Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznie

Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznie
Distinctive emblem for cultural property.svg 307 z dnia 01.12.1956 r.
oraz 352 z 21.06.1967 r.
kolegiata
kościół parafialny

widok ogólny
Państwo

 Polska

Województwo

 łódzkie

Miejscowość

Opoczno

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Parafia

św. Bartłomieja Apostoła w Opocznie

Wezwanie

św. Bartłomieja

Położenie na mapie Opoczna
Mapa konturowa Opoczna, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznie”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznie”
Położenie na mapie powiatu opoczyńskiego
Mapa konturowa powiatu opoczyńskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznie”
Położenie na mapie gminy Opoczno
Mapa konturowa gminy Opoczno, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznie”
Ziemia51°22′36″N 20°17′27″E/51,376667 20,290833
Wnętrze z ołtarzem

Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznierzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu opoczyńskiego diecezji radomskiej.

Historia

Pierwszy kościół został zbudowany około 1365 roku z fundacji Kazimierza Wielkiego w stylu gotyckim. Kościół ten został zrujnowany w czasie Potopu szwedzkiego w 1655 roku. W 1812 roku podczas wojen napoleońskich pełnił rolę szpitala wojskowego. W 1826 r. geodeta rządowy W. Jarecki stwierdził, że kościół św. Bartłomieja jest w złym stanie i nie posiada już sklepienia. W 1850 r. rozpoczęto odbudowę świątyni według projektu Henryka Marconiego i wtedy też zbudowano m.in. gwiaździste sklepienie w obecnej kaplicy Matki Bożej (dawnym prezbiterium). W 1888 r. polichromia kościoła odnowiona została przez Stanisława Wyspiańskiego, który uczestniczył w wyjeździe krakowskich historyków sztuki pod nadzorem prof. Władysława Łuszczkiewicza[1] (polichromia została zamalowana w 1954 roku).

W związku z tym, że średniowieczny kościół był zbyt mały dla coraz liczniejszej parafii, w 1932 roku podjęto decyzję o jego rozbiórce i budowie nowej świątyni[2], przy czym postanowiono zachować zakrystię i gotyckie prezbiterium, które przeznaczono na kaplicę Matki Boskiej. Budowę nowego kościoła wg projektu arch. Jerzego Struszkiewicza z Krakowa rozpoczęto w 1934 roku, jednak przerwała ją II wojna światowa, w związku z czym kościół konsekrowano w 1949 roku[3].

11 kwietnia 2011 na frontonie kolegiaty odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku.

Siedziba Opoczyńskiej Kapituły Kolegiackiej.

Architektura

Z kościoła zbudowanego w stylu gotyckim zachowało się dawne dwuprzęsłowe prezbiterium. Pełni ono obecnie rolę bocznej kaplicy Matki Bożej. Prezbiterium było zamknięte wielobocznie ze skarpami. Nakryte jest dachem dwuspadowym z barokową sygnaturką.

W 1934 roku rozpoczęto budować nowy kościół w stylu neobarokowym. Kościół posiada trzy nawy i jest licowany kamieniem, co jest nietypowe dla Polski. W 1960-1962 r. z okazji 1000-lecia państwa polskiego wewnętrzne ściany kościoła ozdobiły freski wykonane przez Stefana Macieja Makarewicza[3].

Wnętrze kościoła

  • chrzcielnica gotycka z XV wieku z herbami Rola, Nałęcz, Orzeł, Jastrzębiec, Leliwa, Odrowąż, Poraj, Łabędź
  • nagrobek renesansowy rycerza Adam Śmigielskiego z Bnina herbu Ogończyk z 1616 r.
  • nagrobek renesansowy chorążego rawskiego Piotra Załuskiego z 1630 r.
  • nagrobek Jerzego Karwickiego i Anny z Podlodowskich z 1623 roku
  • stalle renesansowe z końca XVI wieku
  • tablica poświęcona Helenie z Błońskich Karwickiej (zm. 1829 r.)
  • tablica poświęcona Sabinowi Sierawskiemu (zm. 1841 r.)
  • tablica z marmuru ufundowana w stuletnią rocznicę zgonu Jana Kilińskiego 28 stycznia 1919 r.

W świątyni znajdują się ikony pochodzące ze zburzonej w 1929 cerkwi św. Włodzimierza[4].

Plebania

Pierwotny budynek plebanii wzniesiony został w 1622 r. przy murze cmentarza parafialnego i przypuszczalnie w 1655 r. przebywał w nim szwedzki feldmarszałek Arvid Wittenberg. Na parterze zachowały się pomieszczenia sklepione kolebkowo z lunetami. Nad wejściem do plebanii wmurowana jest kamienna płyta pochodząca z połowy XVII wieku ozdobiona kartuszami z herbami Dębno i Lewart, Królestwa Polskiego i rodu Wazów "snopek". Pośrodku znajduje się tablica żeliwna z napisem informującym o fundacji plebanii przez opoczyńskiego proboszcza Jana Alberta Liwskiego.

Dzwonnica

Zbudowana w 1 połowie XIX w.na planie kwadratu.

Przypisy

  1. Józef Szczypka, Wejście w labirynt – młodość ST. Wyspiańskiego Opowieść o młodości Stanisława Wyspiańskiego, Wydawnictwo: Instytut Wydawniczy PAX, 1964, s.170
  2. Akta Kurii Diecezjalnej w Sandomierzu. Akta kościoła św. Bartłomieja w Opocznie 1844- 1983, Protokół powizytacyjny bpa Jasińskiego Opoczno 25 VIII 1932 r.
  3. a b Nowy BIP - najlepsze i najtańsze rozwiązanie BIP spełniające wymogi ustawy - Strona główna, opoczno.i-gmina.pl [dostęp 2021-06-09] [zarchiwizowane z adresu 2015-01-08] (pol.).
  4. Ałła Matreńczyk. O cerkwi, której już nie ma. „Przegląd Prawosławny”, s. 36, listopada 2016. 

Media użyte na tej stronie

Łódź Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Łódź Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 52.45 N
  • S: 50.78 N
  • W: 17.95 E
  • E: 20.75 E
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Opoczno location map.png
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map
Opoczno, Kościół św. Bartłomieja. - fotopolska.eu (176602).jpg
(c) mamik / fotopolska.eu, CC BY-SA 3.0
Kościół św. Bartłomieja, widok z placu Kościuszki czyli tutejszego rynku