Kościół św. Jana Chrzciciela w Janowie Podlaskim

Kościół św. Jana Chrzciciela
Distinctive emblem for cultural property.svg A/78 z dnia 21.11.1966
kaplica dojazdowa (nieczynna)
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo

 Polska

Miejscowość

Janów Podlaski

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

Kościół łaciński

Wezwanie

św. Jan Chrzciciel

Położenie na mapie gminy Janów Podlaski
Mapa konturowa gminy Janów Podlaski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzciciela”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko górnej krawiędzi nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzciciela”
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa konturowa powiatu bialskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Jana Chrzciciela”
Ziemia52°11′50,3″N 23°12′38,0″E/52,197306 23,210556
Dzwonnica
Grób żołnierzy polskich z 1920

Kościół św. Jana Chrzciciela – nieczynny kościół rzymskokatolicki w Janowie Podlaskim, pierwotnie należący do dominikanów. W latach 1867–1874 była to cerkiew unicka, zaś od 1875 do 1915 – prawosławna.

Historia

Kościół do 1867

Pierwszy kościół na miejscu obecnie istniejącej świątyni został ufundowany około 1465 przez biskupa Jana Łosowicza. Na początku XVII w. obiekt ten przejęli, krótko po przybyciu do Janowa Podlaskiego, dominikanie. W 1667 świątynia uległa całkowitemu zniszczeniu w pożarze. Nowy kościół został wzniesiony w latach 1790–1801; według innej wersji dokonano wówczas jedynie odbudowy i rozbudowy zniszczonego wcześniej obiektu sakralnego. W 1841 i 1853 budynek był remontowany i ponownie powiększany, a do wnętrza wstawiono dwa ołtarze boczne[1]. Teren otaczający kościół służył jako cmentarz[2].

Cerkiew

W 1867 władze rosyjskie nakazały przekazanie kościoła unitom i jego adaptację na potrzeby obrządku wschodniego. Janowska parafia unicka korzystała do tej pory z drewnianej cerkwi wzniesionej w 1793 na miejscu starszej świątyni zbudowanej w 1500 jako prawosławna[1]. Wskutek likwidacji unickiej diecezji chełmskiej cerkiew unicka w Janowie została przemianowana na prawosławną. Po tym wydarzeniu częściowo przebudowano obiekt w stylu bizantyjsko-rosyjskim, a przed wejściem na teren świątyni wzniesiono bramę-dzwonnicę. Cerkiew prawosławna istniała w dawnym kościele do 1915, gdy po wyjeździe Rosjan z Janowa Podlaskiego i wkroczeniu do miasta wojsk niemieckich w budynku urządzono szpital polowy, a następnie magazyn zboża[1].

Kościół po 1918

W 1918 obiekt został zrewindykowany na rzecz Kościoła rzymskokatolickiego[1]. Po wojnie polsko-bolszewickiej w sąsiedztwie kościoła, na terenie nieistniejącego już cmentarza, pochowano polskich żołnierzy poległych pod Cieleśnicą[2]. W okresie międzywojennym w kościele odbywały się, obok łacińskich, także nabożeństwa neounickie[3].

W latach 2000 i 2005 obiekt był remontowany[1]. Obecnie pozostaje nieczynny[4], ze statusem kaplicy dojazdowej parafii Trójcy Świętej w Janowie Podlaskim[5].

Architektura

Kościół wzniesiony został na planie prostokąta z cegły w stylu klasycystycznym. Jest orientowany i częściowo podpiwniczony, z kryptami. Okna świątyni zamknięte są półkoliście; te w prezbiterium są mniejsze od tych w nawie. Fasadę obiektu zdobi dwukolumnowy portyk toskański oraz trójlistny szczyt. Dach kościoła jest dwuspadowy[1]. Brama-dzwonnica, zbudowana w czasie przebudowy obiektu na prawosławną cerkiew, jest również ceglana i otynkowana, z dolną kondygnacją na planie prostokąta i górną kwadratową. Na fasadzie dzwonnicy widoczna jest płycina z fryzem kostkowym. Całość wieńczy dach hełmowy z krzyżem[1].

Przypisy

  1. a b c d e f g Red. K. Kolendo-Korczakowa, A. Oleńska, M. Zgliński: Katalog zabytków sztuki w Polsce. Województwo lubelskie powiat Biała Podlaska. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2006.
  2. a b J. Maraśkiewicz, Zabytkowe cmentarze i mogiły w Polsce. Województwo bialskopodlaskie, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-40-8, s. 38.
  3. Inwentarz fundi instructi (wyposażenia) parafii obrządku wschodniosłowiańskiego Bubel Stary w Pawłowie Starym.
  4. Koncert Akademickiego Chóru Zgoda z Brześcia w Janowie Podlaskim. radiobiper.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-29)]..
  5. Parafia Trójcy Świętej.

Media użyte na tej stronie

Lublin Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lublin Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 52.35 N
  • S: 50.20 N
  • W: 21.52 E
  • E: 24.25 E
Powiat bialski location map.png
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Biala-Podlaska-cerkiew-090104.jpg
Autor: Grzegorz W. Tężycki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cerkiew prawosławna pw. św. św. Cyryla i Metodego w Białej Podlaskiej (PL) przy ul. Terebelskiej 19.
Janów Podlaski, kościół dominikanów p.w. św. Jana Chrzciciela, poł. XVIII.JPG
Autor: Paweł Oleszczuk, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Janów Podlaski, kościół dominikanów p.w. św. Jana Chrzciciela, poł. XVIII
Grób polskich żołnierzy 1920.jpg
Autor: Loraine, Licencja: CC BY-SA 4.0
Grób polskich żołnierzy poległych w wojnie z bolszewikami w 1920 przy "małym kościele" (podominikańskim) w Janowie Podlaskim
Janów dawna dzwonnica cerkiewna.jpg
Autor: Loraine, Licencja: CC BY-SA 4.0
Dawna dzwonnica cerkiewna w stylu rosyjsko-bizantyjskim, Janów Podlaski