Kraśniany (Białoruś)

Kraśniany
Красняны
Ilustracja
Dwór Janiszewskich w Kraśnianach przed 1915 rokiem
Państwo

 Białoruś

Obwód

miński

Rejon

miadzielski

Sielsowiet

Słoboda

Wysokość

170 m n.p.m.

Populacja (2009)
• liczba ludności


14

Nr kierunkowy

+375 1797

Kod pocztowy

222392

Tablice rejestracyjne

5

Położenie na mapie obwodu mińskiego
Mapa konturowa obwodu mińskiego, blisko górnej krawiędzi nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Kraśniany”
Położenie na mapie Białorusi
Ziemia54°58′38″N 27°14′12″E/54,977222 27,236667
Portal Białoruś

Kraśniany (biał. Красняны; ros. Красняны) – wieś na Białorusi, w rejonie miadzielskim obwodu mińskiego, około 22 km na północny wschód od Miadzioła.

Historia

Majątek ten w pierwszej połowie XIX wieku należał do rodziny Mackiewiczów. Eleonora Mackiewiczówna wniosła go w posagu swemu mężowi Sylwestrowi Janiszewskiemu herbu Junosza. Kolejnym dziedzicem Kraśnian był ich syn Oktawian (?–1890), a ostatnim, do 1939 roku, syn Oktawiana, Wiktor Johann Janiszewski (1869–1954)[1][2].

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku dobra te, wcześniej leżące na terenie województwa wileńskiego Rzeczypospolitej, znalazły się na terenie powiatu wilejskiego (ujezdu) guberni wileńskiej. Po wojnie polsko-bolszewickiej Kraśniany wróciły do Polski, należały do gminy Żośna. Początkowo gmina należała do powiatu wilejskiego. 7 listopada 1920 roku została przyłączona do nowo utworzonego powiatu duniłowickiego pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych[3]. 19 lutego 1921 roku wraz z całym powiatem weszła w skład nowo utworzonego województwa nowogródzkiego. 13 kwietnia 1922 roku gmina wraz z całym powiatem duniłowickim została przyłączona do objętej władzą polską Ziemi Wileńskiej[4], przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie. Od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi[2][5][6].

W Kraśnianach do lat 60. XX wieku stała kaplica katolicka wzniesiona około 1800 roku[5].

Liczba ludności wsi kształtowała się następująco:

  • 1866 – 189 osób we wsi, w tym 174 katolików i 15 prawosławnych, natomiast w folwarku – 42 mieszkańców, w tym 27 katolików, 9 prawosławnych i 7 żydów[2]
  • 1921 – 201 osób we wsi, wszyscy wyznania rzymskokatolickiego, natomiast w folwarku – 78 mieszkańców, wszyscy wyznania rzymskokatolickiego[7].
  • 1931 – 207 we wsi i 9 w dwóch koloniach oraz 43 w majątku[8]
  • 2009 – 14[9].

Nieistniejący dwór

Do II wojny światowej istniał w Kraśnianach stary, parterowy, modrzewiowy dwór, liczący jakoby 300 lat. Dom stał na wysokiej podmurówce i był przykryty płaskim, łamanym, czterospadowym dachem gontowym, przebitym szeregiem okien doświetlających strych. Głównym akcentem elewacji frontowej był ganek, którego dwie pary murowanych kolumn wspierały trójkątny fronton. Skrajne osi domu były w formie ryzalitów, również z trójkątnymi szczytami[1].

Przed II wojną światową wnętrze mieściło 17 pomieszczeń różnych kształtów i wielkości, były wśród nich: sień, wielki salon o trzech oknach, jadalnia (również o 3 oknach), biblioteka, kaplica domowa (w lewym ryzalicie), kancelaria, pokój bawialny, kawiarnia, komnaty mieszkalne. W zamierzeniu wnętrze było dwutraktowe z amfiladowym rozplanowaniem pomieszczeń. Pokoje reprezentacyjne zajmowały cały trakt ogrodowy[1].

Dwór stał na niewielkim wzgórzu, między dwiema równoległymi alejami lipowymi ograniczającymi park o powierzchni 4 ha. Przed i za domem były koliste gazony. Dalej przed domem była kolista sadzawka, a jeszcze dalej – inspekty. Tu park dochodził do łąki stopniowo schodzącej do rzeki. Po lewej stronie dworu otoczony również starymi drzewami stał równie stary jak dwór drewniany spichlerz z dziesięciokolumnową galeryjką od frontu. Również niedaleko domu stała dziewięcioosiowa oficyna, piętrowa w trójosiowej części centralnej (z czterokolumnowym gankiem) i parterowa na skrzydłach[1].

Dwór w Kraśnianach został rozebrany w czasie II wojny światowej. Majątek został opisany w 4. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[1].

Przypisy

  1. a b c d e Kraśniany, [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 4: Województwo wileńskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 171–173, ISBN 83-04-04020-4, ISBN 83-04-03701-7 (całość).
  2. a b c Kraśniany, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 629.
  3. Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 3, poz. 24
  4. Dz.U. z 1922 r. nr 26, poz. 213 – Art. 8.
  5. a b Kraśniany na stronie Radzima.org. [dostęp 2017-12-02].
  6. Majątek Kraśniany na stronie Radzima.net. [dostęp 2017-12-02].
  7. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. 7, część 2, 1924, s. 38.
  8. Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1, Województwo wileńskie. T. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1938, s. 44. [dostęp 2017-12-02].
  9. Liczby ludności miejscowości obwodu mińskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku (ros.). [dostęp 2017-12-02].

Media użyte na tej stronie

Minsk oblast location map.svg
Autor: Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape ., Licencja: CC BY-SA 4.0
Позиционная карта Минской области

Цилиндрическая равноугольная проекция с координатами краёв:

  • С: 55.09° с.ш.
  • Ю: 52.31° с.ш.
  • З: 25.86° в.д.
  • В: 29.64° в.д.