Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent

Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Ilustracja
Wieża wyciągowa szybu Prezydent
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Siedziba

Chorzów

Data założenia

1932 (przebudowa kopalni przez Skarboferme)

Data likwidacji

1972 (połączenie z kopalnią Polska)

Położenie na mapie Chorzowa
Mapa konturowa Chorzowa, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent”
Ziemia50°17′53″N 18°58′02″E/50,298056 18,967222

Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent (w latach 1937-1939: Prezydent Mościcki, 1939-1945: niem. Königsgrube Ostfeld[1][2]) – zlikwidowana kopalnia węgla kamiennego, która znajdowała się w Chorzowie. Działała jako samodzielny zakład od 1932[3] do 1972 roku[2], później stanowiła rejon Prezydent Kopalni Węgla Kamiennego Polska[4] (później Polska-Wirek), czynny do 1 lipca 1995 roku[5][6].

Historia

Kopalnia węgla kamiennego Król była podzielona na cztery pola wydobywcze: Pole Północne, Południowe, Wschodnie i Zachodnie[7].

W 1922 roku Pole Wschodnie nazwano Król – Święty Jacek (z szybami Świętego Jacka I i II), a Pole Południowe: Król Piast (z szybami Piast I i II)[7].

1 grudnia 1928 roku unieruchomiono szyby Piast w związku z wyczerpaniem złóż węgla, a pole kopalni Król Piast zostało włączone do kopalni Król – Święty Jacek[8].

W 1932 roku Skarboferme zakończyło przebudowę kopalni[3].

W latach 1929-1933 powstał nowy szyb o początkowej nazwie Jacek III, później przemianowany na Prezydent Mościcki[8]. Po wyłączeniu z eksploatacji szybów Świętego Jacka I i II, 15 lutego 1937 roku zmieniono nazwę kopalni na Prezydent Mościcki[8] od nazwy szybu; zakład należał wówczas do spółki Skarboferm[2].

Kopalnia Prezydent obejmowała zatem Pola Wschodnie i Południowe kopalni Król, stanowiła jednak samodzielną jednostkę[9]; podział na kilka zakładów górniczych wynikał z dużego obszaru górniczego kopalni Król[10].

W czasie II wojny światowej kopalnia nazywała się Königsgrube Ostfeld i była własnością koncernu Hermann Göring[2].

24 stycznia 1945 roku kopalnia została odbita przez wojska sowieckie spod okupacji hitlerowskiej[11].

Od 1945 roku kopalnia przyjęła nazwę Prezydent i została włączona do Chorzowskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego[2].

1 kwietnia 1957 roku kopalnia przeszła pod zarząd Katowickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego[2] W 1972 roku została połączona z kopalnią Polska pod wspólną nazwą Polska[2], później Polska-Wirek, gdzie funkjonowała jako rejon Prezydent[5].

Działalność wydobywcza w rejonie Prezydent została zakończona oficjalnie 1 lipca 1995 roku[5]. Część budynków pokopalnianych rozebrano, pozostały między innymi budynki: dyrekcji, starej sali zbornej i kasyna dla kadry, dawnego domu mieszkalnego sztygarów, kopalnianej straży pożarnej, magazynu skroplonego powietrza (później tzw. łaźnia nowa) oraz nowego kasyna[12].

Wieża wyciągowa szybu Prezydent

Wieża szybowa podświetlona w nocy
Wieża wyciągowa szybu Prezydent (stan przed 2009)

W 1931 roku inżynier Ryszard Heileman z Katowic zaprojektował zespół obiektów dla nowego szybu: wieżę szybową w stylistyce funkcjonalizmu[13], budynek maszyny wyciągowej, budynek sortowni węgla. Obiekty wzniesiono w 1933 roku. Budynki sortowni i maszyny wyciągowej po likwidacji kopalni zostały zdewastowane i rozebrano je w 1996 roku. Sama wieża ma, przy zachowaniu tradycyjnego kształtu wieży jednozastrzałowej, konstrukcję żelbetową[14], co odróżnia ją od innych wież szybowych.

Wieża szybowa ma 42,5 metra wysokości, dwa zachowane koła linowe o średnicy 5.5 metra, umieszczone w stosunku do siebie równolegle. Miała dwa skipy o pojemności 8 ton. Do napędu użyto maszyny wyciągowej z silnikiem elektrycznym zasilanym prądem elektrycznym o napięciu 6 kV i o 490 obrotach na minutę. W ciągu godziny transportowano do 320 ton urobku (40 cykli).

Wieża wyciągowa przestała być wykorzystywana w latach 90. XX wieku[13].

W 2008 roku miasto Chorzów odkupiło wieżę wyciągową szybu Prezydent[13] i wpisało ją do rejestru zabytków. W 2009 dokonano jej remontu, a w 2010 teren dookoła wieży uporządkowano, zaś sama wieża została podświetlona[15]. 4 listopada 2010 wieża została wpisana na listę Szlaku Zabytków Techniki.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Silesian Voivodeship location map2.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
  • N: 51.1617 N
  • S: 49.2956 N
  • W: 17.8872 E
  • E: 20.0559 E
Industriegebiet.png
Autor: Sal73x, Licencja: CC BY-SA 3.0
Sign for industry
Mining symbol.svg
Abbildung eines Bermanngezähes bestehend aus Schlägel und Eisen
Presidnet Headframe.JPG
Autor: Pawel Drozd, on Wiki Drozdp, Licencja: CC BY-SA 3.0
Headframe, closed coal mine Prezydent, Chorzów (Upper Silesia), Poland.
Prezydent kead frame tower01.JPG
Autor: Paweł Drozd, on wiki Drozdp, Licencja: CC BY-SA 3.0
Prezydent coal mine in Chorzów (Upper Silesia), head frame tower in night
Chorzów location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map of Chorzów, Poland
Ta mapa of Chorzów została utworzona dzięki danym z projektu OpenStreetMap, zbieranym przez społeczność. Mapa ta może być niekompletna i zawierać błędy. Niewskazane jest poleganie wyłącznie na niej w nawigacji.
10-szyb-chorzow.jpg
(c) Teka at pl.wikipedia, CC-BY-SA-3.0
Chorzów, kopalnia "Polska-Wirek" - szyb Prezydent [1]