Ksawery Czengiery
| ||
![]() | ||
Pełne imię i nazwisko | Ksawery Osipowicz Czengiery | |
Data urodzenia | 11 czerwca 1816 | |
Data i miejsce śmierci | 21 października 1880 Petersburg | |
Przebieg służby | ||
Lata służby | przed 1837 - 1880 | |
Siły zbrojne | Armia Imperium Rosyjskiego | |
Jednostki | Pułk Dworiański, 15 Szlisselburski Pułk Piechoty, Moskiewski Pułk Gwardii, Fiński Pułk Gwardii | |
Stanowiska | d-ca 25. Smoleńskiego Pułku Piechoty, z-ca d-cy 7. Dywizji Piechoty, d-ca 37. Dywizji Piechoty | |
Główne wojny i bitwy | Wojna krymska, Powstanie styczniowe | |
Odznaczenia | ||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Ksawery Osipowicz Czengiery (Ченгеры Ксаверий Осипович, ur. 11 czerwca 1816, zm. 21 października 1880) – rosyjski generał, uczestnik walk w powstaniu styczniowym.
Życiorys
Ksawery Czengiery wywodził się z węgierskiej rodziny szlacheckiej z Siedmiogrodu. Był synem uchodźcy spod panowania Habsburgów, Józefa Csengery, który osiadł na Ukrainie zatrudniony jako plenipotent u księcia Sanguszki. Wykształcenie wojskowe odebrał w trakcie służby w Pułku Dworiańskim (Konstantynowska Szkoła Artylerii). Od 1837 oficer Szlisselburskiego Pułku Piechoty, a od 1839 adiutant jego dowódcy. 11 marca 1842, będąc w stopniu podpułkownika, otrzymał przydział do elitarnego Moskiewskiego Pułku Gwardii. Pod jego sztandarami brał udział w kampanii węgierskiej. Mianowany pułkownikiem, podczas wojny krymskiej pozostawał w składzie Fińskiego Pułku Gwardii stacjonującego w Petersburgu. 2 marca 1860 objął dowództwo nad Smoleńskim Pułkiem Piechoty.
Przed wybuchem powstania należał do rewolucyjnego koła oficerów[1]. Podczas powstania styczniowego sprawował funkcję naczelnika wojennego powiatów: kieleckiego, opatowskiego i sandomierskiego. Dowodząc wojskami rosyjskimi dwukrotnie starł się z oddziałem Mariana Langiewicza – pod Nową Słupią i Grochowiskami. Doprowadzenie do internowania powstańczego dyktatora w Austrii przyniosło mu łaskę imperatora, stopień generała-majora i stanowisko zastępcy dowódcy 7 Dywizji Piechoty. Mimo awansu, w kręgach wojskowych krążyła pogłoska, jakoby Czengiery miał umożliwić Langiewiczowi przekroczenie granicy w zamian za łapówkę. Za zasługi w tłumieniu powstania świeżo upieczony generał został odznaczony Orderem św. Włodzimierza III Klasy z Mieczami.
W 1866 mianowany dowódcą 37 Dywizji Piechoty. 5 lat później otrzymuje kolejny awans do stopnia generała-lejtnanta. Na krótko przed śmiercią delegowany przez cara do Rosyjskiego Komitetu Pomocy Rannym (poprzednika Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża).
Odznaczenia
- Cesarski i Królewski Order Orła Białego
- Order św. Włodzimierza II klasy
- Order św. Włodzimierza III klasy z Mieczami
- Order św. Anny I klasy
- Order św. Stanisława I klasy
Przypisy
- ↑ Piotr Łossowski, Zygmunt Młynarski, Rosjanie, Białorusini, Ukraińcy w powstaniu styczniowym, Wrocław 1959, s. 73
Bibliografia
- Половцов А.А., Русский Биографический Словарь, 1896-1918
Media użyte na tej stronie
Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie)
Baretka Orderu św. Włodzimierza.
Baretka Orderu św. Anny.
Baretka Orderu św. Stanisława.
Rank insignia of the Imperial Russian Army 1909-1917, here collar patch "Lieutenant general".