostęp 2021-09-25] (pol.).
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa gminy Gdańsk, Polska
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.92 N
- S: 53.40 N
- W: 16.65 E
- E: 19.75 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
![POL Gdańsk COA.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/POL_Gda%C5%84sk_COA.svg/25px-POL_Gda%C5%84sk_COA.svg.png)
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Rafikk~commonswiki (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY 2.5
![POL Gdańsk COA.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/POL_Gda%C5%84sk_COA.svg/25px-POL_Gda%C5%84sk_COA.svg.png)
Długie Ogrody (Śródmieście) w Gdańsku. W środku kościół św. Barbary z niezabudowaną jeszcze okolicą.
Autor: Artur Andrzej, Licencja: CC0
Gdańsk Długie Ogrody, kościół św. Barbary.
![POL Gdańsk COA.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/POL_Gda%C5%84sk_COA.svg/25px-POL_Gda%C5%84sk_COA.svg.png)