Kościelec (powiat kolski)
Artykuł | 52°10′28″N 18°34′12″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 52°10'0.1"N, 18°34'0.1"E |
- błąd | 14 m |
Odległość | 944 m |
wieś | |
![]() Kościół Świętego Andrzeja Apostoła | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2022) | 1003[1] |
Strefa numeracyjna | 63 |
Kod pocztowy | 62-604[2] |
Tablice rejestracyjne | PKL |
SIMC | 0288030 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Ko%C5%9Bcielec_-_DK92.jpg/250px-Ko%C5%9Bcielec_-_DK92.jpg)
Kościelec – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Kościelec, nad Kiełbaską.
Miejscowość jest siedzibą gminy Kościelec.
Wieś królewska należąca do starostwa kolskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie konińskim województwa kaliskiego[3]. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kościelec. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa konińskiego.
Informacje ogólne
Wieś położona 5 km na zachód od Koła przy drodze krajowej nr 92 z Poznania do Warszawy. W centrum wsi skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 470 do Turku i Kalisza.
Części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0288047 | Tarnowiec | część wsi |
Historia
Najstarsza wzmianka historyczna o Kościelcu, zawarta w dokumencie z 1362 r., nazywa miejscowość Kościołem. Kamienna świątynia została wybudowana we wsi już w pierwszej połowie XII wieku, musiała więc być to już w średniowieczu duża i zamożna osada. Była własnością książęcą, a później królewską, stanowiąc centrum klucza folwarków w starostwie kolskim. W 1823 r. oddano do użytku szosę z Warszawy, która rozwidlała się tutaj na Kalisz i Poznań. W 1836 r. car nadał majątek kościelecki gen. jazdy hrabiemu Kreutzowi, wsławionemu w walkach przeciwko Polakom w czasie powstania listopadowego. On to właśnie dowodził oddziałem, który zdobył redutę Ordona. Po wyzwoleniu majątek został przejęty przez rząd polski. W latach 1920-1939 istniała we wsi żeńska szkoła rolnicza. W latach niemieckiej okupacji nazwa miejscowości została zmieniona na Kirchdorf. Współczesne oblicze wsi kształtują placówki rolnicze. Kościelec jest siedzibą oddziału Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, do którego zadań należy m.in.: adaptacja i wdrażanie do produkcji rolnej wyników prac naukowych oraz udzielania szerokiego poradnictwa ze wszystkich dziedzin gospodarki rolnej. Co roku na przełomie czerwca i lipca w tutejszym parku organizowane są targi rolnicze. We wsi mieści się także rolnicza szkoła ponadgimnazjalna.
Zabytki
Kościół
Romański kościół św. Andrzeja Apostoła wzniesiony został w połowie XII wieku. Później był trzykrotnie gruntowanie przebudowywany, w 1600, 1760 i w pierwszej dekadzie XXI wieku. orientowany. Romańskie prezbiterium jest murowane z kostki granitowej. Część ta jest salowa, zamknięta niższą i nieco węższą apsydą. Przy części romańskiej od północy przylegają zakrystia i skarbczyk.
Obiekt położony jest na Szlaku Romańskim.
Pałac
Pałac w Kościelcu został zbudowany w 1889 roku przez hrabiego Aleksandra Cypriana von Kreutza eklektyczny pałac. W 1968 roku został wpisany do rejestru zabytków.
Cmentarz
Na cmentarzu parafialnym pochowany został filozof Henryk Struve, który w swych poglądach łączył ontologiczny idealizm z teoriopoznawczym pozytywizmem. Znajdują się także mogiły dziewięciu zabitych w 1939 r. podczas pierwszych nalotów niemieckich.
Park
Po północnej stronie drogi krajowej położony jest rozległy (12 ha) park krajobrazowy z kilkoma prospektami widokowymi, założony w drugiej połowie XIX wieku. Rosną w nim m.in. dwa drzewa - pomniki przyrody: cis pospolity o obwodzie 100 cm i dąb szypułkowy o obwodzie 500 cz. Na skarpie doliny Kiełbaski znajduje się eklektyczny pałac wzniesiony przez hrabiego Aleksandra von Kreutza. Ponadto w parku wznoszą się romantyczne ruiny, jest w nim też meczet i minaret oraz sztuczna grota wyłożona tufem wulkanicznych przywiezionym z Sycylii.
Zajazd pocztowy
Na rozwidleniu dróg wznosi się klasycystyczny zajazd pocztowy z przełomu XVIII i XIX wieku. Składa się on z budynku mieszkalnego i dwóch pawilonów mieszczących się niegdyś stajnie, ustawionych skośnie po jego bokach. Dachy na wszystkich budynkach są czterospadowe, kryte dachówką. Obecnie w budynku mieszkalnym jest urządzona stylowa restauracja. W jednym z pawilonów mieści się filia Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu, które urządziło tutaj ciekawą salę pamiątek z ekspozycją obrazującą historię usług pocztowych. Można zobaczyć tam m.in. model pierwszego polskiego wagonu pocztowego z 1860 r., dawne aparaty telegraficzne, fragmenty ubiorów pocztylionów oraz stare dokumenty i ryciny[6].
Oświata
W Kościelcu znajdują się następujące placówki oświatowe:
- szkoła podstawowa
- Zespół Szkół Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Stanisława Staszica
- Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Kościelcu
Sport
Przy szkole podstawowej znajduje się hala sportowo-widowiskowa. Odbywają się tam oprócz zajęć lekcyjnych inne imprezy sportowe na szczeblu powiatowym. W dniach 29 kwietnia - 2 maja 2006 r. odbywały się tu Mistrzostwa Polski Policji w Siatkówce.
W Kościelcu działa Uczniowski Klub Sportowy "Kiełbaska" z sekcją szachową.
Osoby związane z Kościelcem
- Aleksander Cyprian von Kreutz – arystokrata, właściciel majoratu kościeleckiego, budowniczy pałacu w Kościelcu
- Andrzej Kreütz-Majewski – scenograf, malarz i pedagog, potomek XIX-wiecznych właścicieli majątku
- Stanisław Okoniewski – duchowny katolicki, biskup chełmiński, proboszcz tutejszej parafii
- Paweł Jerzy Starzeński – dyplomata i publicysta
Przypisy
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 521 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 243.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Spacerkiem po Kościelcu woj. wielkopolskie [dostęp 2021-07-25] (pol.).
Bibliografia
- Piotr Maluśkiewicz , Ziemia konińska – przewodnik turystyczny, Konin: „Apeks”, 1997, ISBN 83-86139-28-5, OCLC 750945451 .
- Andrzej Czesław Nowak , Koło, Kłodawa, Uniejów, Dąbie, Przedecz oraz okolice – przewodnik turystyczny, Poznań: Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej, 1987, ISBN 83-85034-05-6, OCLC 69476907 .
Linki zewnętrzne
- Urząd Gminy Kościelec
- Kościelec (2), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 446 .
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa gminy Kościelec, Polska
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Greater Poland Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.70 N
- S: 51.05 N
- W: 15.68 E
- E: 19.19 E
Autor:
Mapa powiatu kolskiego, Polska