Krzyż Jerzego
![]() Awers | |
![]() Baretka pojedynczego nadania | |
![]() Baretka dwukrotnego nadania | |
Ustanowiono | |
---|---|
Kruszec | srebro |
Wydano | 405 nadań indywidualnych |
Powyżej | |
Poniżej | |
Powiązane |
Krzyż Jerzego (ang. George Cross, skr. „GC” lub „G.C.”) – najwyższe cywilne odznaczenie państwowe Zjednoczonego Królestwa, nadawane za czyny najwybitniejszej odwagi. Drugie odznaczenie w hierarchii odznaczeń brytyjskich, bezpośrednio po Krzyżu Wiktorii, którego jest cywilnym odpowiednikiem. Krzyż może być nadany wielokrotnie, a także pośmiertnie.
Został ustanowiony przez króla Jerzego VI (ang. George VI) 24 września 1940. Nadawany jest za akty największego bohaterstwa lub najbardziej wyróżniającej się odwagi w warunkach skrajnego niebezpieczeństwa (ang: act of the greatest heroism or of the most conspicuous courage in circumstances of extreme danger).
Opis
Krzyż Jerzego jest wykonany ze srebra i zbudowany na podstawie krzyża równoramiennego. Wewnątrz krzyża znajduje się okrąg z wizerunkiem św. Jerzego na koniu walczącego ze smokiem, otoczonym napisem: „FOR GALLANTRY” (ang. „ZA DZIELNOŚĆ”). Wokół okręgu z napisem, na łączeniu ramion, umieszczone są cztery litery "G" z wpisanymi w nie cyframi "VI" będące inicjałami króla Jerzego VI. Na odwrocie krzyża znajdują się imię i nazwisko odznaczonego oraz data nadania odznaczenia. Krzyż jest zawieszony na ciemnobłękitnej wstążce, przy nadaniach dla kobiet upiętej w kokardę. Kolejne nadanie odznaczenia jest oznaczane poprzez nałożenie na wstążkę srebrnego okucia – belki.
Baretka jest ciemnobłękitna z nałożoną miniaturką krzyża. Kolejne nadanie odznaczenia jest na baretce oznaczane, poprzez umieszczenie na niej dodatkowej miniaturki. Nikt do tej pory nie został dwukrotnie odznaczony Krzyżem Jerzego.
Krzyż Jerzego bywa w języku polskim nazywany mylnie Krzyżem św. Jerzego. Krzyż św. Jerzego jest odznaczeniem rosyjskim, znajduje się również na fladze Gruzji.
Odznaczeni
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Flag_of_Malta.svg/220px-Flag_of_Malta.svg.png)
Do końca 2014 roku krzyż nadano 405 osobom, w tym czterem kobietom, z czego trzy (Odette Sansom, Violette Szabo i Noor Inayat Khan) były agentkami Special Operations Executive służącymi podczas II wojny światowej.
Najmłodszym odznaczonym został 15-letni górnik John Bamford w 1952, a najstarszym był 57-letni maszynista John Axon, odznaczony w 1957.
Najbardziej znanym nadaniem Krzyża Jerzego jest odznaczenie nim mieszkańców Malty za odwagę w czasie II wojny światowej (obrona Malty). Jego wizerunek znajduje się na fladze Malty. Jest to też jeden z trzech przypadków zbiorowego nadania krzyża, drugim jest przyznanie go Royal Ulster Constabulary (Królewskiej Policji Ulsteru) w 1999 roku. Trzeci miał miejsce w 2021 roku, odznaczeni zostali pracownicy Narodowej Służby Zdrowia Wielkiej Brytanii[1].
Po zniesieniu i zakończeniu nadawania Medalu Imperium za Dzielność (E.G.M.) w 1940, Medalu Alberta (A.M.) w 1971 i Medalu Edwarda (E.M.) także w 1971, żyjący odznaczeni tymi medalami mieli prawo do ich wymiany na Krzyż Jerzego.
Przypisy
- ↑ Queen awards George Cross to NHS to mark 70 years of public service. [dostęp 2022-09-25]. (ang.).
Bibliografia
- Mussell, J. (red.), Medal Yearbook 2013, Devon, Token Publishing
- Tamplin, J.M.A., Abbott, P.E., British Gallantry Awards, 1971, Guinness Superlatives ltd, s. 160-166
- Hall, D., British Orders Decorations and Medals, 1974, Balfour Book, s. 37, 93
Media użyte na tej stronie
Baretka brytyjskiego Krzyża Jerzego (George Cross).
Baretka brytyjskiego Krzyża Jerzego (George Cross) nadanego dwukrotnie.
Autor: MoD, Licencja: OGL v1.0
George Cross (GC). Awarded to the highest gallantry award for civilians, the GC is also awarded to military personnel for those acts for which military honours would not normally granted, such as acts of gallantry not in presence of the enemy.
Description: A plain, bordered cross in silver. The obverse of the medal (shown here) bears in the centre a circular medallion depicting St. George and the Dragon surrounded by the words 'FOR GALLANTRY'. In the angle of each limb of the cross is the Royal Cypher 'GVI'. The reverse is plain in design and bears the rank, name and service, or description, if appropriate, of the recipient. The date of notification of the award in the London Gazette, rather than the date of the act of gallantry, is also engraved.
Clasp. A silver bar ornamented with laurels in the same design as the suspender may be issued to GC holders performing a further act of such bravery which would have merited award of the GC, though none have been awarded to date.
Ribbon. Dark blue. When the ribbon alone is worn a replica of the cross in miniature is affixed to the centre of the ribbon.
History. As Britain came under intense air attack during the summer of 1940, Winston Churchill thought that a new medal to recognise the many acts of gallantry being performed by civilians should be introduced. Although awards to recognise civilian gallantry not in presence of the enemy already existed, none held the prestige of the equivalent award for gallantry in battle, the Victoria Cross.
The King agreed and in January 1941 the Warrant relating to award of the George Cross was published.
To date, 157 GCs have been awarded directly, including four to women, with 47 of those awarded since 1947. The three most recent recipients of the GC have been Army personnel serving in Afghanistan and Iraq.
- Organization: MOD
- Object Name: RPG001
- Supplemental Categories: People, Medals
- Keywords: George Cross, Medal, Award, GC
- Country: UK