Lakrymatory

Toksyczny efekt innych gazów, dymów i par
ilustracja
ICD-10T59
T59.3Gazy lakrymatory
Gaz łzawiący użyty w czasie demonstracji i zamieszek w Paryżu w okolicy placu Bastylii w 2007 roku

Lakrymatory (łac. lacrimałza[1]; łzawiące bojowe środki trujące, potocznie gazy łzawiące) – podgrupa drażniących bojowych środków trujących przeznaczonych do skażania powietrza. Stosowane w postaci par i aerozoli przez policję i inne służby w czasie starć z demonstracjami, do celów ćwiczebno-treningowych oraz do nękania przeciwnika w czasie operacji militarnych.

W następstwie wchłaniania lakrymatorów przez błony śluzowe rogówki i spojówki oka, występuje natychmiastowe podrażnienie miejscowych zakończeń nerwów czuciowych rogówki i spojówki oraz błon śluzowych oczu. Powoduje to silne łzawienie oraz spazmatyczne zwieranie powiek uniemożliwiające wykonywanie normalnych czynności i utratę zdolności bojowej żołnierzy. Czasami występują także nudności i wymioty. Objawy ustępują w ciągu kilku minut do kilku godzin po opuszczeniu miejsca skażenia i na ogół nie pozostawiają nieodwracalnych skutków dla zdrowia. W ciężkich przypadkach, w których dochodzi do skażenia stężonymi lakrymatorami, może dojść do zapaleń rogówki i spojówki, prowadzących do trwałej ślepoty, uszkodzeń górnych i dolnych dróg oddechowych, a także obrzęku płuc. Ponadto występują objawy ze strony górnych dróg oddechowych, takie jak drapanie i palenie w gardle i nosie, śluzotok i chrypka, które zanikają jednak zazwyczaj w przeciągu kilku dni. Zatrucie lakrymatorami może powodować pogorszenie niektórych chorób dróg oddechowych[2][3].

Leczenie skutków zatrucia lakrymatorami ogranicza się do mechanicznego usunięcia tych substancji z ciała oraz podawania środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych[2].

Mechanizm działania biochemicznego nie jest dokładnie poznany. Przyjmuje się, że lakrymatory są swoistymi substancjami bodźcowymi śluzówki oka lub też w rejonach zakończeń nerwowych dochodzi do procesów inaktywacji enzymów[3].

Współczesne maski przeciwgazowe skutecznie chronią przed lakrymatorami[2].

Do lakrymatorów zaliczane są m.in.

  • gaz pieprzowy
  • bromoaceton
  • bromek ksylilu
  • chloroacetofenon (CN)
  • chloropikryna
  • dibenzoksazepina (CR)
  • CS

Zobacz też

Przypisy

  1. Jan Tokarski (red.): Słownik wyrazów obcych. Warszawa: PWN, 1980, s. 416. ISBN 83-01-00521-1.
  2. a b c Michał Krauze, Ireneusz Nowak: Broń chemiczna. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1984, s. 90–94. ISBN 83-11-07119-5.
  3. a b Zygfryd Witkiewicz (red.): 1000 słów o chemii i broni chemicznej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987, s. 144, 151. ISBN 83-11-07396-1.

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Media użyte na tej stronie

Star of life.svg

The Star of Life, medical symbol used on some ambulances.

Star of Life was designed/created by a National Highway Traffic Safety Administration (US Gov) employee and is thus in the public domain.
Police fighting against anti-Sarkozy with tear gas (487645695).jpg
Autor: spaceflattener, Licencja: CC BY 2.0
Bastille 2007-05-06 anti Sarkozy 487645695 abe4befd12 o
Flickr
Exploded tear gas can on the fly.jpg
Autor: Original: User Ντουντούκα, φτώχεια και φιλότιμο of Athens Indymedia. Cropped and enhanced by Badseed, Licencja: CC BY-SA 2.0
A en:Tear gas canister that has just exploded and bounced off the ground, during the crackdown of a student demonstration at Chania, Crete