Kuala Lumpur

Federal Territory of Kuala Lumpur
Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur
吉隆坡联邦直辖区
கோலாலம்பூர்
Ilustracja
Petronas Towers na tle miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Maju dan makmur
Państwo

 Malezja

Stan

Selangor

Powierzchnia

243,65 km²

Wysokość

56[1] m n.p.m.

Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość


1 627 172[2]
6696 os./km²

Nr kierunkowy

03

Kod pocztowy

50000–59999

Położenie na mapie Malezji
Mapa konturowa Malezji, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Federal Territory of Kuala Lumpur”
Ziemia3°09′14″N 101°41′32″E/3,153889 101,692222
Strona internetowa
Plac Dataram Merdeka
Widok na centralną część Kuala Lumpur z powietrznego mostu między wieżami Petronas Towers

Kuala Lumpur (z malajskiego „błotniste ujście”) – stolica Malezji, licząca razem z przedmieściami ponad 7 milionów mieszkańców[3].

Kuala Lumpur jest siedzibą parlamentu Malezji. Miasto było niegdyś siedzibą władzy wykonawczej i sądowniczej oddziałów rządu federalnego, ale przeniosły się one do Putrajaya w 1999[4]. Niektóre sekcje sądownictwa pozostały w stolicy. Oficjalna rezydencja króla Malezji, Istana Negara, znajduje się również w Kuala Lumpur. Oceniane jest jako metropolia globalna (Alfa). Kuala Lumpur jest kulturalnym, finansowym i gospodarczym centrum Malezji, posiadającym kilka z największych centrów handlowych na świecie[5].

Miasto Kuala Lumpur jest położone w granicach Federalnego Terytorium Kuala Lumpur i jest jednym z trzech terytoriów federalnych Malezji. Jest to enklawa w stanie Selangor, na centralnym zachodnim wybrzeżu Półwyspu Malajskiego. Mieszkańcy miasta są potocznie nazywani KLites[6].

Od 1990 roku miasto gościło wiele międzynarodowych imprez sportowych, politycznych i kulturalnych, w tym Igrzyska Wspólnoty Narodów 1998 i zawody Formuły 1. Ponadto, Kuala Lumpur jest siedzibą najwyższych bliźniaczych budynków na świecie, Petronas Towers, które stały się charakterystycznym symbolem rozwoju Malezji.

W 2018 roku Kuala Lumpur odwiedziło 13,53 mln turystów z całego świata – było siódmym najczęściej odwiedzanym miastem na świecie[7].

Historia

Okres kolonialny

Gdy w roku 1857 radża Abdullah z rodziny władców królestwa Selangor otworzył dolinę Klang do zamieszkania, u zbiegu rzek Gombak i Kelang osiedliło się 87 chińskich pracowników pobliskich kopalni cyny. Mimo iż 69 z nich zmarło z powodu chorób i trudnych warunków, osada przetrwała. Wkrótce pojawili się handlarze, którzy wymieniali żywność i ubrania za cynę. Założono pierwsze sklepy i prowadzono cotygodniowe targi.

Wraz z rozwojem osady Brytyjczycy ustanowili stróżów, mających pilnować porządku. Pierwszym kapitanem był Hiu Siew. Osada szybko przerodziła się w główny ośrodek miejski Selangoru i jedno z ważniejszych miejsc wydobycia cyny w Malezji. Kolejny kapitan, Yap, zachęcał do osiedlania się na pobliskich terenach farmerów, aby zapewnić miastu stałe źródło żywności. W 1881 roku pożar poważnie zniszczył miasto. Podczas odbudowy używano głównie cegieł, aby uniknąć podobnego wypadku w przyszłości. Kapitan Yap założył także pierwsze w Malezji szkoły publiczne i schroniska dla bezdomnych. Niedługo po tym zezwolono na budowę pierwszych kasyn i barów, w których sprzedawano alkohol. W 1882 roku sir Frank Swettenham uczynił Kuala Lumpur siedzibą brytyjskich władz w Malezji.

Podczas II wojny światowej od 11 stycznia 1942 roku przez 44 miesiące okupowane przez Japończyków.

Czasy niezależności Malezji

Gdy w 1957 roku Federacja Malajów ogłosiła niepodległość, miasto utrzymało status stolicy. Podobnie było w roku 1963, kiedy Federacja Malajów zmieniła nazwę na Federację Malezji. Na stadionie Mardeka (zwanym także Stadionem Niepodległości) pierwszy malezyjski premier, Tunku Abdul Rahman, ogłaszał przed tłumem niepodległość Malezji.

W 1974 roku miasto zostało wydzielone ze stanu Selangor i utworzyło odrębny dystrykt Kuala Lumpur.

Współczesność

Obecnie Kuala Lumpur to jedno z najszybciej rozwijających się miast Azji Południowo-Wschodniej, z przyrostem gospodarczym powyżej 10% w skali rocznej. Nad centralną dzielnicą miasta wznoszą się wysokie i nowoczesne wieżowce. Miasto boryka się jednak z poważnymi problemami komunikacyjnymi i mimo wybudowania kilku obwodnic ruch kołowy paraliżowany jest przez korki. System transportu publicznego również nie jest rozwinięty należycie do potrzeb miasta.

Miasto rozbudowywane jest bez ładu architektonicznego. Obok centralnej dzielnicy miasta z autostradami i wieżowcami, znajdują się dzielnice zamieszkane przez Chińczyków z tradycyjnymi domami i wąskimi uliczkami.

Najbardziej znaną ulicą miasta jest Dataran Merdeka, przy której znajduje się gmach Sądu Najwyższego i odbywają się coroczne uroczystości z okazji dnia niepodległości Malezji, transmitowane przez telewizję na cały kraj. W 2003 roku święto niepodległości obchodzono również na ulicy Putrajaya.

Architektów zachęca się do łączenia tradycyjnych stylów azjatyckich i nowoczesności. W taki sposób powstały będące dumą Kuala Lumpur wieżowce: Dayabumi Building (pierwszy drapacz chmur w Malezji), Tabung Haji Building, Menara Telecom (powstały dzięki pracy lokalnego architekta Hijjasa Kasturi) i znane na całym świecie bliźniacze wieżowce Petronas Towers.

Geografia

Geografia Kuala Lumpur charakteryzuje dużą doliną znaną jako Dolina Klang. Dolina jest otoczona górami Titiwangsa na wschodzie, kilka łańcuchów drobnych na północy i na południu i Cieśniną Malakka na zachodzie. Kuala Lumpur jest malajskim terminem, który można przetłumaczyć jako "błotnisty zbieg", gdyż znajduje się u zbiegu rzek Klang i Gombak.

Położony w centrum stanu Selangor, Kuala Lumpur był wcześniej pod władzą rządu Selangor. W roku 1974, Kuala Lumpur był oddzielony od Selangor, tworząc pierwsze Federalne Terytorium regulowane bezpośrednio przez malezyjski rząd federalny. Jego położenie na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Malajskiego, który ma szersze równiny niż na wschodnim wybrzeżu, przyczynił się do jej szybszego rozwoju w stosunku do innych miast w Malezji.

Miasto zajmuje powierzchnię 243 km², o średniej wysokości 22 m.[8]

Klimat i pogoda

Chronione przez góry Titiwangsa na wschodzie i indonezyjską wyspę Sumatra na zachodzie, Kuala Lumpur ma klimat równikowy (według Köppena), który jest ciepły i słoneczny, a także obfituje w opady deszczu, zwłaszcza w sezonie monsunowym od października do marca. Temperatury często pozostają stałe. Maksymalne oscylują między 31 i 33 °C i nie przekraczają 37,2 °C, a minimalne między 22 a 23,5 °C i nie spadają poniżej 17,7 °C. Opady w Kuala Lumpur wynoszą 2266 mm deszczu rocznie; czerwiec i lipiec to stosunkowo suche miesiące, wtedy zwykle opady przekroczą 120 mm na miesiąc[9].

Powódź jest częstym zjawiskiem w Kuala Lumpur, ze względu na intensywne ulewy, zwłaszcza w centrum miasta i na terenach położonych poniżej. Również cząstki pyłu z pożarów lasów z pobliskiej Sumatry czasem powodują smog nad regionem. Jest to główne źródło zanieczyszczenia w mieście wraz z emisją spalin, z pojazdów silnikowych i prac budowlanych[10].

Gospodarka

Główne gałęzie gospodarki przynoszące największy zysk Kuala Lumpur:

  • przemysł elektroniczny i elektrotechniczny
  • badania naukowe i rozwój nowoczesnych technologii
  • produkcja maszyn, włókien i odzieży
  • przemysł chemiczny
  • bankowość, finanse i rozliczeniowość
  • turystyka
"KL Monorail" - prawie dziewięciokilometrowa kolejka z jedenastoma stacjami, uruchomiona w 2003 roku

Transport

Miasto obsługuje największy w Malezji Międzynarodowy Port Lotniczy Kuala Lumpur. Port jest połączony z centrum kolejką KLIA Ekspres. Poprzednio miasto było obsługiwane przez lotnisko w Subang Jaya. Według badań wykonanych przez firmę OAG od lutego 2017 do lutego 2018 roku między Kuala Lumpur a Singapurem linie lotnicze uruchomiły 28 887 lotów, ustanawiając to najbardziej ruchliwą trasą międzynarodową na świecie[11].

Korki, szczególnie uciążliwe w godzinach szczytu, skutecznie blokują całe miasto. W ostatnim czasie wybudowano cztery kolejki miejskie. Są to Putra LRT, Star LRT, Koleje Kuala Lumpur i KTM Komuter.

Największym dworcem autobusowym przez wiele lat był terminal na ulicy Puduraya. Obecnie, ustąpił on miejsca nowo wybudowanemu dworcowi Imbi, przy ulicy Pasar Rakyat. Został on ukończony w styczniu 2004 roku.

Atrakcje turystyczne

W mieście

  • Petronas Towers to najbardziej znane budowle w mieście, jedne z najwyższych na świecie.
  • W Petronas Towers mieści się największy dom handlowy Malezji, Suria KLCC.
  • Menara Kuala Lumpur to najwyższa wieża telekomunikacyjna w mieście, zbudowana w Bukit Nanas.
  • Lake Gardens to 92 - hektarowe ogrody, znajdujące się w okolicy Malezyjskiego Parlamentu. Dzielą się na Motyli Park, Jeleni Park, Ogród Orchidei, Ogród Hibiskusa i największy w Południowo-Wschodniej Azji Park Ptaszarski.
  • Stadium Merdeka to miejsce gdzie 31 sierpnia 1957 roku ogłoszono niepodległość Malezji.
  • Dataran Merdeka to plac również związany z ogłoszeniem niepodległości kraju. Znajduje się tu siedziba Royal Selangor Club, a także budynek Sultan Abdul Samad Building.
  • Stacja Kolejowa Kuala Lumpur została zbudowana w 1911 roku przez brytyjskich architektów. Obecnie nadal pełni swoją funkcję jako węzeł kolejowy.
  • Muzeum Negara to główne muzeum w Malezji.
  • Masjid Negara to meczet, zbudowany w 1965 roku w postmodernistycznym stylu.
  • Tugu Negara to pomnik upamiętniający zabitych Malezyjczyków podczas japońskiej okupacji czy protestach antybrytyjskich.
  • Największe chińskie sklepy znajdują się w tutejszym chinatown, czyli przy ulicy Petaling.
  • Największe chińskie festiwale odbywają się w okolicach świątyni Thean Hou, na Wzgórzu Robson.
  • Lokalne potrawy są sprzedawane po okazyjnych cenach przy ulicy Jalan Alor.
  • W mieście znajduje się tor Formuły 1, na którym w latach 1999-2017 rozgrywany był wyścig o Grand Prix Malezji.
  • Od 2010 roku corocznie, rozgrywany jest tam turniej tenisowy kobiet, BMW Malaysian Open

Okolice miasta

  • Jaskinie Batu znajdujące się 13 km na północ od Kuala Lumpur. W jednej z komór jaskiniowych ustawiona jest hinduistyczna świątynia. Inna część jaskini stanowi rezerwat przyrody i jest udostępniona do zwiedzania (za opłatą i tylko z przewodnikiem).
  • Około 40 km na zachód od Kuala Lumpur znajduje się miasto Shah Alam, znane z miejskiego meczetu.
  • 10 km od Shah Alam znajduje się miasto Klang, znane z lokalnej kuchni.
  • Genting to miejscowość położona w górach okalających Kuala Lumpur. Znane jest ono zwłaszcza z licznych pól golfowych i kasyn.

Sport

W latach 2010-2017 rozgrywany był tutaj kobiecy turniej tenisowy cyklu WTA Tour, BMW Malaysian Open.

Miasta partnerskie

Przypisy

  1. Kuala Lumpur (Malaysia) (ang.). Norwegian Meteorological Institute and Norwegian Broadcasting Corporation 2007-2015. [dostęp 2016-06-11].
  2. "Laporan Kiraan Permulaan 2010"
  3. Demographia: World urban areas
  4. "Putrajaya – Administrative Capital of Malaysia". [dostęp 2007-10-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-21)].
  5. CNN Travel
  6. "Far from the madding crowd". [dostęp 2007-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-18)].
  7. Top 20 miast najchętniej odwiedzanych przez turystów w 2018 roku, Business Insider, 13 października 2018 [dostęp 2019-06-23] (pol.).
  8. "Kuala Lumpur Location"
  9. "World Weather Information Service – Kuala Lumpur"
  10. "Hazardous haze shrouds Kuala Lumpur". [dostęp 2011-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-04)].
  11. Pasazer.com: To najbardziej ruchliwa trasa świata, Pasazer.com [dostęp 2018-05-07].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Seal of Kuala Lumpur.svg
The official seal of Kuala Lumpur.
Kuala Lumpur Malaysia Kuala-Lumpur-Monorail-03.jpg
Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0

">CC BY-SA 3.0

Kuala Lumpur, Malaysia: Monorail between Station Imbi and Station Hang Tuah
2016 Kuala Lumpur, Meczet Jamek (08).jpg
(c) Photo: Marcin Konsek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Meczet Jamek u zbiegu rzek: Gombak (z lewej) i Klang (z prawej). Kuala Lumpur, Malezja.
Kuala Lumpur-monorail 2006.jpg
(c) Jost2211 z polskiej Wikipedii, CC BY 3.0
KL Monorail - Kuala Lumpur, Malaysia
Malaysia location map.svg
Autor: Uwe Dedering, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Malaysia.

Equirectangular projection. Strechted by 100.0%. Geographic limits of the map:

* N: 8.0° N
* S: 0.0° N
* W: 99.0° E
* E: 120.0° E
Made with Natural Earth. Free vector and raster map data @ naturalearthdata.com.
2016 Kuala Lumpur, Domy-sklepy na ulicy Tun H S Lee.jpg
(c) Photo: Marcin Konsek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Domy-sklepy. Ulica Tun H S Lee (Jalan Tun H S Lee). Kuala Lumpur, Malezja.
Flag of UNESCO.svg
Flag of the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)
Kuala Lumpur Malaysia Tugu-Negara-Malaysia-03.jpg
Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0
Kuala Lumpur, Malaysia: Tugu Negara Malaysia / National Monument of Malaysia
Kuala-Lumpur Malaysia Planetarium Negara-01.jpg
Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0
Kuala Lumpur, Sabah: Entrance to Planetarium Negara (National Planetarium)
2016 Kuala Lumpur, Stacja kolejowa Kuala Lumpur (02).jpg
(c) Photo: Marcin Konsek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Stacja kolejowa Kuala Lumpur (Stesen keretapi Kuala Lumpur). Kuala Lumpur, Malezja.
2016 Kuala Lumpur, Dataran Merdeka (01).jpg
(c) Photo: Marcin Konsek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Plac Niepodległości (Dataran Merdeka). Kuala Lumpur, Malezja.
Kuala Lumpur Malaysia St-Marys-Cathedral-04.jpg
Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0
Kuala Lumpur, Malaysia: St. Mary's Cathedral Kuala Lumpur (anglican)
Kuala Lumpur Malaysia Federal-Territory-Mosque-03.jpg
Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0
Kuala Lumpur, Malaysia: Federal Territory Mosque / Masjid Wilayah Persekutuan (Kuala Lumpur)
KL view from Skybridge.jpg
Autor: unknown, Licencja: GFDL
Kuala Lumpur Malaysia Dewan-Bandaraya-Kuala-Lumpur-01.jpg
Photo by CEphoto, Uwe Aranas or alternatively © CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0
Kuala Lumpur, Malaysia: Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (Kuala Lumpur City Hall)
Dataran Merdeka.jpg
Dataran Merdeka (Independence Square) in central Kuala Lumpur, where the independence of Malaya was declared in 1957.
Flag of Malaysia.svg
Flag of Malaysia – Jalur Gemilang (Stripes of Glory)