Konstal 102N
![]() Zabytkowy 102N w Poznaniu (Zajezdnia Gajowa, listopad 2008) | |
Dane ogólne | |
Kraj produkcji | |
---|---|
Producent | |
Miejsce produkcji | |
Lata produkcji | 1967–1970 |
Dane techniczne | |
Liczba członów | 2 |
Długość | 19 300 mm |
Szerokość | 2400 mm |
Wysokość | 3076 mm |
Masa | 25 900 kg |
Rozstaw wózków | • 102N: 1435 mm |
Rozstaw osi w wózkach | 1900 mm |
Układ osi | Bo’2’Bo |
Moc silników | 4 × 41,5 kW |
Typ silników | |
Napięcie zasilania | 600 V |
Prędkość maksymalna | 55 km/h |
Wnętrze | |
Liczba miejsc siedzących | 32 |
Liczba miejsc ogółem | 185 |
Wysokość podłogi | 890 mm |
Portal ![]() |
Konstal 102N/802N – seria tramwajów wytwarzanych w latach 1967–1970 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Ogółem wyprodukowano 45 egzemplarzy, w tym 40 normalnotorowych typu 102N i 5 wąskotorowych typu 802N. 102N/802N to pierwszy polski szybkobieżny tramwaj przegubowy wytwarzany seryjnie.
Konstrukcja
Konstal 102N to jednokierunkowy, sześcioosiowy, silnikowy wagon tramwajowy, składający się z dwóch członów. 102N wywodzi się z tramwajów 13N (wyposażenie elektryczne) i prototypowego 15N (część mechaniczna)[1]. W stosunku do 15N zmieniono, oprócz nastawnika jazdy i rozrządu, przód i tył wozu – stał się on bardziej kanciasty. Skrajne wózki są napędowe, środkowy wózek jest toczny (pozbawiony napędu)[2]. Ponad środkowym wózkiem znajduje się przegub łączący ze sobą dwa człony tramwaju. W każdym z członów po prawej stronie umieszczono dwoje elektrycznie sterowanych, czteroczęściowych drzwi harmonijkowych, przy czym dwoje środkowych drzwi jest węższych. Wygląd tramwaju stworzył Instytut Wzornictwa Plastycznego[1].
W tramwaju 102N zamontowano wyposażenie elektryczne z rozruchem stycznikowym[2]. W skrajnych wózkach znajdują się po dwa połączone szeregowo silniki prądu stałego typu LTb-220 o mocy 41,5 kW[1], przy czym każdy napędza jedną oś. Motorniczy kieruje tramwajem za pomocą korbkowego nastawnika wyposażonego w 22 pozycje jazdy, 20 pozycji hamowania i pozycję 0[1][2]. Obwody pomocnicze, takie jak obwód oświetlenia, zasilane są z przetwornicy wirowej napięciem 40 V DC. W wagonach typu 102N zainstalowano dwa rodzaje hamulców: elektrodynamiczne, używane podczas normalnej jazdy i hamulce szynowe, wykorzystywane przy hamowaniu awaryjnym[3]. Prąd elektryczny pobierany jest z sieci trakcyjnej za pomocą odbieraka prądu typu OTK-1. Na ścianie przedniej oraz tylnej tramwaju umieszczono gniazda do sterowania wielokrotnego, umożliwiające złączenie tramwaju 102N z innym tramwajem tego typu lub też z tramwajem 102Na. Tramwaje wyposażono w jeden przedni reflektor. W przedziale pasażerskim umieszczono plastikowe siedzenia w układzie 1+1.
Duże szyby czołowe zapewniały motorniczemu dobrą widoczność. Ujemny kąt nachylenia szyby powodował jednak, że w warunkach nocnych refleksy świetlne oślepiały zarówno motorniczego, jak i kierowców pojazdów jadących naprzeciwko tramwaju. Podjęto więc prace nad nowym typem tramwaju, które doprowadziły do opracowania wozu 102Na[4].
Wersje
Oprócz normalnotorowej wersji 102N produkowano także wersję wąskotorową 802N, różniącą się od pierwowzoru szerokością pudła, kształtem dachu, wysokością okien oraz szerokością i rozmieszczeniem drzwi. Ze względu na niedogodności eksploatacji (przednia szyba) wyprodukowano tylko 42 sztuki wersji normalnotorowej i 5 sztuk wąskotorowej.
Zakłady Konstal planowały także wyprodukowanie jednoczłonowej odmiany tramwaju 102N, która miała nosić oznaczenie 101N[5]. Z uwagi na wspomniane już problemy z kątem nachylenia szyby przedniej zrezygnowano z rozpoczęcia produkcji.
Dostawy
Państwo | Miasto | Typ | Lata dostaw | Liczba | Numery taborowe | |
---|---|---|---|---|---|---|
![]() | Gdańsk | 102N | 1969 | 5 | 03100–03104 | [6] |
konurbacja górnośląska | 102N | 1967–1970 | 18 | 131–141, 143–150 | [7] | |
Kraków | 102N | 1969 | 7 | 201–207 | [8] | |
Łódź | 802N | 1970 | 5 | 1–5 | [9] | |
Poznań | 102N | 1969 | 8 | 1–8 | [10] | |
Wrocław | 102N | 1969 | 2 | 2001–2002 | [11] | |
Łączna liczba: | 45 |
Eksploatacja
Tramwaje 102N eksploatowane były w Krakowie, Gdańsku, GOPie, Poznaniu i Wrocławiu, natomiast 802N w Bydgoszczy i Łodzi. W jej trakcie wozy poddawane były rozmaitym modyfikacjom – m.in. we Wrocławiu zdecydowano się na przerobienie feralnych ścian czołowych, co upodobniło je do wagonów 102Na.
Tramwaje 802N służyły w Bydgoszczy oraz w Łodzi. Ostatni egzemplarz 802N został skasowany w Bydgoszczy 27 grudnia 1990 r.
Ostatni wagon 102N zakończył służbę liniową w roku 2004 w Poznaniu. Tramwaje 102N znajdują się w zbiorach muzealnych Krakowie, Poznaniu, Warszawie i Wrocławiu, a jeden służył do celów nauki jazdy w katowickiej zajezdni.
Wagony historyczne
Pochodzenie | Numer taborowy | Obecny właściciel | Rok produkcji | Historyczny od roku | |
---|---|---|---|---|---|
konurbacja górnośląska | 8 | Tramwaje Śląskie | 1970 | [12] | |
Kraków | 203 | MPK Kraków | 1969 | 1994 | [13] |
2002 | TMW Wrocław | 1969 | [14] | ||
Poznań | 5 | Tramwaje Warszawskie | 1969 | 2004 | [15] |
1 | MPK Poznań | 1969 | 2004[16] | [17] |
Galeria
102N we Wrocławiu, 2008
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d Encyklopedia: Konstal 102N, Serwis KOMIS [dostęp 2021-01-10] (pol.).
- ↑ a b c kmpk.cba.pl » Konstal 102N, www.kmpk.cba.pl [dostęp 2021-01-10] .
- ↑ Konstal 102N / Na, wroclawskakomunikacja.pl [dostęp 2021-01-10] .
- ↑ Konstal 102Na, Transportnews, 3 lutego 2016 [dostęp 2021-01-10] (pol.).
- ↑ Rafał Lamch , Od wagonów PCC do wagonów 105N, „Przystanek”, 19, MPK Poznań, 8 października 2002 .
- ↑ Konstal 102N. phototrans.eu. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Konstal 102N. phototrans.eu. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Michał Smajdor: Konstal 102N. kmk.krakow.pl. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Konstal 802N. phototrans.eu. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Konstal 102N. phototrans.eu. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Mateusz Kokoszkiewicz: Tramwaje stare i nowe. Czym jeździliśmy po Wrocławiu?. wroclaw.wyborcza.pl, 2017-10-14. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Konstal 102N #8 (pol.). phototrans.eu. [dostęp 2018-02-07].
- ↑ Konstal 102N (pol.). kmk.krakow.pl. [dostęp 2018-02-07].
- ↑ Konstal 102N #2002 (pol.). phototrans.eu. [dostęp 2018-02-07].
- ↑ Konstal 102N #5 (pol.). phototrans.eu. [dostęp 2018-02-07].
- ↑ 102N „Kanciak”. mpk.poznan.pl. [dostęp 2020-03-06].
- ↑ Konstal 102N #1 (pol.). phototrans.eu. [dostęp 2018-02-07].
Media użyte na tej stronie
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Autor: Hubert Waguła, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Konstal 102N tram (#203) in Kraków, Poland. MPK Kraków operator.
Autor: Panek, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tramwaj Konstal 102N – Nauka jazdy. Tramwaj w barwach poznańskich, Warszawa, plac Narutowicza.
Autor: Radomil talk, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Konstal 102N tram - interior, Głogowska Depot, Poznań, Poland.
Autor: Radomil talk, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Konstal 102N tram - control panel, Głogowska Depot, Poznań, Poland.
Autor: Grzegorz W. Tężycki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zabytkowy tramwaj Strachotek (Konstal 102N, #2002) we wrocławskiej zajezdni Borek.
Autor: Janusz Jakubowski from Warsaw, Poland, Licencja: CC BY-SA 2.0
Poznań. Zajezdnia MPK "Gajowa". Katarzynka 2008. 23.11.2008 r.
Logo Chorzowskiej Wytwórni Konstrukcji Stalowych Konstal umieszczone na tabliczce znamionowej tramwaju typu 105N o numerze fabrycznym 169 wyprodukowanego we wrześniu 1975. W 1992 wagon ten został przebudowany na typ 105Na, a w 2014 został upodobniony do 105N i wpisany na stan taboru historycznego Tramwajów Warszawskich.