Kurlandia


Kurlandia
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwa Łotwa
Ważniejsze miastaWindawa, Lipawa, Goldynga

Kurlandia (łot. Kurzeme – ziemia Kurów, niem. Kurland) – kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem. Nazwa pochodzi od łotewskiego plemienia Kurów (Kuronów). W szerszym kontekście nazwa używana na określenie Księstwa Kurlandii i Semigalii.

Graniczy z Semigalią na wschodzie i Żmudzią na południu.

Historia

Rozmieszczenie ludów bałtyjskich ok. 1200 roku

     Państwo zakonu kawalerów mieczowych

     Biskupstwo kurlandzkie

Początkowo zamieszkiwana w większości przez ugrofińskich Liwów i przez mówiące językiem kurońskim bałtyckie plemię Kurów, którzy trudnili się na wielką skalę piractwem i handlem bałtyckim.

W 1230, w celu uniknięcia rozlewu krwi, ich władca, Lammekinus, przyjął chrzest i zwierzchnictwo papieża. W 1260 Żmudzini odnieśli tu zwycięstwo nad krzyżakami w bitwie pod Durben.

Ostatecznie w 1269 r. podbita przez niemiecki zakon kawalerów mieczowych, w większości stanowiła część jego państwa. Po sekularyzacji zakonu w XVI wieku główna składowa feudalnego Księstwa Kurlandii i Semigalii, będącego lennem unii polsko-litewskiej (od 1561). Natomiast powiat piltyński, powstały po sekularyzacji domeny biskupa kurlandzkiego, w 1585 r. uzyskał status autonomicznej części I Rzeczypospolitej.

Prawa miejskie Lipawy, obecnie największego miasta Kurlandii, zatwierdził w 1626 król Polski Zygmunt III Waza

W 1794 wybuchło powstanie kurlandzkie, będące częścią insurekcji kościuszkowskiej.

Po III rozbiorze Polski obszar ten został włączony w 1795 r. do Rosji, jednak miejscowa szlachta uzyskała pewną autonomię w ramach Imperium Rosyjskiego. Administracyjnie region przynależał do guberni kurlandzkiej.

W Lipawie w Kurlandii dorastał Gabriel Narutowicz, pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Ukończył gimnazjum w Lipawie, w którym naukę pobierało wielu Polaków z pokolenia współtworzącego II Rzeczpospolitą[1]. Absolwentami byli m.in. politycy i urzędnicy (Jan Piłsudski, Stefan Przezdziecki, Seweryn Ludkiewicz, Zdzisław Ludkiewicz, Kazimierz Okulicz), wykładowcy akademiccy (Jan Czekanowski, Maria Znamierowska-Prüfferowa), inżynierowie (Władysław Micewicz, Adam Ludkiewicz), lekarze (Władysław Nawaduński) i duchowni (Henryk Cichowski).

W czasie I wojny światowej Kurlandię okupowały Niemcy. Po 1918 część Łotwy. W 1935 Kurlandia, zamieszkiwana przez 292 659 osób, była najsłabiej zaludnionym regionem Łotwy[2].

Pod koniec II wojny światowej w ogromnym kotle znalazły się tu niedobitki wojsk niemieckich (Grupa Armii Kurlandia) oraz setki tysięcy uciekających przed ponowną okupacją sowiecką łotewskich cywili. Główny opór Armii Czerwonej stawiali łotewscy ochotnicy tworzący tzw. Lettland Legion (Legion Łotewski SS), utworzony w ramach Waffen-SS.

W Lipawie i Windawie mieszczą się oddziały Związku Polaków na Łotwie.

Miasta

(c) Laima Gūtmane (simka…, CC BY-SA 3.0
miastopopulacja
(2018)[3]
gmina
1.Coat of Arms of Liepāja.svg Lipawa76 988miasto wydzielone
2.LVA Ventspils COA.svg Windawa38 562miasto wydzielone
3.Escut Kuldiga.png Kuldyga11 275Gmina Kuldyga
4.Escut Saldus.png Saldus10 869Gmina Saldus
5.Coat of Arms of Talsi.svg Talsi10 070Gmina Talsi
6.Aizpute.png Aizpute4 443Gmina Aizpute
7.Grobina gerb.png Grobiņa3 861Gmina Grobiņa
8.Kandava gerb.png Kandava3 831Gmina Kandava
9.Coat of Arms of Brocēni.svg Brocēni3 117Gmina Brocēni
10.Coat of Arms of Skrunda.svg Skrunda2 118Gmina Skrunda
11.Coat of Arms of Priekule.svg Priekule2 091Gmina Priekule
12.Stende gerb.png Stende1 743Gmina Talsi
13.Sabile gerb.png Sabile1 552Gmina Talsi
14.Coat of Arms of Valdemārpils.svg Valdemārpils1 343Gmina Talsi
15.Pavilosta gerb.png Pāvilosta980Gmina Pāvilosta
16.Piltene gerb.png Piltyń904Gmina Windawa
17.Durbe gerb.png Durbe542Gmina Durbe

Ludzie związani z Kurlandią

Galeria

Zobacz też

Przypisy

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Wikimedia Community Logo.svg
Logo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
Julian Rummel.jpg
Julian Rummel (1878-1954).
Kuldīga, kostel Nejsvětější Trojice (2).jpg
Autor: Dezidor, Licencja: CC BY 3.0
Kuldīga, katolický kostel Nejsvětější Trojice
Landzes luterāņu baznīca 5.jpg
Autor: Normunds Kolby, Licencja: CC BY-SA 4.0
This is a photo of cultural heritage monument of Latvia number
Ventspils, Latvia.jpg
Autor: Toms Bauģis, Licencja: CC BY 2.0
Livonian Castle in Ventspils, Latvia
Baltic Tribes circa 1200 ad.png
Autor: MapMaster, translated into polish by Killroyus, edit by Emptywords, Licencja: CC BY 3.0
Mapa ukazuje plemiona bałtyjskie, około 1200 n.e. Wschodni Bałtowie są w odcieniach brązu, zachodni - zieleni.
Medieval Livonia 1260.svg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Termer (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
A political map of the Medieval Livonia, circa 1260, along with surrounding areas
Wiew to Kuldiga from St. Catherin evangelic lutheran church's tower - panoramio.jpg
(c) Laima Gūtmane (simka…, CC BY-SA 3.0
Wiew to Kuldiga from St. Catherin evangelic lutheran church's tower
Sabile gerb.png
Coat of arms of the city of Sabile, Latvia.
Coat of Arms of Brocēni.svg
Coat of Arms of Brocēni, Latvia.
Kandava gerb.png
Coat of arms of the city of Kandava, Latvia
Apriķi manor house. General Mannerheim owned it ... - panoramio.jpg
(c) Ainars Brūvelis, CC BY-SA 3.0
Apriķi manor house. General Mannerheim owned it ...
Tirgus iela 11-1.jpg
Autor: Prometejs, Licencja: CC BY-SA 4.0
This is a photo of cultural heritage monument of Latvia number
E Szystowski.jpg
Edward Szystowski, komandor podporucznik, pilot.
LVA Ventspils COA.svg
Coat of arms of Ventspils, Latvia
Кандавская лютеранская церковь.jpg
Autor: simka, Licencja: CC BY 3.0
Kandava Evangelical Lutheran Church
Franciszek Adamanis.jpg
Franciszek Adamanis - polski chemik farmaceutyczny.
Stende gerb.png
coat of arms of the city of Stende, Latvia.
Aizpute.png
Coat of arms of the city of Aizpute, Latvia.
Piltenes luterāņu baznīca 6.jpg
Autor: Normunds Kolby, Licencja: CC BY-SA 4.0
Piltenes luterāņu baznīca
Stanisław Hejmowski 1933.jpg
Stanisław Hejmowski (1900—1969), adwokat.
Coat of Arms of Skrunda.svg
Coat of Arms of Skrunda, Latvia.
Liepaja Maart-3faltegkeetskierch.JPG
(c) Zinneke at lb.wikipedia, CC BY-SA 3.0 lu
Vue op de Maart an d'St.-Josef-Kathedral vu Liepaja.
Karol Otto Kniaziewicz 1.PNG
Karol Otto Kniaziewicz
Coat of Arms of Talsi.svg
Coat of arms of the city of Talsi, Latvia.
Coat of Arms of Liepāja.svg
Coat of Arms of Liepāja, Latvia.
Coat of Arms of Valdemārpils.svg
Coat of arms of the city of Valdemārpils, Latvia.