Kokarda narodowa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/MWP_Towarzysz1790.jpg/220px-MWP_Towarzysz1790.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Grottger-pozegnanie_fragm.jpg/220px-Grottger-pozegnanie_fragm.jpg)
Kokarda narodowa – rozetka w barwach biało-czerwonych będąca patriotycznym, narodowym symbolem Polaków.
Wygląd
Kokarda jest kolistą rozetką (wcześniej również stosowano kokardy w owalnym kształcie) złożoną z dwóch kolorowych wstążek. Według zaleceń średnica kokardy narodowej powinna wynosić od 4 do 6 cm i powinna składać się z dwóch okręgów białego centralnego oraz okalającego go czerwonego. Zgodnie z heraldycznym znaczeniem barw kokarda odwzorowuje godło Królestwa Polskiego: białego orła na czerwonym polu.
„Kokardki państwowe (narodowe) polskie okrągłe mają mieć:
- 1) środek (serce) biały objęty kołem czerwonem poza którem na zewnątrz jest jeszcze biały otok albo
- 2) kokardka narodowa polska ma mieć tylko środek (serce) biały otoczony na zewnątrz barwą czerwoną (cynober).
- Kolor bowiem biały jako zastępujący godło Orła białego musi być zawsze na pierwszem miejscu drugie miejsce przypada barwie tarczy t. j. barwie czerwonej”. – hasło Kokarda Narodowa – Encyklopedia „Gutenberga” – 1931 r.
Pomimo takich ustaleń heraldycznych, powszechnym stało się noszenie kokard o odwróconej kolejności barw (czerwone serce z białym otokiem) – ukazał to m.in. Artur Grottger na obrazie Pożegnanie powstańca.
- Kokarda narodowa
Kokarda noszona m.in. w okresie powstania styczniowego
Kokarda noszona m.in. w okresie powstania wielkopolskiego (poprawna heraldycznie)[1]
Kokarda heraldyczna z orzełkiem III RP
Historia
Barwy biała i czerwona zostały uznane za narodowe po raz pierwszy 3 maja 1792. Podczas obchodów pierwszej rocznicy uchwalenia Ustawy Rządowej damy wystąpiły w białych sukniach przepasanych czerwoną wstęgą, a panowie nałożyli na siebie szarfy biało-czerwone. Nawiązano tą manifestacją do heraldyki Królestwa Polskiego – białego orła na czerwonej tarczy herbowej[2].
Początkowo w wieku XVIII i XIX (do roku 1830) Wojsko Polskie nosiło na czapkach kokardy w kolorze białym[3][4] i symbolizowały one orła białego. Noszono również masowo kokardy w barwach czerwonych i niebieskich przez kilka miesięcy w roku 1812 po proklamowaniu przez sejm przywrócenia Królestwa Polskiego[5].
Po raz pierwszy polskie barwy zostały skodyfikowane uchwałą Sejmu Królestwa Polskiego z 7 lutego 1831[5], gdzie wspomniano również o narodowych kokardach nawiązujących do barw Królestwa Polskiego oraz Litwy:
- Izba Senatorska i Izba Poselska po wysłuchaniu Wniosków Komisji Sejmowych, zważywszy potrzebę nadania jednostajnej oznaki, pod którą winni się łączyć Polacy, postanowiły i stanowią:
- Artykuł 1.
- Kokardę Narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to jest kolor biały z czerwonym.
- Artykuł 2.
- Wszyscy Polacy, a mianowicie Wojsko Polskie te kolory nosić mają w miejscu gdzie takowe oznaki dotąd noszonymi były.
- Przyjęto na posiedzeniu Izby Poselskiej dnia 7 lutego 1831 roku.
Zastosowanie biało-czerwonych kokard
Kokardy narodowe przypinane były na manifestacjach patriotycznych oraz w czasie powstań narodowych:
- w 1846 roku biało-czerwone kokardy przypinali powstańcy w Krakowie
- w 1848 roku Komitet Narodowy Polski w Poznaniu w Wielkim Księstwie Poznańskim ustanowił biało-czerwone kokardy jako barwy powstańcze
- w 1863 roku zakładali je powstańcy styczniowi często zamiast białej wstążki umieszczając na czerwonym tle centralnie metalowego orzełka[6]
- w latach 1914-1918 przypinali je do rogatywek ułani Legionów Polskich
- w 1918 roku w czasie Powstania wielkopolskiego
Kokarda obecnie
Kokarda narodowa bywa błędnie nazywana „kotylionem”.
9 kwietnia 2014 r. Minister Obrony Narodowej zarządził do użycia w jednostkach Sił Zbrojnych RP kokardy heraldyczne (białe serce, czerwony otok), wpinane z lewej strony w klapę munduru lub ubioru cywilnego podczas uroczystości państwowych[7].
Przypisy
- ↑ Adam Chmiel, Barwa i chorągiew polska, Kraków 1919
- ↑ Alfred Znamierowski, Insygnia, symbole i herby polskie, Świat Książki, Warszawa 2003, ISBN 837311601
- ↑ Kokarda Encyklopedia „Gutenberga”
- ↑ Zygmunt Gloger, Encyklopedja Staro-polska, Warszawa 1900–1903, hasło kokarda
- ↑ a b Alfred Znamierowski, Insygnia, symbole i herby polskie, Świat Książki, Warszawa 2003, ISBN 837311601, s. 159
- ↑ Zdzisław Żygulski , Henryk Wielecki , Polski mundur wojskowy, Kraków: KAW, 1988, ISBN 83-03-01483-8, OCLC 834557354 .
- ↑ Zarządzenie Nr 5/MON z dnia 9 kwietnia 2014 r. w sprawie sposobu i okoliczności stosowania symboli Rzeczypospolitej Polskiej w jednostkach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Urz. MON 2014 Poz. 125.)
Bibliografia
- F. Kamocki, O proporcach, banderach, sztandarach i kokardach, Warszawa 1917
- Adam Chmiel, Barwa i chorągiew polska, Kraków 1919
- Zygmunt Gloger, Encyklopedja Staro-polska, Warszawa 1900–1903
- Alfred Znamierowski, Insygnia, symbole i herby polskie, Świat Książki, Warszawa 2003, ISBN 83-7311-601-X
- Zdzisław Żygulski , Henryk Wielecki , Polski mundur wojskowy, Kraków: KAW, 1988, ISBN 83-03-01483-8, OCLC 834557354 .
Linki zewnętrzne
- Kokarda Narodowa www.jakiznaktwoj.pl
- Sposób przygotowania kokardy narodowej na stronach Muzeum Początków Państwa Polskiego
- Rozetka Wielkopolska. pw.ipn.gov.pl
Media użyte na tej stronie
Uproszczony obraz godła Polski; oficjalne godło: Coat of arms of Poland-official.png
Uchwała Sejmu Królestwa Polskiego z 7 lutego 1831 o ustanowieniu Kokardy Narodowej
Pożegnanie powstańca (fragment)
Autor:
- Escarapela_de_Chile_(1817-1818).svg by B1mbo
- derivative work: Mboro
Polska Kokarda Narodowa – typ I – czerwone serce z białym otokiem – w użyciu m. in. w Powstaniu Styczniowym.
Autor:
- Escarapela_de_Chile_(1817-1818).svg by B1mbo
- Herb Polski.svg by Denelson83, Huhsunqu & Zscout370.
- derivative work: Mboro
Polska Kokarda Narodowa – typ IVa – wariant z orzełkiem III RP.
Autor: http://www.prezydent.pl, Licencja: GFDL 1.2
10 listopada 2010, w przeddzień obchodów Święta Niepodległości, prezydent Polski Bronisław Komorowski odznaczył Orderami Orła Białego: Jana Krzysztofa Bieleckiego, Aleksandra Halla, Adama Michnika i biskupa Alojzego Orszulika.
Na zdjęciu prezydent Komorowski wraz z małżonką.
Autor:
- Escarapela_de_Chile_(1817-1818).svg by B1mbo
- derivative work: Mboro
Polska Kokarda Narodowa – typ III – najbardziej rozbudowana (zgodna z zasadami heraldyki).
Autor:
- Escarapela_de_Chile_(1817-1818).svg by B1mbo
- Coat of arms of Poland2 1919-1927.svg by Ziegenpl
- derivative work: Mboro
Polska Kokarda Narodowa – typ IVb – wariant z orzełkiem wzoru 1919.
Autor:
- Escarapela_de_Chile_(1817-1818).svg by B1mbo
- derivative work: Mboro
Polska Kokarda Narodowa – typ II – białe serce z czerwonym otokiem (zgodna z zasadami heraldyki) – w użyciu m. in. w Powstaniu Wielkopolskim.
Autor: Maciej Szczepańczyk, Licencja: CC BY 3.0
Shako of wachtmeister of 1st Uhlan Regiment of Polish Legions 1914-1918