Kwilina
wieś | |
Kapliczka św. Jana Nepomucena | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2021) | 236[1] |
Strefa numeracyjna | 34 |
Kod pocztowy | 29-135[2] |
Tablice rejestracyjne | TLW |
SIMC | 0144160[3] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Kwilina – wieś sołecka[4] w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Radków[3][5]. Leży nad rzeką Kwilinką.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.
Przez wieś przechodzi niebieska ścieżka rowerowa do Radkowa.
Historia
Rodowa wieś Kwilińskich herbu Lis, których wybitnym przedstawicielem był Mściwoj z Kwiliny w latach 1336-85 dziedzic wsi, a także latach 1368-85 Giebołtowa, w roku 1352 Książa Małego, Siedliszowic 1304-66 i Różnicy 1384-5, syn Mściwoja z Krzelowa wojewody sandomierskiego a latach 1331-40, łowczego krakowskiego, w latach 1347-63, podkomorzego krakowskiego a następnie w latach 1363-82, 1384 starosty bydgoskiego 1362-8, żonaty z Heleną (opis biograficzny B. Wyrozumska, Mściwoj z Kwiliny, PSB 22, s. 233-4)[6]
Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1239 r.
W roku 1239 Bolesław V Wstydliwy książę sandomierski z matką (Grzymislawą) poświadczają, że arcybiskup gnieźnieński Pełka dał swemu bratu stryjecznemu Piotrowi i jego synowi Mironowi wieś „Quilina” w zamian za ich wieś Kępino (w województwie sandomierskim), którą obecnie Pełka nadał klasztorowi cystersów w Sulejowie (w województwie sieradzkim)[6].
Rycerski a później szlachecki ród Lisów posiadał Kwilinę przez długi czas.
W następnych latach dziedzicami Kwiliny byli między innymi: Jan z Kwiliny, Mikołaj z Kwiliny, Klemens z Kwiliny oraz Stanisław Kwiliński, syn Klemensa, który w 1520 roku sprzedał miejscowość Rzeszowskim.
Rzeszowscy zaprowadzili tu kalwinizm, który utrzymał się do końca XVII w. W posiadanie Kwiliny weszli także Rejowie, Ważyńscy, Michałowscy. Ci ostatni uczynili ośrodkiem swoich dóbr Słupię w powiecie jędrzejowskim. Po śmierci Józefa Michałowskiego miejscowość otrzymał jego syn, Feliks, który w roku 1764 odstąpił ją i inne majątki bratu Antoniemu, dziedzicowi wspomnianej Słupi[6].
Po bezpotomnej śmierci brata w 1802 r. dobra odziedziczyła jego żona, Józefa, która w roku 1808 sprzedała je kuzynom Romanowi i Mariannie Michałowskim.
W 1827 r. Kwilina miała tylko 9 domów i 93 mieszkańców[7].
W latach 80. XIX wieku Kwilina liczyła już 28 domów i 279 mieszkańców[7].
Według spisu powszechnego z roku 1921 miejscowość Kwilina posiadała 43 domów i 268 mieszkańców[8]
Ostatnimi właścicielami dworu w Kwilinie była rodzina Morstinów. W czasie II wojny światowej córki Jerzego i Cecyli z Morstinów (II voto Borkowskiej), Helena i Krystyna, działały w konspiracji.
Zabytki
- dwór z końca XVIII wieku; przebudowany na przełomie XIX i XX wieku; po II wojnie światowej do 1989 r. pełnił funkcję szkoły podstawowej obecnie dwór jest własnością fundacji im. Marii Czackiej
- park z ok. XVII wieku, przekomponowany w II połowie XIX wieku
- kapliczka z XVII-wieczną figurą św. Jana Nepomucena
Etymologia nazwy
Nazwa wsi pochodzi od słowa kwilić, które w średniowieczu oznaczało lament, płacz żałosny albo głos lub szczerbiot ptasi. Nie wykluczone, że najpierw nazwano tak rzekę Kwilinkę, której nazwę przeniesiono w późniejszym czasie na miejscowość.
Obszar
Obszar wsi wynosi 477 ha, w tym:
- grunty orne: 111 ha
- użytki zielone: 21 ha
- lasy: 305 ha
- pozostałe: 40 ha
Poczet Dziedziców Kwiliny
- ród Kwilińskich
- Mszczuj z Kwiliny
- Klemens z Kwiliny
- Jan z Kwiliny
- Mikołaj z Kwiliny
- Klemens z Kwiliny
- Stanisław z Kwiliny
- ród Rzeszowskich
- Andrzej Rzeszowski
- Stanisław Rzeszowski
- Hieronim Rzeszowski
- ród Rejów
- Martini Rej
- ród Ważyńskich
- Krzysztof Ważyński
- Stanisław Ważyński
- ród Michałowskich
- Józef Michałowski
- Feliks Michałowski
- Antoni Michałowski
- Józefina Michałowska
- Roman i Marianna Michałowscy
- ród Morstinów
- Janusz Morstin i Cecylia Morstin z Morstinów (II voto Janowa Borkowska)
- Helena i Krystyna Morstin (siostry)
Przypisy
- ↑ Wieś Kwilina w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2022-10-03] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 638 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b GUS: TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-04-23].
- ↑ Gmina Radków: Jednostki pomocnicze gminy Radków. Urząd Gminy Radków. [dostęp 2015-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-04-23].
- ↑ a b c SHGZP ↓, s. 412.
- ↑ a b Kwilina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 33 .
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. Województwo kieleckie, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1924 [dostęp 2015-04-28] .
Bibliografia
- SHGZP: Słownik historyczno geograficzny ziem polskich w średniowieczu. Instytut Historii PAN. [dostęp 2015-04-28].
Linki zewnętrzne
- Kwilina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 33 .
- Kwilina, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 207 .
- Kwilina – strona internetowa miejscowości. kossow.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-11-09)].
Media użyte na tej stronie
Autor: Smat, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location map
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Świętokrzyskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 51.4 N
- S: 50.1N
- W: 19.6 E
- E: 22 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Włoszczowa County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 51.06 N
- S: 50.60 N
- W: 19.69 E
- E: 20.25 E
Niebieski szlak rowerowy
POL_gmina_Radków_(powiat_włoszczowski)_COA
Autor: Michaelus, Licencja: CC BY 3.0
Kapliczka św. Jana Nepomucena w Kwilinie